Спіс дзяржаў і залежных тэрыторый Еўропы
З пляцоўкі Вікіпедыя.
Змены шаблонаў/файлаў гэтай версіі чакаюць праверкі.
Стабільная версія была праверана 15 красавіка 2013.
 |
Трэба выправіць арфаграфію ў артыкуле!
Магчыма гэты машынны пераклад або выкарыстанне ненарматыўнага правапісу ды лексікону. Для спраўджэння існуюць адмысловыя праграмы.
|
Еўропа геаграфічна абмежавана Арктыкай і Атлантычным акіянам, Міжземным і Чорным марамі, гарамі Каўказ і Урал. Па гістарычных і культурных прычынах геапалітычныя межы на кантыненце значна шырэй і ахопліваюць вобласці Азіі (Расія, Турцыя, Кіпр, Каўказ), Афрыкі (іспанскія валодані) антарктыкі (уладання Расіі і Нарвегіі ) і Паўночнай Амерыкі (уладанні Даніі).
Еўропа палітычна падзелена на каля 50 незалежных краін, 6 непрызнаных краін і шэраг тэрыторый з асаблівым статусам. Па форме дзяржаўнага ладу на кантыненце Ёсць 5 федэрацый і адна канфедэрацыя, і ў адпаведнасці з формай праўлення - 38 рэспублік і 12 манархій.
Усе краіны на кантыненце з'яўляюцца членамі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе Аб'яднаных Нацый (за выключэннем Ватыкана), Савет Еўропы (за выключэннем Беларусі). 27 членаў Еўрапейскага Саюза, тры з'яўляюцца афіцыйнымі кандыдатамі на членства ў ЕС.
Змест |
Незалежныя Дзяржавы [правіць]
Краіны Еўропы якія маюць арганізаваны ўрад і якія валодаюць унутраным і знешнім суверэнітэтам.
| Назва | Афіцыйная назва | Плошча | Насельніцтва | Сталіца | Дзяржаўны лад | Членства ў ЕС |
|---|---|---|---|---|---|---|
 Аўстрыя |
Рэспубліка Аўстрыя | 83 858 км2 | 8 308 906 | Вена | Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя |  член ЕС |
 Албанія |
Рэспубліка Албанія | 28 748 км2 | 3 600 523 | Тырана | Парламенцкая рэспубліка | |
 Андора |
Княства Андора | 468 км2 | 69 150 | Андора-ла-Велья | Парламенцкае княства | - |
 Арменія[1] |
Рэспубліка Арменія | 29 800 км2 | 3 231 900 | Ерэван | ||
 Азербайджан |
Рэспубліка Азербайджан | 86 600 км2 | 9 165 000 | Баку | ||
 Беларусь |
Рэспубліка Беларусь | 207 600 км2 | 10 300 483 | Мінск | Прэзідэнтская Рэспубліка | - |
.svg){kind=small} Бельгія |
Каралеўства Бельгія | 30 528 км2 | 10 511 352 | Брусель | Канстытуцыйная манархія, федэрацыя | член ЕС |
 Боснія і Герцагавіна |
Боснія і Герцагавіна | 51 129 км2 | 3 981 239 | Сараева | Федэральная рэспубліка Рэспубліка | - |
 Балгарыя |
Рэспубліка Балгарыя | 110 990 км2 | 7 640 290 | Сафія | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Ватыкан [2] |
Горад-дзяржава Ватыкан | 0,44 км2 | 821 | - | Абсалютная тэакратычная манархія | - |
 Вялікабрытанія [3] |
Злучанае каралеўства Велікабрытанія і Паўночная Ірландыя | 244 101 км2 | 60 441 457 | Лондан | Канстытуцыйная монархия | член ЕС |
 Германія |
Федэратыўная рэспубліка Германія | 357 021 км2 | 82 314 900 | Берлін | Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя | член ЕС |
 Грузія |
Грузія | 69 700 км2 | 4 730 841 | Тбілісі | ||
 Грэцыя [4] |
Грэчэская рэспубліка | 131 990 км2 | 11 216 708 | Афіны | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Данія [5] |
Каралеўства Данія | 43 094 км2 | 5 451 826 | Капенгаген | Канстытуцыйная манархія | член ЕС |
 Эстонія |
Рэспубліка Эстонія | 45 226 км2 | 1 342 409 | Талін | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Ірландыя |
Ірландыя | 70 273 км2 | 4 239 848 | Дублін | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Ісландыя |
Рэспубліка Ісландыя | 103 125 км2 | 290 570 | Рэйк'явік | Парламенцкая рэспубліка | - |
 Іспанія |
Каралеўства Іспанія | 504 782 км2 | 45 200 737 | Мадрыд | Канстытуцыйная манархія | член ЕС |
 Італія |
Італьянская рэспубліка | 301 338 км2 | 59 131 287 | Рым | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Казахстан[6] |
Рэспубліка Казахстан | 2 724 900 км2 | 16 402 861 | Астана | ||
 Кіпр [7] |
Рэспубліка Кіпр | 9 251 км2 | 788 457 | Нікасія | Прэзідэнтская Рэспубліка | член ЕС |
 Латвія |
Рэспубліка Латвія | 64 589 км2 | 2 286 700 | Рыга | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Літва |
Рэспубліка Літва | 65 200 км2 | 3 575 439 | Вільнюс | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Ліхтэнштэйн |
Княжество Ліхтенштэйн | 160 км2 | 33 717 | Вадуц | Канстытуцыйная манархія | - |
 Люксембург |
Вялікае герцагства Люксембург | 2 586 км2 | 480 222 | Люксембург | Канстытуцыйная манархія | член ЕС |
 Македонія |
Рэспубліка Македонія | 25 713 км2 | 2 038 514 | Скоп'е | Парламенцкая рэспубліка | кандыдат на членсва ў ЕС |
 Мальта |
Рэспубліка Мальта | 316 км2 | 405 577 | Валета | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Малдова |
Рэспубліка Малдова | 33 843 км2 | 4 455 421 | Кішынёў | Паўпрэзідэнтская Рэспубліка | - |
 Манака |
Княжество Манака | 1,95 км2 | 32 409 | Манака | Канстытуцыйная манархія | - |
 Нідэрланды |
Каралеўства Нідэрланды | 41 528 км2 | 16 570 613 | Амстэрдам | Канстытуцыйная манархія | член ЕС |
 Нарвегія |
Каралеўства Нарвегія | 385 155 км2 | 4 721 600 | Осла | Канстытуцыйная манархія | - |
 Польшча |
Рэспубліка Польшча | 312 679 км2 | 38 518 241 | Варшава | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Партугалія |
Партугальская Рэспубліка | 92 345 км2 | 10 642 836 | Лісабон | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Румынія |
Румынія | 238 391 км2 | 22 276 056 | Бухарэст | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Расія [8] |
Расійская Федэрацыя | 17 075 200 км2 | 142 200 000 | Масква | Прэзідэнтская Рэспубліка, федэрацыя | - |
 Сан-Марына |
Рэспубліка Сан-Марына | 61,2 км2 | 29 615 | Сан-Марына | Парламенцкая рэспубліка | - |
 Славакія |
Славацкая Рэспубліка | 49 036 км2 | 5 447 502 | Братыслава | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Славенія |
Рэспубліка Славенія | 20 273 км2 | 2 009 245 | Любляна | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Сербія [9] |
Рэспубліка Сербія | 88 361 км2 | 7 498 001 | Бялград | Парламенцкая рэспубліка | - |
 Турцыя[10] |
Рэспубліка Турцыя | 780 580 км2 | 71 892 647 | Анкара | Парламенцкая рэспубліка | кандыдат на членсва ў ЕС |
 Украіна [11] |
Украіна | 603 700 км2 | 46 299 874 | Кіеў | Прэзідэнтская Рэспубліка | - |
 Венгрыя |
Венгерская Рэспубліка | 93 030 км2 | 10 064 000 | Будапешт | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Фінляндыя |
Рэспубліка Фінляндыя | 338 145 км2 | 5 289 128 | Хельсінкі | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Францыя |
Французская Рэспубліка | 675 417 км2 | 64 102 140 | Парыж | Паўпрэзідэнтская Рэспубліка | член ЕС |
 Харватыя |
Рэспубліка Харватыя | 56 542 км2 | 4 441 000 | Заграб | Парламенцкая рэспубліка | кандыдат на членсва ў ЕС |
 Чарнагорыя |
Рэспубліка Чарнагорыя | 13 812 км2 | 684 736 | Падгорыца | Парламенцкая рэспубліка | - |
 Чэхія |
Чэшская Рэспубліка | 78 866 км2 | 10 306 709 | Прага | Парламенцкая рэспубліка | член ЕС |
 Швецыя |
Каралеўства Швецыя | 449 964 км2 | 9 127 058 | Стакгольм | Канстытуцыйная манархія | член ЕС |
 Швейцарыя |
Швейцарская канфедэрацыя | 41 290 км2 | 7 507 300 | Берн | Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя | - |
Непрызнаныя ці часткова прызнаныя дзяржавы [правіць]
| Назва | Афіцыйная назва | Плошча | Насельніцтва | Сталіца | Дзяржаўны лад | Фактычнае знаходжанне і палітычны статус |
|---|---|---|---|---|---|---|
 Абхазія |
Рэспубліка Абхазія | 8 432 км2 | 216 000 | Сухумі | Прэзідэнтская рэспубліка | Суверэнітэт прызнан 4-мя краінамі, юрыдычна - аўтаномія ў складзе Грузіі. |
 Косава |
Рэспубліка Косава | 10 887 км2 | 1 900 000 | Прышціна | Парламенцкая рэспубліка | Суверэнітэт прызнаны 84 краінамі. Паводле іншых краін - аўтаномная тэрыторыя ў Сербіі ў кіраванні ААН. |
 Мальтыйскі ордэн |
Суверэны Ваенны Ордэн Гаспітальераў Святога Іаана Іерусалімскага Родаса і Мальты | 0,06 км2 | - | - | каталічны ордэн са спецыяльным статусам | Мае статус пастаяннага назіральніка пры ААН. Падтрымлівае рэгулярныя дыпламатычныя адносіны са 105 краінамі. |
 Нагорна-Карабахская Рэспубліка [12] |
Нагорна-Карабахская Рэспубліка | 4 988 км2 | 146 600 | Сцепанакерт | Прэзідэнтская рэспубліка | Непрызнаная дзяржава, юрыдычна - Аўтаномія ў складзе Азейбарджану. |
.svg){kind=small} Прыднястроўе |
Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка | 4 163 км2 | 533 500 | Ціраспаль | Прэзідэнтская рэспубліка | Непрызнаная дзяржава, юрыдычна - Аўтаномія ў складзе Малдовы. |
 Паўночны Кіпр[13] |
Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра | 3 355 км2 | 264 172 | Нікасія | Прэзідэнтская рэспубліка | Суверэнітэт прызнаны толькі Турцыяй, астатнія краіны лічаць яе частакай Кіпру. |
 Паўднёвая Асетыя |
Рэспубліка Паўднёвая Асеція | 3 900 км2 | 70 000 | Цхінвалі | Прэзідэнтская рэспубліка | Суверэнітэт прызнан 4-мя краінамі, юрыдычна - аўтаномія ў складзе Грузіі. |
Тэрыторыі з асаблівым статусам [правіць]
Спіс залежных тэрыторый (з або без самакіравання), рэспублік і рэгіёнаў, якія маюць статус аўтаноміі і іншых абласцей з асаблівым статусам у геапалітычных межах Еўропы. Спіс не ўключае Акругі Расіі, якая цалкам знаходзіцца ў Азіі. Не ўваходзіць раёны Аўстрыі, федэральныя землі Германіі і раёны Швейцарыі, таму што яны не маюць статусу аўтаномій. У спіс не ўключаны аўтаномных супольнасці і гараі Іспаніі, так як зараз усе раёны і два спецыяльныя гарады ў Іспаніі маюць аўтаномію і роўныя адзін аднаму, а гэта значыць што Іспанія з'яўляецца дэ факта Федэрацыяй.
| Назва | Афіцыйная назва | Плошча | Насельніцтва | Сталіца | Статус |
|---|---|---|---|---|---|
 Аджарыя |
Аджарская Аутаномная Рэспубліка | 2 900 км2 | 392 432 | Батумі | Аўтаномія ў складзе Грузіі |
 Адыгея |
Адыгейская Рэспубліка | 7 600 км2 | 447 109 | Майкоп | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Акратыры і Дэкелія |
Акратыры і Дэкелія | 254 км2 | 14 500 | - | Брытанскія ваенныя базы |
 Англія |
Англія | 130 395 км2 | 49 138 831 | Лондан | Краіна ў складзе Велікабрытаніі |
 Афон |
Манашаская Рэспубліка Святая Гара | 335,64 км2 | 2 262 | Кар'е | Тэрыторыя са спецыяльным статусам у Грэцыі |
 Башкартастан |
Рэспубліка Башкартастан | 92 600 км2 | 410 433 | Уфа | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Вале-д'Аоста |
Аўтаномны рэгіён Вале-д'Аоста | 3 262 км2 | 119 548 | Аоста | Аўтаномія ў складзе Італіі. |
 Валонія |
Валонская правінцыя | 16 844 км2 | 3 395 942 | Намюр | Састаўны рэгіён Бельгіі |
 Ваяводзіна |
Аўтаномны край Ваяводзіна | 21 500 км2 | 2 031 992 | Нові Сад | Аўтаномія ў складзе Сербіі |
 Гагаузія |
Аб'яднаная аўтаномная тэрыторыя Гагаузія | 1 832 км2 | 155 700 | Камрат | Аўтаномія ў складзе Малдовы |
 Гібралтар |
Гібралтар | 6,8 км2 | 28 875 | Гібралтар | Заморская тэрыторыя Брытаніі |
 Гернсі |
Востраў Гернсі | 78 км2 | 65 228 | Сент-Пітэр-Порт | Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны |
 Дагестан |
Рэспубліка Дагестан | 50 300 км2 | 2 576 531 | Махачкала | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Джэрсі |
Востраў Джэрсі | 116 км2 | 89 300 | Сент-Хельер | Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны |
 Інгушэція |
Рэспубліка Інгушэція | 4 300 км2 | 467 294 | Магас | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Кабардзіна-Балкарыя |
Кабардзіна-Балкарская Рэспубліка | 12 500 км2 | 901 494 | Нальчык | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Калмыкія |
Рэспубліка Калмыкія | 76 100 км2 | 292 410 | Эліста | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Карачаева-Чаркесія |
Рэспубліка Карачаева-Чаркесія | 14 100 км2 | 434 470 | Чаркеск | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Карэлія |
Рэспубліка Карэлія | 172 400 км2 | 703 080 | Петразаводск | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Комі |
Рэспубліка Комі | 415 900 км2 | 1 018 674 | Сыктыўкар | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Крым |
Аўтаномная Рэспубліка Крым | 26 100 км2 | 1 973 185 | Сімферопаль | Аўтаномная рэспубліка ў складзе Украіны |
 Мадэйра |
Востраў Мадэйра | 828 км2 | 245 806 | Фуншал | Аўтаномія ў складзе Партугаліі |
 Мэн |
Востраў Мэн | 572 км2 | 80 058 | Дуглас | Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны |
 Марый Эл |
Рэспубліка Марый Эл | 23 200 км2 | 727 979 | Йашкар-Ала | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Мардовія |
Рэспубліка Мардовія | 26 200 км2 | 888 776 | Саранск | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
| Нахічаван |
Нахічаванская Аўтаномная Рэспубліка | 5 500 км2 | 382 059 | Нахічаван | Аўтаномія ў складзе Азербайджана |
 Ненецкая аўтаномная акруга |
Ненецкая аўтаномная акруга | 176 700 км2 | 42 000 | Нар'ян-Мар | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Аландскія астравы |
Аландскія астравы | 13 517 км2 | 26 711 | Марыехамн | Аўтаномія ў складзе Фінляндыі |
 Сардзінія |
Аўтаномны Рэгіён Сардзінія | 24 090 км2 | 1 643 096 | Кальяры | Аўтаномія ў складзе Італіі |
 Паўночная Ірландыя |
Паўночная Ірландыя | 14 139 км2 | 1 685 000 | Белфаст | Краіна ў складзе Велікабрытаніі |
 Паўночная Асеція |
Рэспубліка Паўночная Асеція - Аланія | 8 000 км2 | 710 275 | Уладзікаўказ | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Сіцылія |
Аўтаномны Рэгіён Сіцылія | 25 710 км2 | 5 087 000 | Палерма | Аўтаномія ў складзе Італіі |
 Рэспубліка Сербская |
Рэспубліка Сербская | 25 053 км2 | 1 479 634 | Баня-Лука | Састаўная частка Босніі і Герцагавіны |
 Татарстан |
Рэспубліка Татарстан | 68 000 км2 | 3 779 265 | Казань | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Трэнціна-Альта-Адыджэ |
Аўтаномны рэгіён Трэнціна-Альта-Адыджэ | 13 619 км2 | 940 000 | Трэнта | Аўтаномія ў складзе Італіі |
 Удмуртыя |
Удмуртская Рэспубліка | 42 100 км2 | 1 616 200 | Іжэўск | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Уэльс |
Уэльс | 20 779 км2 | 2 903 085 | Кардыф | Краіна ў складзе Велікабрытаніі |
 Фарэрскія астравы |
Фарэрскія астравы | 1 399 км2 | 48 470 | Торсхаўн | Аўтаномія ў складзе Даніі |
| 30px Фрыулі-Венецыя-Джулія | Аўтаномны рэгіён Фрыулі-Венецыя-Джулія | 7 845 км2 | 1 191 588 | Трыест | Аўтаномія ў складзе Італіі |
| Федэрацыя Босніі і Герцагавіны |
Федэрацыя Босніі і Герцагавіны | 26 110,5 км2 | 3 064 413 | Сараева | Састаўная частка Босніі і Герцагавіны |
 Фламандскі рэгіён |
Фламандскі рэгіён | 13 522 км2 | 6 016 024 | Брусель | Састаўны рэгіён Бельгіі |
 Чачня |
Чэчэнская Рэспубліка | 19 300 км2 | 1 104 300 | Грозны | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Чувашыя |
Чувашская Рэспубліка | 18 340 км2 | 1 299 306 | Чэбаксары | Суб'ект Расійскай Федэрацыі |
 Шатландыя |
Шатландыя | 78 772 км2 | 5 062 011 | Эдынбург | Краіна ў складзе Велікабрытаніі |
| Шпіцберген |
Шпіцберген | 61 020 км2 | 2 321 | Лонгір | Спецыяльная тэрыторыя Нарвегіі |
Зноскі
- ↑ Арменія геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейсіх краін.
- ↑ Ватыкан нк з'яўляецца членам ААН, але ён прызнан сўверэннай дзяржавай..
- ↑ Вялікабрытанія: без яе ўладанняў па-за Еўропай.
- ↑ Грэцыя: уключальна з Рэспублікай Афон.
- ↑ Данія: без аўтаномнай тэрыторыі Фарорскія астравы і Грэнландыі.
- ↑ 90 % тэрыторыі Казахстана знаходзіцца ў Азіі.
- ↑ Кіпр геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яго адносяць да еўрапейсіх краін.
- ↑ Расія геаграфічна знаходзіцца ў Азіі і Еўропе, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейсіх краін.
- ↑ Сербия: уключальна Вайводзіну і Коасва.
- ↑ 97 % ад тэрыторыі Турцыі знаходзіцца ў Азіі.
- ↑ Украіна: уключальна АРК.
- ↑ Нагорны-Карабах геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але гістарычна і палітычна яе адносяць да еўрапейсіх краін.
- ↑ ТРСК геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейсіх краін.
Спасылкі [правіць]
- Афіцыйны сайт Еўрапейскага саюза(англ.) і іншыя мовы ЕС
- Афіцыйны сайт Савета Еўропы(руск.)
- Афіцыйны сайт АБСЕ(англ.)
|
Еўропа у тэмах |
|
|---|---|
| Як кантынент | Палітычная сістэма (Еўропацэнтрызм • Еўрапейская інтэграцыя) • Сімвалы • Краіны • Геаграфія • Гарады • Насельніцтва • Гісторыя • Эканоміка • Валюты • Культура • Сусветная спадчына • Філасофія • Рэлігія (Іслам) • Літаратура • Архітэктура • Музыка • Святы • Кухня • Паркі забаў • Спорт (Чэмпіянаты) • Адукацыя • Навука • Транспарт • Ваенная справа (ДЗУСЕ) • Прававая сістэма |
| Еўрапейскі саюз | Палітычная сістэма • Краіны ЕС • Насельніцтва • Мовы • Гісторыя • Культурная сталіца • Рэлігія • Дзень Еўропы • Эканоміка (Еўра ЦБ • Асацыяцыя свабоднага гандлю • Еўразона • Еўра) • Спорт • Адукацыя • Навука • Транспарт • Інтэрнэт • Ваенная справа • Знешняя палітыка • Канстытуцыя • Шэнгенскае пагадненне • Пашырэнне |
| Арганізацыі ў Еўропе | Савет Еўропы • ЕАСГ • АБСЕ • Паўночны Савет • НАТА • СНД |
| Партал «Еўропа» • Партал «Еўрапейскі саюз» • Праект «Еўропа» • Праект «Еўрапейскі саюз» | |
