Гісторыя Кітая

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Галоўны артыкул: Кітай

Храналогія гісторыі Кітая[правіць | правіць зыходнік]

Храналогія вядзецца з 841 да н.э. Да гэтага перыяда — даты умоўныя. Існуюць міфалагізіраваныя перыяды, пачатак іх вядзецца, па некаторых крыніцах, ад часу з’яўлення першага чалавека на тэрыторыі Кітая (сінантрапа), а працягласць міфалагічнага перыяда «самай глыбокай даўніны» складае 2 757 780 год.

Аднастайнасць у храналогіі адсутнічае. Адна з найлепшых (дасканала вывераная):

Заходняя Чжоў (Сi Чжоў [Xi Zhou]) 1122—771 да н.э. (праблемныя даты)
Усходняя Чжоў (Дун Чжоў [Dong Zhou]) 770—256 да н.э.
Вёсны і восені (Чунь цю [Chun cju]) 722—481 да н.э. (праблемныя даты)
Царствы ў барацьбе (Чжань го [Zhan guo]) 403 (праблемная дата) —221 да н.э.
Заходняя Хань (Сі Хань [Xi Han]) 206 да н.э. — 8 н.э.
Новая (Сінь [Xin]) 923
Імператар Гэн Шы [Geng Shi] 2325
Усходняя Хань (Дун Хань [Dong Han]) 25220
Вэй [Wei] 220265
Шу [Shu] 221263
У [Wu] 229280
Заходняя Цзінь (Сі Цзінь [Xi Jin]) 265316
Усходняя Цзінь (Дун Цзінь [Dong Jin]) 317420
  • [[Пяць варварскіх народаў і шаснаццаць дзяржаў (Кітай)|Пяць варварскіх народаў /цян, дзі, сяньбі, цзе, сюнну/ і шаснаццаць дзяржаў (Уху шылю го [Wuhu shiliu guo])]] 304439
Хань [Han] 304—318 і Ранняя Чжао (Цянь Чжао [Qian Zhao]) 318329
Вялікая Хань (Чэн Хань [Cheng Han]) 304347
Ранняя Лян (Цянь Лян [Qian Liang]) 314376
Позняя Чжао (Хоў Чжао [Hou Zhao]) 319351
Ранняя Янь (Цянь Янь [Qian Yan]) 337370
Ранняя Цынь (Цянь Цынь [Qian Qin]) 351394
Позняя Цынь (Хоў Цынь [Hou Qin]) 384417
Позняя Янь (Хоў Янь [Hou Yan]) 384409
Заходняя Цынь (Сі Цынь [Xi Qin]) 385431
Позняя Лян (Хоў Лян [Hou Liang]) 386403
Паўднёвая Лян (Нань Лян [Nan Liang]) 397414
Паўднёвая Янь (Нянь Янь [Nan Yan]) 398410
Заходняя Лян (Сі Лян [Xi Liang]) 400421
Паўночная Лян (Бэй Лян [Bei Liang]) 401439
Ся [Xia] 407431
Паўночная Янь (Бэй Янь [Bei Yan]) 409436
Паўднёвыя дынастыі (Нань чао [Nan chao]):
Сун [Song] 420479
Цы [Qi] 479502
Лян [Liang] 502557
Чэнь [Chen] 557589
Паўночныя дынастыі (Бэй чао [Bei chao]):
Паўночная Вэй (Бэй Вэй [Bei Wei]) 386534
Усходняя Вэй (Дун Вэй [Dong Wei]) 534550
Заходняя Вэй (Сі Вэй [Xi Wei]) 535557
Паўночная Цы (Бэй Цы [Bei Qi]) 550577
Паўночная Чжоў (Бэй Чжоў [Bei Zhou]) 557581
Чжоў [Zhou] 690705
Позняя Лян (Хоў Лян [Hou Liang]) 907923
Позняя Тан (Хоў Тан [Hou Tang]) 923936
Позняя Цзынь (Хоў Цзынь [Hou Jin]) 936946
Позняя Хань (Хоў Хань [Hou Han]) 947950
Позняя Чжоу (Хоў Чжоў [Hou Zhou]) 951959
Паўночная Сун (Бэй Сун [Bei Song]) 9601127
Паўднёвая Сун (Нань Сун [Nan Song]) 11271279

У апошні час нароўні з дзяржавай Сун (9601279) раўнапраўнымі удзельнікамі гістарычнага працэса ў Кітаі становяцца дзяржава кіданяў Ляо (9071125) і дзяржава чжурчжэняў Цзінь (11251234). Былі і раней прыклады таго, што ў гісторыю Кітая ўключаліся дзяржавы, створаныя неханьскімі народамі, напрыклад, дзяржава народа тоба — Паўночная Вэй. Але гэта адносілася толькі да тых перыядаў, калі не было адзінай цэнтральнай улады ханьцаў.

Гэтую новую тэндэнцыю трэба разумець у тым сэнсе, што храналогіі пачынаюць аспрэчваць права ханьцаў на выключнае месца ў кітайскай гісторыі, вызваляючы месца ў гістарычным мінулым для іншых народаў сучаснага Кітая. Варта разглядаць гэта ў кантэксце сучаснай палітыкі адносна нацыянальных меншасцей.