Ян Якубавіч Сабескі
З Вікіпедыя.
Ян Якубавіч САБЕ́СКІ (польск.: Jan III Sobieski; 17 жніўня 1629 – 17 чэрвеня 1696) — кароль польскі і вялікі князь літоўскі (1674 – 1696).
Нарадзіўся ў мястэчку Алеска на Украіне, паходзіў з роду Сабескіх. Яго бацька Якуб Сабескі — кашталян кракаўскі, маці з роду Жалкеўскіх. Атрымаў адукацыю ў Новадворскай калегіі і Ягелонскай акадэміі ў Кракаве. Некалькі год падарожнічаў па краінах Заходняй Еўропы. Ведаў некалькі моў — італьянскую, лацінскую, нямецкую, татарскую і французскую.
У Рэч Паспалітую вярнуўся ў 1648 падчас казацкай вайны і ўступіў у войска. Удзельнічаў у пасольстве ў Асманскую імперыю, вывучыў яе дзяржаўны лад. Па вяртанні ўдзельнічаў у вайне супраць Маскоўскай дзяржавы. Ваяваў на баку Швецыі, затым супраць яе на баку Яна Казіміра.
З 1666 году польны гетман каронны, з 1668 году — вялікі гетман каронны. У 1673 годзе атрымаў перамогу ў бітве пад Хоцімам. 19 траўня 1674 абраны каралём польскім і вялікім князем літоўскім. На працягу шмат гадоў вёў вайну з Асманскай імперыяй. Правёў радыкальную рэформу ва ўзбраенні і арганізацыі войска. Пад яго камандаваннем кааліцыя хрысціянскіх дзяржаў нанесла цяжкую паразу Асманскай імперыі ў бітве пад Венай (12 верасня 1683) што спыніла яе прасоўванне ў Еўропу. Пры Яне Сабескім Рэч Паспалітая зведала свой апошні ўздым.
[правіць] У Сеціве
|
|
|
|---|---|
| Князі палян | |
| Каралі Польшчы | |
| Князь-прынцэпс Польшчы | |
| Князь Кракава |
Казімір II Справядлівы — Мешка III Стары — Казімір II Справядлівы — Елена Усеваладаўна — Лешэк Белы — Мешка III Стары — Лешэк Белы — Мешка III Стары — Уладзіслаў III Танканогі — Лешэк Белы — Мешка IV — Лешэк Белы — Уладзіслаў III Танканогі — Конрад I Мазавецкі — Генрых I Барадаты — Генрых II Набожны — Конрад I Мазавецкі — Баляслаў V Сарамлівы — Лешэк Чорны — Генрых IV Пробус — Пржэмысл
|
| Пржэмыславічы | |
| Пясты (князі Кракава) | |
| Каралі Польшчы | |
| Анжу | |
| Ягелоны | |
| Выбарныя каралі | |
| Царства Польскае |
Аляксандр I — Мікалай I — Часавы ўрад — Мікалай I — Аляксандр II — Аляксандр III — Мікалай II |

