Дом Яніцкага

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
даходны дом
Дом Яніцкага
2011 г.
2011 г.
53°53′39,90″ пн. ш. 27°32′36,70″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Горад Мінск
Архітэктурны стыль эклектычны кірунак
Дата пабудовы 1903 год
Вядомыя жыхары Ядвіга Адамаўна Кастравіцкая
Сяргей Паўлавіч Межакоў-Каютаў
Статус Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 712Г000228шыфр 712Г000228

Дом Яніцкага (Мінск Цэнтр)
Дом Яніцкага
Дом Яніцкага

Дом Яні́цкага — колішні даходны дом у Мінску, помнік архітэктуры эклектычнага кірунку[1]. Месціцца па адрасе вуліца Савецкая, 14. Частка гістарычнай забудовы колішняй Захар’еўскай вуліцы. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння[1].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Дом Яніцкага (злева) гарыць у чэрвені 1941 года. Другая сусветная вайна
2008 г.
Nuvola apps kview.svg Вонкавыя выявы
Searchtool.svg Будынак пасля вайны

Стары адрас — вуліца Захар'еўская, 16; у 1896—1912 гадах — 20. Уладальнік участка у 1881 годзе — Лабкоўскі (Лапкоўскі). У 1890—1903 гадах — Яніцкі Аскар Канстанцінавіч. 3-павярховы мураваны дом з 8 комінамі і бляшаным дахам пабудаваны ў 1903 годзе. У 1910 годзе на участку быў 3-павярховы мураваны дом, 1-павярховы драўляны флігель (пабудаваны ў 1898 г., пл 81 кв. арш.), 4 адрыны[2]. Дом меў высокую ступень добраўпарадкавання (будынак меў водаправод і каналізацыю, туалетныя і ванныя пакоі, пячное ацяпленне) і быў адным з самых прывілеяваных ў горадзе[3].

У 1907—1913 гадах сярод іншых у доме жыла дваранка, сябра савета Мінскага дабрачыннага таварыства Ядвіга Адамаўна Кастравіцкая (наймала з прыслугай на 2-м паверсе 6 пакояў з кухняй і перадпакоем агульнай плошчай 456 кв. арш. за 900 р. у год)[2].

У 1908 годзе будынак выкупіў дваранін Прашынскі К. К. У 1912—1918 гадах — уладальнікі Кагановіч Іосіф (Іосель) Бянцавіч і Кагановіч Цыўя (Цывія) Хаймаўна[2].

У 1909—1911 гадах з сям'ёй з 4 чалавек і прыслугай на 1 паверсе 7 пакояў з кухняй і прадпакоем у доме жыў віцэ-губернатар Мінска, Сяргей Паўлавіч Межакоў-Каютаў[4].

У 1917 годзе ў доме месціўся інтэрнат упаўнаважанага і Упраўленне ўсерасійскага земскага саюза пры 2-й арміі, канцылярыя фінансава-статыстычнага ўліку Усерасійскага земскага саюза камандавання Заходняга фронту, канцылярыя гарбарнага аддзела Усерасійскага земскага саюза камандавання Заходняга фронту. У 1920 годзе штаб 3-га батальёна 150-га стралковага палка і інтэрнат № 2. Да восені 1920 года ў будынку месціліся эвакуацыйныя ўстановы[5].

У 1921 годзе маёмасць нацыяналізаваная[2]. У 1921 годзе ў будынку месціцца амбулаторыя, у 1921—1923 гадах — Менскі павятовы выканаўчы камітэт, у 1923 — Менскі павятовы аддзел Наркамата працы БССР, у 1926 годзе — Дом немаўляці, у 1929 годзе — Дом немаўляці № 1, у 1935 годзе — аднагадовыя курсы памочнікаў школьных санітарных дактароў, у 1935—1940 гадах — Навукова-даследчы інстытут аховы здароўя маці і дзіцяці, у 1936—1938 гадах — Цэнтральная малочная кухня[5].

Дом пашкоджаны ў часе Другой сусветнай вайны, адноўлены ў 1947 годзе. Выкарыстоўваўся як жылы, была зробленая перапланіроўка, на першым паверсе месцілася крама «Хлеб». У 1998 годзе будынак перададзены Белдзяржуніверсітэту, які размясціў тут навучальна-гасцінічны комплекс Інстытута перападрыхтоўкі і падвышэння кваліфікацыі суддзяў, працаўнікоў пракуратуры, судоў і ўстаноў юстыцыі[3].

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Трохпавярховы, складанай у плане формы, што абумоўлена формай зямельнага ўчастка ў шчыльна забудаваным квартале. Галоўны фасад арыентаваны на лінію забудовы, мае 3 рызаліты. Цэнтральны рызаліт з галоўным уваходам завершаны невысокім паўкруглым франтонам з лучковым акном, над уваходам на 2-м паверсе шырокае паўцыркульнае акно, аздобленае рустам. Бакавыя рызаліты завершаныя невысокімі мансардамі з трыма вузкімі лучковымі вокнамі. 1-ы паверх будынка руставаны, астатнія — плоскія, дэкараваныя неглыбокімі падаконнымі нішамі. На галоўным фасадзе і на яго зрэзанай вуглавой частцы размешчаныя балконы з металічнай агароджай. У архітэктуры будынка праявіліся элементы эклектыкі[6].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь, 2009, с. 655
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Маракоў, 2012, с. 92
  3. 3,0 3,1 Вуліца Савецкая (руск.) . minsk-old-new.com. Архівавана з першакрыніцы 3 красавіка 2017. Праверана 3 красавіка 2017.
  4. Маракоў, 2012, с. 93
  5. 5,0 5,1 Маракоў, 2012, с. 94
  6. Збор помнікаў, 1988, с. 184

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]