Карл Шпітэлер

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Карл Шпітэлер
ням.: Carl Friedrich Georg Spitteler
Carl Spitteler 1919.jpg
Асабістыя звесткі
Імя пры нараджэнні ням.: Carl Friedrich Georg Spitteler
Псеўданімы Carl Felix Tandem[1] і Felix Tandem[1]
Дата нараджэння 24 красавіка 1845(1845-04-24)[2][3][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 29 снежня 1924(1924-12-29)[5][3][…] (79 гадоў)
Месца смерці
Пахаванне
Грамадзянства
Бацька Karl Spitteler[d]
Жонка Marie op der Hoff[d]
Альма-матар
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці паэт, пісьменнік, багаслоў
Жанр паэзія, проза і п’еса
Мова твораў нямецкая
Узнагароды
Подпіс SignaturCarlSpitteler.jpg
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Карл-Фрыдрых Георг Шпітэлер[7] (ням.: Carl Friedrich Georg Spitteler) вядомы пад псеўданімам Карл-Фелікс Тандэм (ням. Carl Felix Tandem; 24 красавіка 1845, Лісталь — 29 снежня 1924, Люцэрн) — швейцарскі паэт, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1919) «за непараўнальны эпас „Алімпійская вясна“».

Вывучаў права і тэалогію ва ўніверсітэтах Базеля, Цюрыха, Гайдэльберга. У 1871—1879 гадах жыў у Расіі.

Пісаў на нямецкай мове. У эпічнай паэме ў прозе «Праметэй і Эпіметэй» (1880—1881) заўважна перапляценне матываў антычнай міфалогіі і новых касмалагічных ідэй. Абстрактна-алегарычны характар у зборніка эпічна-фантастычных паэм «Экстрамундан» (1883), пасля якога пісьменнік эвалюцыяніраваў у бок рэалістычна-псіхалагічнага метаду (драмы «Парламенцёр», 1889; «Славалюб», 1892; навелы зборніка «Фрыдлі-скандаліст», 1891; аповесці «Густаў. Ідылія», 1892; «Лейтэнант Конрад», 1898). Паэтычным зборнікам «Матылькі» (1889) і «Балады» (1896) уласцівы памяркоўна-эксперыментальны характар. Галоўныя творы — вершаваны эпас «Алімпійская вясна» (1900—1905, перапрацаванае выданне 1910), у якім узнята тэма ўзаемаадносін мастака і ўлады, і сімвалісцкі раман «Імага» (1906). Аўтар прац па літаратуразнаўстве, эстэтыцы, перапрацовак народных балад, аўтабіяграфічнай прозы і інш.

Развіваючы класічны стыль і ідэалістычны кірунак у нямецкамоўнай літаратуры, прапанаваў арыгінальны варыянт эпічнага апавядання, які меў у перайначаных варыянтах працяг і ў літаратуры XX ст. Яго творчасць была адзначана крытыкамі, а таксама Фрыдрыхам Ніцшэ, які рэкамендаваў яго на пасаду рэдактара мюнхенскага часопіса «Кунстварт» («Мастацкі агляд»).

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Czech National Authority Database Праверана 30 жніўня 2020.
  2. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118616277 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 27 красавіка 2014.
  3. 3,0 3,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  4. 4,0 4,1 Carl Spitteler // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 Шпиттелер Карл // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  6. (unspecified title) Праверана 24 сакавіка 2021.
  7. Напісанне імя і прозвішча ў адпаведнасці з БЭ ў 18 т. Т.17. — Мн., 2003. — С. 459.