Перайсці да зместу

Марыа Варгас Льёса

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Марыа Варгас Льёса
ісп.: Mario Vargas Llosa
Асабістыя звесткі
Імя пры нараджэнні ісп.: Jorge Mario Pedro Vargas Llosa
Дата нараджэння 28 сакавіка 1936(1936-03-28)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 13 красавіка 2025(2025-04-13)[5][6] (89 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Бацька Ernesto Vargas Maldonado[d][9]
Маці Dora Llosa Ureta[d][9]
Жонка Julia Urquidi Illanes[d] і Patricia Llosa Urquidi[d]
Дзеці Álvaro Vargas Llosa[d], Morgana Vargas Llosa[d] і Gonzalo Vargas Llosa[d]
Альма-матар
Месца працы
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці раманіст, драматург, палітык, журналіст, эсэіст, літаратурны крытык, выкладчык універсітэта, празаік, драматург, філосаф, публіцыст, пісьменнік, кінарэжысёр, broadcaster, заснавальнік
Гады творчасці 1959 — 2025
Кірунак магічны рэалізм і Лацінаамерыканскі бум[d]
Мова твораў іспанская
Грамадская дзейнасць
Партыя
Член у
Прэміі Нобелеўская прэмія Нобелеўская прэмія па літаратуры (2010)
Узнагароды
Grand Cross of the Order of Boyacá кавалер ордэна Ганаровага Легіёна камандор ордэна Мастацтваў і літаратуры афіцэр ордэна Мастацтваў і літаратуры Austrian Decoration for Science and Art Commander of the Order of the Aztec Eagle Grand Cross, Special Class of the Order of the Sun of Peru Order of Christopher Columbus Order of Vasco Núñez de Balboa Orden de la Independencia Cultural Rubén Darío

ганаровы доктар Універсітэта Рэн II Верхняй Брэтані[d] (1994)

Прэмія міру кнігагандляроў Германіі (1996)

Mariano de Cavia' Price[d] (1997)

Menéndez Pelayo International Prize[d] (1999)

Ortega y Gasset Awards[d] (1999)

Irving Kristol Award[d] (2005)

ганаровы доктар Берлінскага ўніверсітэта імя Гумбальта[d] (13 кастрычніка 2005)

Maria Moors Cabot Prizes[d] (2006)

ганаровы доктар Універсітэта Алікантэ[d] (2008)

Жывая легенда Бібліятэкі Кангрэса[d] (11 красавіка 2016)

Caonabo de Oro Award[d] (2002)

Freedom Prize[d] (2008)

honorary doctorate of the National University of San Marcos[d] (2001)

honorary doctorate of the University of Valladolid[d] (1995)

 gold Medal of the Community of Madrid

honorary doctorate of the Bordeaux Montaigne University[d] (13 лістапада 2009)

ганаровы доктар Гранадскага ўніверсітэта[d] (2009)

honorary doctorate of the University of Las Palmas, Gran Canaria[d] (2012)

honorary doctorate of the University of Murcia[d] (1995)

National Culture Award[d] (1967)

Scanno Prize[d] (1989)

honorary doctor of the University of Pau[d] (23 кастрычніка 2001)

honorary doctorate from University of French Polynesia[d] (15 чэрвеня 2001)

honorary doctor of the Sorbonne Nouvelle University[d] (2005)

honorary doctorate of the University of Reims[d] (19 верасня 2007)

Q9052823? (2010)

Don Quijote Journalism Prize[d] (2015)

honorary doctorate of the University of Burgos[d] (2016)

Ордэн Пабла Неруды за заслугі ў культуры і мастацтве[d] (2018)

ганаровы доктар Універсітэта Маямі[d] (10 мая 2018)

prix André-Malraux du roman engagé[d] (2021)

honorary doctorate from the Pontifical Catholic University of Peru[d]

ганаровы доктар Оксфардскага ўніверсітэта[d]

 Orden al Mérito Docente y Cultural Gabriela Mistral

ганаровы доктар Лёвенскага каталіцкага ўніверсітэта[d]

honorary doctor from the NOVA University Lisbon[d]

ганаровы доктар Нацыянальнага аўтаномнага ўніверсітэта Мексікі[d]

Hayek Medal[d] (2016)

Q137542106? (2021)

Q121537149?

Q140367925? (2002)
Подпіс Выява аўтографа
Афіцыйны сайт
Лагатып Вікікрыніц Творы ў Вікікрыніцах
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы
Лагатып Вікіцытатніка Цытаты ў Вікіцытатніку

Хорхе Марыа Педра Варгас Льёса (ісп.: Jorge Mario Pedro Vargas Llosa; 28 сакавіка 1936(1936-03-28)[1][2][…], Арэкіпа[3][4] — 13 красавіка 2025(2025-04-13)[5][6], Ліма[7]) — перуанскі празаік і драматург, публіцыст, палітычны дзеяч, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 2010 года.

Факты з біяграфіі

[правіць | правіць зыходнік]

Кар’еру пісьменніка пачынаў як журналіст-аматар у гарадскіх газетах Лімы, а потым — у правінцыйнай газеце «La Industria» гарадка П’юра.

Вучыўся ў Нацыянальным універсітэце Сан-Маркас (ісп.: Universidad Nacional Mayor de San Marcos) на аддзяленні літаратуры і права, потым ва ўніверсітэце Камлутэнсе (Мадрыд). Плённая пісьменніцкая дзейнасць пачалася пасля пераезда з Мадрыда ў Парыж.

Першы раман «Горад і Сабакі» (La ciudad y los perros), надрукаваны ў 1963 г., прынёс Варгасу Л’ёсе поспех. Але ваенныя абвінавацілі пісьменніка ў тым, што гэты твор падрывае прэстыж перуанскай арміі[17].

У 1990 г. ўдзельнічаў у прэзідэнцкіх выбарах ў якасці кандыдыта ў прэзідэнты Перу, атрымаў у першым туры 34 % галасоў выбаршчыкаў, але перамогі дамагчыся яму не ўдалося. Перамогу на выбарах атрымаў Альберта Фухіморы, які стаў аўтарытарным кіраўніком Перу. Марыа Варгас Льёса пасля паразы на выбарах эміграваў з краіны і прыняў іспанскае падданства[18].

Зборнікі

[правіць | правіць зыходнік]
  • Los jefes / Правадыры (1958)

П’есы

[правіць | правіць зыходнік]
  • La huida del inca / Уцёкі інкі (1952)
  • Kathie y el hipopótamo / Кэці і гіпапатам (1983)
  • Odiseo y Penélope, teatro / Адысей і Пенелопа (2007)

Зноскі

[правіць | правіць зыходнік]
  1. 1 2 Mario Vargas Llosa // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. 1 2 Mario Vargas Llosa // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. 1 2 Mario Vargas Llosa celebró sus 88 años acompañado de sus amigos y familiares — 2024. Праверана 13 красавіка 2025.
  4. 1 2 Who's who — (untranslated), 1849. — ISSN 0083-937X
  5. 1 2 Fallece el Premio Nobel de Literatura Mario Vargas Llosa — 2025. Праверана 13 красавіка 2025.
  6. 1 2 Murió Mario Vargas Llosa, Premio Nobel e ícono de la literatura de habla hispana: A través de un comunicado, sus hijos confirmaron que el aclamado escritor, quien deja una extensa y prodigiosa obra literaria, falleció a los 89 años en Lima, rodeado de su familia y en paz — 2025. Праверана 13 красавіка 2025.
  7. 1 2 Fallece Mario Vargas Llosa, Premio Nobel de Literatura, a los 89 años — 2025. Праверана 13 красавіка 2025.
  8. ↑ Recorriendo Buenos Aires: ¿quién fue Saraza? la historia del nombre de una calle que atraviesa varios barrios — 2023. Праверана 1 чэрвеня 2023.
  9. 1 2 Geni.com — 2006.
  10. ↑ https://elperfil.pe/cultura/el-quinceanero-vargas-llosa-en-el-diario-la-cronica/ — 2023. Праверана 14 красавіка 2025.
  11. ↑ https://mhprl.pl/wp-content/uploads/2022/02/CRONICA.pdf Праверана 14 красавіка 2025.
  12. ↑ Mario Vargas Llosa vuelve al ruedo político — Perú.21, 2023.
  13. ↑ Mario Vargas Llosa se inscribe al partido político Libertad Popular — La República, 2023.
  14. ↑ Quiénes son los miembros de la RAE y cómo se organizan — 2023. Праверана 15 чэрвеня 2024.
  15. ↑ Mario VARGAS LLOSA — Французская акадэмія. Праверана 3 чэрвеня 2022.
  16. ↑ Así ha sido la 'instalación' de Vargas Llosa en la Académie Française: a puerta cerrada, 'Jerez' y lentejas para rematar — El Periódico de España, 2023.
  17. ↑ Cevallos, Francisco Javier (1991), «García Márquez, Vargas Llosa, and Literary Criticism: Looking Back Prematurely», Latin American Research Review (Latin American Research Review, Vol. 26, No. 1) 26 (1): 266—275, retrieved April 6, 2008. (Каб атрымаць доступ да сеціўнай версіі, патрабуецца падпіска)
  18. ↑ История литератур Латинской Америки. Кн. 5. М., 2005. С. 658
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Марыа_Варгас_Льёса&oldid=4975144"