Цыганы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Цыганы
Roma people in the world ethnic map.PNG
Агульная колькасць 8~10 млн.
Рэгіёны пражывання Албанія:
ад 1 300 да 120 000 [1]

Аргенціна:
   300 000 [2]
Беларусь:
   7079 (перапіс 2009)
Боснія і Герцагавіна:
   60 000 [3]
Бразілія:
   678 000 [4]
Канада:
   80 000 [5]
Расія:
   183 000 (перапіс 2002)2002
Румынія:
   535 140 [6]
ЗША:
   1 млн. Handbook of Texas
Украіна:
   48 000 (перапіс 2001) [7]
Харватыя:
   ад 9,463 да 14 000 (Перапіс 2001)[8]

Мова Цыганская мова
Рэлігія Хрысціянства, Іслам
Блізкія этнічныя групы {{{related}}}

Цыганы — зборная назва каля 80 этнічных груп, аб'яднаных агульным паходжаннем і прызнаннем «цыганскага закона». Саманазвы асноўных «вялікіх» гуртоў — ромa, сінці, мугат, калос, крышан і некаторыя іншыя; некаторыя цыгане згубілі ранейшую саманазву падчас асіміляцыі і пераследаў. Адзінай саманазвы няма, хоць апошні час у якасці такога прапаноўваецца тэрмін Romanies, гэта значыць «ромападобныя».

Брытанцы традыцыйна завуць іх Gypsies (ад Egyptians — «егіпцяне»), іспанцыGitanos (таксама ад Egiptanos — «егіпцяне»), французыBohemiens («багемцы», «чэхі»), Gitans (скажонае іспанскае Gitanos) або Tsiganes (запазычанне, меркавана, з рускага), немцыZigeuner, італьянцыZingari, галандцыHeidens («язычнікі»), венгрыCigany або Pharao nerek («фараонава племя»), фіныmustalaiset («чорныя»), туркіCingerie, Cingane; ізраільцяне, на іўрыце — Tso’anim, ад назвы біблейскай правінцыі Цоан у Старажытным Егіпце; балгарыЦыгане. У цяперашні час усё большае распаўсюджванне ў розных мовах атрымліваюць этнонімы ад саманазвы часткі цыган, «ромa» (англ.: Roma, чэшск.: Romove, фінск.: romanit і інш.).

Цяпер цыгане жывуць у шматлікіх краінах Еўропы, Заходняй і Паўднёвай Азіі, а таксама ў Паўночнай Афрыцы, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы і Аўстраліі. Колькасць па розных адзнаках вызначаецца ад 2,5 да 8 млн і нават 10-12 млн чалавек. У СССР налічалася 175,3 тысячы чалавек (перапіс 1970).

Нацыянальныя знакі[правіць | правіць зыходнік]

Цыганскі сцяг

8 красавіка 1971 г. ў Лондане адбыўся першы Сусветны цыганскі кангрэс. Вынікам кангрэса стала прызнанне сябе цыганамі міру адзінай нетэрытарыяльнай нацыяй і прыняцце нацыянальных знакаў: сцяга і гімна, заснаванага на народнай песні «Джэлем, джэлем». Замест герба цыгане выкарыстоўваюць шэраг вядомых знакаў: кола буды, падкову, калоду карт. Такімі знакамі звычайна ўпрыгожваюцца цыганскія кнігі, газеты, часопісы і сайты, адзін з гэтых знакаў звычайна ўваходзіць у лагатыпы мерапрыемстваў, прысвечаных цыганскай культуры.

У гонар першага Сусветнага цыганскага кангрэса 8 красавіка лічыцца Днём Цыган. У некаторых цыган ёсць звязаны з ім звычай: увечар, у вызначаны час, дружна выходзіць на вуліцу з запаленай свечкай.

Цыганы на Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

Паводле перапісу 2009 года ў Беларусі налічваецца 7079 цыганоў.