Беліз

Беліз
Belize

Сцяг Беліза Герб Беліза 17.25, -88.75
Дэвіз: «Sub Umbra Floreo»
Гімн: «Land of the Free»
Дата незалежнасці	21 верасня 1981 (ад Вялікабрытаніі)
Афіцыйная мова	англійская
Сталіца	Бельмапан
Найбуйнейшыя гарады	Беліз
Форма кіравання	Канстытуцыйная манархія
Каралева Генерал-губернатар Прэм'ер-міністр	Елізавета II Колвіл Янг Дзін Бараў
Плошча • Усяго • % воднай паверхні	150-я ў свеце 22 966 км² 0,7%
Насельніцтва • Ацэнка (2009) • Шчыльнасць	307 899 чал. (177-я) 14 чал./км²
ІРЧП (2011)	0,699 (высокі) (93-ы)
Валюта	Белізскі долар
Інтэрнэт-дамен	.bz
Тэлефонны код	+501
Часавы пояс	-6

БЕЛІ́З(англ.: Belize [bɛˈliːz]) — краіна ў Цэнтральнай Амерыцы, на заходнім узбярэжжы Карыбскага мора. Мяжуе на поўначы з Мексікай, на захадзе — з Гватэмалай.

Дзяржаўны лад

Беліз — канстытуцыйная манархія. На чале дзяржавы фармальна знаходзіцца каралева Вялікабрытаніі, прадстаўленая генерал-губернатарам. Выканаўчую ўладу ажыццяўляе урад, на чале з прэм'ер-міністрам. Заканадаўчая ўлада належыць двухпалатнаму нацыянальнаму сходу.

Гісторыя

Тэрыторыя сучаснага Беліза адкрыта Х. Калумбам у 1502.

З 1871 — англійская калонія Брытанскі Гандурас.

У 1964 атрымаў унутранае самакіраванне, у 1973 пераіменаваны ў Беліз. 21 верасня 1981 Беліз атрымаў незалежнасць.

Прырода

Паўночная частка краіны — нізінная, забалочаная раўніна. У паўднёвай частцы прыбярэжная раўніна аддзеленая ад унутранай гарыстай вобласці, цэнтральную частку якой утвораць выцягнутыя з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад гары Майя. Тут знаходзіцца найвышэйшы пункт краіны — пік Вікторыя (1120 м). На паўночны захад ад гэтых гор, у межах акругі Кайа, размешчаная града з вышынямі больш 900 м. Уздоўж узбярэжжа, на адлегласці каля 30 км ад яго, цягнецца бар'ерны рыф.

Клімат Беліза — трапічны пасатны. Сярэднія тэмпературы ліпеня 24-26 °C, студзеня — 20-24 °C. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў ад 1340 мм на поўначы (акруга Карасаль) да 4520 мм на поўдні (Пунта-Пунта-Горда). На ўзбярэжжы паўночна-ўсходні пасат змякчае летнюю спёку, але ўдалечыні ад берага ўлетку тэмпературы могуць перавышаць 38 °C. Вільготнасць высокая, асабліва ў прыбярэжнай частцы. Сухі сезон працягваецца з лютага па май, а максімум ападкаў прыходзіцца на перыяд з чэрвеня па кастрычнік. Беліз знаходзіцца ў адным з найбольш падвержаных трапічным цыклонам раёнаў Карыбскага басейна і перыядычна церпіць велізарную шкоду ад штармоў і ўраганаў. Бoльшая частка поўдня краіны пакрытая густымі вільготнымі трапічнымі лясамі. У Белізе растуць шматлікія каштоўныя пароды дрэў, такія, як чырвонае дрэва, кедр, ружовае дрэва (дальбергія); у мінулым актыўна вяліся нарыхтоўкі кампешавага дрэва і смалы чыкле: для вытворчасці жавальнай гумкі.

На поўначы краіны працякаюць буйныя рэкі Рыа-Онда і Беліз, якія раней выкарыстоўваліся для транспартоўкі лесу. Яны прыводзяць да паводак на невялікіх рэках, што бяруць пачатак у горах Майя; гэта істотна абцяжарвае рух аўтамабільнага транспарта.

Насельніцтва

Насельніцтва падзяляецца на наступныя групы: крэолы (39,7 %), метысы (33,1 %), мая (9,5 %), гарыфуна (7,6 %), індыйцы (2,1 %) і іншыя (8,0 %). Больш за палову насельніцтва з'яўляюцца католікамі. У Белізе распаўсюджана некалькі моў. Сярод іх англійская, англа-крэольская, іспанская, гарыфуна і мовы майя.

Прыкладна чацвёртая частка насельніцтва краіны пражывае ў горадзе Беліз-Сіці, які знаходзіцца на Карыбскім узбярэжжы.

Гл. таксама

• Горад Сан-Педра