Панявеж

Панявеж
	Горад
Панявеж
	літ.: Panevėžys
Сцяг	Герб
	55°43′30″ пн. ш. 24°21′50″ у. д.HGЯO
Краіна	Літва
Статус	гарадское самакіраванне
Павет	Панявежыскі
Кіраўнік	Рыціс Мікалас Рачкаўскас[d]
Гісторыя і геаграфія
Заснаваны	1503
Вышыня цэнтра	61 м
Часавы пояс	UTC+2, летам UTC+3
Насельніцтва
Насельніцтва	▲87 913 чал. (1 студзеня 2023);
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	845
Паштовы індэкс	35001
	panevezys.lt/lt/t… (літ.); panevezys.lt/en/w… (англ.)
Паказаць/схаваць карты
	; Панявеж
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Паняве́ж^[3], таксама Паняве́жыс (літ.: Panevėžys) — горад у цэнтральнай Літве, на рацэ Нявежа (прыток Нёмана). Адміністрацыйны цэнтр Панявежскага павета, у складзе якога ўтварае асобнае гарадское самакіраванне. Праз горад ідзе аўтамабільная магістраль Вільня — Рыга. Чыгункай злучаецца з Дзвінскам і Шаўлямі, дзейнічаюць два аэрапорты мясцовага значэння. Панявеж лічыцца сталіцай этнаграфічнага рэгіёну Аўкштайція.

Гісторыя

Упершыню горад згадваецца 7 верасня 1503 года ў грамаце вялікага князя літоўскага Аляксандра Ягелончыка, дзе бурмістру Рымгалаў даравалася зямля з умовай пабудовы на ёй касцёла. На правым беразе Нявежы ўтварылася паселішча з касцёлам, гандлёвай плошчай, карчмой, броварам і лазняй, якое атрымала назву Стары Панявеж. У пачатку ХVІ стагоддзя на левым беразе Невяжы на дзяржаўных землях утварылася новае паселішча, якое атрымала назву Новы Панявеж. Абедзве часткі аб’ядналіся ў 1780 годзе. У 1727 годзе ў Панявежы быў заснаваны ордэн піяраў, які пабудаваў касцёл, манастыр і калегію — першую сярэднюю школу ў горадзе.

У наш час ёсць цэнтрам прамысловасці Літвы, тут размешчаны некалькі буйных прадпрыемстваў, якія былі заснаваныя яшчэ у часы СССР.

Насельніцтва

Год	Колькасць
1804	800
1823	2 000
1833	3 700
1857	5 908
1887	8 071
1897	12 968
1919	9 000
1923	19 197
1931	20 562
1939	26 653
1945	12 000

Год	Колькасць
1959	41 100
1970	74 497
1979	102 303
1989	126 483
2001	119 749
2001	119 808	^[2]
2002	118 231	^[2]
2003	116 925	^[2]
2004	114 917	^[2]
2005	112 543	^[2]
2006	109 901	^[2]

Год	Колькасць
2007	114 582
2007	108 314	^[2]
2008	106 495	^[2]
2009	104 793	^[2]
2010	111 953
2010	103 101	^[2]
2011	100 027	^[2]
2012	98 469	^[2]
2013	97 343	^[2]
2014	96 328	^[2]
2015	95 202	^[2]

Год	Колькасць
2016	93 598	^[2]
2017	91 054	^[4]
2018	88 678	^[5]
2019	87 139	^[6]
2020	85 885	^[6]
2021	89 100	^[2]
2022	87 590	^[6]
2023	87 913	^[2]

Спорт

ФК Панявежыс — футбольны клуб.

Культура

Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса

Гарады-пабрацімы

Івана-Франкоўск, Украіна
Ірпінь, Украіна^[7]
Ахмецкі муніцыпалітэт^[d], Грузія (2011)
Вінніца, Украіна (16 лютага 2015)^[8]^[9]^[…]
Габрава, Балгарыя (17 мая 2004)^[8]^[10]
Габрава^[d], Балгарыя
Гус, Нідэрланды (17 красавіка 1993)^[8]^[11]^[…]
Даўгаўпілс, Латвія (6 красавіка 2004)^[8]^[12]^[…]
Кольдынг, Данія (17 жніўня 2000)^[8]^[13]^[…]
Кінгстан, Ямайка
Люблін, Польшча (11 верасня 1999)^[8]^[14]^[…]
Люнен, Германія (2 сакавіка 1990)^[8]^[15]^[…]
Маладзечна, Беларусь
Мыцішчы, Расія (21 верасня 2001)^[8]^[16]
Ракверэ, Эстонія (15 чэрвеня 2005)^[8]^[17]
Руставі, Грузія (10 кастрычніка 2015)^[8]^[18]
жудзец Марамурэш, Румынія (12 сакавіка 2015)^[8]
камуна Кальмар, Швецыя (20 лістапада 1992)^[8]^[19]^[…]

Вядомыя асобы

Ілья Ашаровіч (1879—1938) — беларускі рэдактар, гісторык, палітычны дзеяч.
Артурас Барысас (1954—2005) — дзеяч літоўскай контр-культуры, рэжысёр, акцёр, спявак, бібліяфіл.

Крыніцы

↑ Getty Research Institute Getty Thesaurus of Geographic Names — LA: Getty Research Institute, 1997. Праверана 5 кастрычніка 2020.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q65"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11203476"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520117"></a>
↑ ^а ^б ^в ^г ^д ^е ^ё ^ж ^з ^і ^к ^л ^м ^н ^о ^п ^р ^с ^т Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. Праверана 12 лютага 2023.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a>
↑ Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 4 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Мінск: Белкартаграфія. — Т. 3 / [рэд. В.Л. Насевіч]. — 352 с., іл. с. — ISBN 978-985-508-298-0. С. 80.
↑ State Data Agency of Lithuania Праверана 18 лютага 2018.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q33102669"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55566806"></a>
↑ State Data Agency of Lithuania Праверана 2 чэрвеня 2019.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q33102669"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55566806"></a>
↑ ^а ^б ^в Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. Праверана 19 чэрвеня 2022.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a>
↑ https://irpin.ua/news/irpin-ta-kotsiubyns-ke-staly-pobratymamy/
↑ ^а ^б ^в ^г ^д ^е ^ё ^ж ^з ^і ^к ^л http://www.panevezys.lt/lt/veiklos-sritys/uzsienio-rysiu-skyrius_1247/tarptautinis-bendradarbiavimas-220/miestai-partneriai.html
↑ https://www.vmr.gov.ua/en/twin-cities#parentHorizontalTab2
↑ https://gabrovo.bg/bg/page/1294
↑ https://www.goes.nl/bestuur-en-organisatie/stedenband_43782/
↑ https://old.daugavpils.lv/lv/46
↑ https://www.kolding.dk/om-kommunen/internationalt
↑ https://lublin.eu/lublin/wspolpraca-miedzynarodowa/miasta-partnerskie-i-zaprzyjaznione/poniewiez-litwa,9126,w.html
↑ https://www.luenen.de/staedte_europa/sp_auto_509.php
↑ http://mytyshi.ru/international/partners/index.php?sphrase_id=78546
↑ http://rakvere.kovtp.ee/panevezys
↑ https://rustavi.gov.ge/page/45
↑ https://www.kalmar.se/download/18.3d99d73715c38c8a9e14a82/1496845540377/Vanortsavtal_Panevezys.pdf

Літаратура

Poniewież // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VIII: Perepiatycha — Pożajście (польск.). — Warszawa, 1887. — S. 771.

Спасылкі

На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Панявеж

[_ae56e3af1fa782ee-1] Getty Research Institute Getty Thesaurus of Geographic Names — LA: Getty Research Institute, 1997. Праверана 5 кастрычніка 2020.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q65"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11203476"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1520117"></a>

[_5af5290e07be8a54-2] а ^б ^в ^г ^д ^е ^ё ^ж ^з ^і ^к ^л ^м ^н ^о ^п ^р ^с ^т Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. Праверана 12 лютага 2023.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a>

[atlas3-3] Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 4 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Мінск: Белкартаграфія. — Т. 3 / [рэд. В.Л. Насевіч]. — 352 с., іл. с. — ISBN 978-985-508-298-0. С. 80.

[_7e808a04af2987a2-4] State Data Agency of Lithuania Праверана 18 лютага 2018.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q33102669"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55566806"></a>

[_79897fe52876bdcf-5] State Data Agency of Lithuania Праверана 2 чэрвеня 2019.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q33102669"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q55566806"></a>

[_0f85f73a1d317ead-6] а ^б ^в Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. Праверана 19 чэрвеня 2022.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462"></a>

[_3c46d8e84713c0b4-7] ttps://irpin.ua/news/irpin-ta-kotsiubyns-ke-staly-pobratymamy/

[_780730b2a2fd34b8-8] а ^б ^в ^г ^д ^е ^ё ^ж ^з ^і ^к ^л http://www.panevezys.lt/lt/veiklos-sritys/uzsienio-rysiu-skyrius_1247/tarptautinis-bendradarbiavimas-220/miestai-partneriai.html

[_782325e48f0d0a18-9] ttps://www.vmr.gov.ua/en/twin-cities#parentHorizontalTab2

[_00b8ec8540cadb60-10] ttps://gabrovo.bg/bg/page/1294

[_ce8584decc708dae-11] ttps://www.goes.nl/bestuur-en-organisatie/stedenband_43782/

[_fc40300a24395810-12] ttps://old.daugavpils.lv/lv/46

[_ed4ca7cc09912bcc-13] ttps://www.kolding.dk/om-kommunen/internationalt

[_ebfdfd16656c8004-14] ttps://lublin.eu/lublin/wspolpraca-miedzynarodowa/miasta-partnerskie-i-zaprzyjaznione/poniewiez-litwa,9126,w.html

[_ffae759ce42ef8be-15] ttps://www.luenen.de/staedte_europa/sp_auto_509.php

[_a44aa0b9303d8858-16] ttp://mytyshi.ru/international/partners/index.php?sphrase_id=78546

[_2ff5511ac8dd7588-17] ttp://rakvere.kovtp.ee/panevezys

[_02458c8d1850c8ce-18] ttps://rustavi.gov.ge/page/45

[_45a239724ce4f012-19] ttps://www.kalmar.se/download/18.3d99d73715c38c8a9e14a82/1496845540377/Vanortsavtal_Panevezys.pdf

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

Г Р П Гарады Літвы
Цэнтры паветаў	Аліта Вільня Клайпеда Коўна Мар’ямполь Панявеж Таўрогі Уцяна Цельшы Шаўлі	Герб Літвы
Цэнтры самакіраванняў	Аліта Анікшты Араны Біржы Бірштаны Вількавішкі Вількамір Вільня Вісагінас Друскенікі Езяросы Ігналіна Казлова Руда Кальварыя Кашадары Кейданы Кельмы Клайпеда Коўна Крэтынга Купішкі Лаздзея Мажэйкі Маляты Мар’ямполь Наўёйі Акмяне Нярынга Пагегі Пакроя Паланга Панявеж Пасваль Плунгяны Прэны Радзівілішкі Ракішкі Расейны Рэтава Салечнікі Свянцяны Таўрогі Трокі Уцяна Цельшы Шакі Шаўлі Шкуды Шылелі Шылуце Шырвінты Эляктрэнай Юрбарк Янава Янішкі
Астатнія гарады	Абелі Айрагола Акмяны Балтайі Воке Вабольнікі Варні Векшні Вента Вількія Вяйсея Вярбілава Гаржды Гарлява Гелгудышкі Грыгішкес Даўгі Дукшты Дусяты Езна Еўе Жагоры Жыжмары Каварск Кібарты Кудзіркас Наўміесціс Куршаны Ландварова Лінкава Немянчын Новыя Свянцяны Падброддзе Панядзелі Панямуне Прыекуле Рамігола Рудзішкі Саланты Сімна Скаўдвілі Смалінінкай Субач Сяды Трашкуны Ужвенты Цітавяны Шадава Эжарэліс Эйшышкі Яганішкелі