Фалклендскія астравы

Фалклендскія (Мальвінскія) астравы
англ.: Falkland Islands
ісп.: Islas Malvinas

Сцяг Фалклендскіх астравоў Герб Фалклендскіх астравоў -51.75, -59
Нацыянальны гімн Фалклендскіх астравоў
Афіцыйная мова	англійская
Сталіца	Порт-Стэнлі
Найбуйнейшыя гарады	Порт-Стэнлі
Форма кіравання	канстытуцыйная манархія
Каралева Губернатар Прэм'ер-міністр	Елізавета II Найджэл Хейвуд Дэвід Кэмеран
Плошча • Усяго	12 173 км²
Насельніцтва • Ацэнка (2008) • Шчыльнасць	3,140 чал. 0.26 чал./км²
Валюта	Фунт Фалклендскіх астравоў
Інтэрнэт-дамен	.fk
Тэлефонны код	+500
Часавы пояс	-4

Фалклендскія астравы альбо Мальвінскія астравы (англ.: Falkland Islands, ісп.: Islas Malvinas) — архіпелаг у паўднёва-заходняй частцы Атлантычнага акіяну, недалёка ад аргенцінскага ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі. Адміністрацыйны цэнтр — Стэнлі.

Гісторыя

Сцвярджаецца, што астравы былі адкрытыя ў 1591—1592 гадах англійскім мараплаўцам Джонам Дэйвісам, які камандаваў караблём у экспедыцыі англійскага карсара Кавендыша, аднак на права быць першаадкрывальнікамі архіпэляга прэтэндуюць таксама іспанцы. Пасля астравы неаднаразова пераходзілі з рук у рукі. У 1763—1765 гадах астравы даследаваў французскі мараплавец Луі Антуан дэ Бугенвіль (Bougainville). Працяглы час астравы былі незаселеныя.

Першая сусветная вайна

Падчас Першай сусветнай вайны у раёне архіпелага 8 снежня 1914 года адбыўся бой паміж нямецкай крэйсэрскай эскадрай пад камандаваннем віцэ-адмірала Максіміліяна фон Шпээ і вялікабрытанскай эскадрай (віцэ-адмірал Ф. Д. Стэрдзі).

Нямецкае камандаванне спрабавала актывізаваць дзеянні свайго флоту на марскіх камунікацыях Вялікабрытаніі ў Атлантычным, Індыйскім і Ціхім акіянах. Віцэ-адмірал фон Шпеэ кіраваў паходам эскадры (2 панцаранёсных і 3 лёгкіх крэйсера, 2 транспарты і шпітальнае судна) да берагоў Паўднёвай Амерыкі, дзе 1 лістапада 1914 года ў баі ля мыса Каранель разбіў вялікабрытанскую эскадру крэйсераў.

Выканаўшы задачу па адцягненні значных сілаў флоту Вялікабрытаніі, нямецкая эскадра атрымала загад прарывацца ў Германію. Не ведаючы дыслакацыі вялікабрытанскіх караблёў, Шпеэ вырашыў нанесці ўдар па ваенна-марской базе Вялікабрытаніі ў Порт-Стэнлі на Фальклендскіх астравах, дзе знаходзіліся 1 лінейны карабель, 2 лінейных, 3 панцаранёсных і 2 лёгкіх крэйсеры). Сустрэўшы нечакана моцны супраціў, Шпеэ спрабаваў сыйсці, але вялікабрытанскія караблі нагналі яго. Шпеэ загадаў лёгкім крэйсерам і транспартам сыходзіць у розных кірунках. Іх сталі пераследваць вялікабрытанскія панцаранёсныя і лёгкія крэйсеры, а лінейныя крэйсеры ўступілі ў бой з нямецкімі панцаранёснымі крэйсерамі і патапілі іх. Былі знішчаныя таксама 2 лёгкія нямецкія крэйсеры і транспарты. Толькі крэйсеру «Дрэздэн» і шпітальнаму судну ўдалося сыйсці. У выніку перамогі вялікабрытанскае камандаванне вызвалілася ад неабходнасці вылучаць значныя сілы на другарадныя тэатры вайсковых дзеянняў, а нямецкае камандаванне страціла моцную крэйсерскую эскадру. Сам Шпеэ загінуў на флагманскім крэйсеры «Шарнхорст».

Канфлікт 1982 года

У 1982 годзе вакол астравоў успыхнуў брытанска-аргенцінскі канфлікт. Аргенціна атрымала паразу, але працягвае аспрэчваць як назву астравоў, так і іх тэрытарыяльную прыналежнасць.

У 2012 годзе 98,8% удзельнікаў рэферэндуму на астравах падтрымалі захаванне статусу заморскай тэрыторыі Брытаніі.

Палітыка

Зараз з'яўляюцца замежнай тэрыторыяй Злучанага Каралеўства, але прыналежнасць выспаў аспрэчваецца Аргенцінай. Разглядаецца таксама пытанне аб незалежнасці гэтае тэрыторыі (разам з Паўднёвай Георгіяй). На выспах размешчаная вялікабрытанская ваенна-паветраная база Маўнт Плезант.

Геаграфія

Складаецца з двух буйных (Заходні і Усходні Фалкленд) і каля 200 дробных астравоў і скал. Плошча 12.200 км2. Вышыня да 706 м. Берагі вельмі складанага абрысу. Клімат акіянічны, прахалодны (сярэдняя месячная тэмпература ад 2,5 да 10 °С) і раўнамерна вільготны (у год 600-700 мм ападкаў) з моцнымі вятрамі і частай смугой. Акіянічныя зёлкавыя лугі, верасовыя пусткі, тарфяныя балоты. Шмат марскіх птушак.

Архіпелаг уваходзіць у так званую Патагонскую (ці Магеланаву) заагеаграфічную вобласць Сусветнага акіяну. Патагонская вобласць знаходзіцца пад уплывам магутных халодных плыняў. Адна з іх - Фалклендcкая (Мальвінская) - плыве ад Фалклендзіх выспаў да затокі Ла-Плата. Хуткасць плыні - 1-2 км/г. Сярэдняя тэмпература вады ўзімку ад 4 да 10 °С, улетку ад 8 да 15 °С. Нясе вялікую колькасць айсбергаў, хоць паблізу выспаў айсбергі сустракаюцца рэдка.

• 

  Порт-Стэлі

• 

  Фальварак на Кэмпе

• 

  Фалклендзкае сугор’е

• 

  Джыпсы Коў

Эканоміка

Асноўныя галіны эканомікі архіпелага — авечкагадоўля, здабыча марскога звера.

Дэмаграфія

Насельніцтва — 2500 (1996).

Спасылкі

• На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фалклендскія астравы
• L.L. Ivanov et al. The Future of the Falkland Islands and Its People. Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2003. 96 pp. ISBN 954-91503-1-3 (Capítulo principal en español)
• Carlos Escudé y Andrés Cisneros, dir. Historia general de las relaciones exteriores de la República Argentina. Obra desarrollada y publicada bajo los auspicios del Consejo Argentino para las Relaciones Internacionales (CARI). Buenos Aires: GEL/Nuevohacer, 2000. ISBN 950-694-546-2 (en castellano)
• Graham Pascoe and Peter Pepper. Getting it right: The real history of the Falklands/Malvinas. May 2008. (Versión en español)
• D.W. Greig, Sovereignty and the Falkland Islands Crisis. Austrialian Year Book of International Law. Vol. 8 (1983). pp. 20–70. ISSN: 0084-7658

Спасылкі

• http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title=Фалклендскія_астравы - Фалклендскія астравы на сайце Вакол Свету.
• http://www.falklandislands.com/ - Цэнтральны партал Фалклендскіх астравоў (англ.).
• http://www.visitorfalklands.com/ - Турыстычны партал Фалклендскіх астравоў (англ.).
• http://www.falklands.info/index.html - Інфармацыйны партал Фалклендскіх астравоў (англ.).
• http://www.falklands.gov.fk/Useful_Links.html - Калекцыя карысных спасылак на партале ўрада Фалклендскіх астравоў (англ.).
• http://www.bonistica.ru/cat/america/falklands - Фалклендскія фунты. Банкноты і іх апісанні.