Горад Львоў
Горад
|
||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||
Львоў (укр.: Львів) — горад на захадзе Украіны, адміністрацыйны цэнтр Львоўскай вобласці. 735 тыс. жыхароў (2007).
Упершыню ўзгадваецца ў летапісу ў 1256 годзе.
Лічыцца багацейшым украінскім горадам па колькасці гісторыка-архітэктурных помнікаў (мала пацярпеў ад войн XX стагоддзя).
|
Гісторыя [правіць]
Мяркуецца, што Львоў быў заснаваны князем Даніілам Галіцкім у гонар свайго сына Льва Даніілавіча. Першае пісьмовае згадванне пра горад датуецца 1256 г. Яна ўтрымоўваецца ў Галіцка-Валынскім летапісе.
Пасля смерці Данііла, князь Леў перанёс у Львоў сталіцу Галіцка-Валынскай дзяржавы. Пасля 1303 г., Львоўская епархія была ператворана ў асобную мітраполію Канстанцінопальскага патрыярхата. У 1340 г. Львоў быў заваяваны Каралеўствам Польскім, аднак мясцовыя баяры зрынулі польскія ўлады і ўтварылі незалежную баярскую рэспубліку. У 1349 г. польскі кароль Казімір III Вялікі зноў бярэ ўладу над Львовам, даўшы гораду статут сталіцы Рускага каралеўства - аўтаномнай адміністрацыйнай адзінкі Польшчы. У 1356 г. гораду было падаравана Магдэбургскае права. У 1378 г. Львоў разам з усёй Галічынай перайшоў пад уладу Венгрыі. Венгерскае панаванне доўжылася 9 гадоў, пасля чаго польскія войска пад кіраўніцтвам каралевы Ядзвігі зноў захапілі горад, які стаў адміністрацыйным цэнтрам Рускага ваяводства.
Тым часам горад застаецца апорай праваслаўя - тут дзейнічае праваслаўнае братэрства і грэка-славянская школа. У 1661 г. ў горадзе было заснавана Калегія Езуітаў - прататып Львоўскага ўніверсітэта. У першай палове 18 ст. Львоў становіцца найбуйным горадам Украіны (з насельніцтвам 25-30 тыс. чалавек).
У гэты перыяд Львоў перажыў аблогу Багдана Хмяльніцкага, адкупіўся ад турак у 1672 г. і быў узяты толькі раз - швецкімі войскамі. Для наладжвання сумесных дзеянняў супраць Карла XII у 1707 г. у Львоў прыязджаў цар Пётр I.
У 1772 г. Львоў адышоў у склад Аўстрыйскай імперыі, стаўшы сталіцай кароннай зямлі - Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі. Аўстрыйская ўлада знесла гарадскія сцены, чым заахвоціла горад да развіцця і разрастання. Горад быў цэнтрам украінскага і польскага вызваленчых рухаў.
Падчас Першай сусветнай вайны Львоў быў акупаваны Расійскай імперыяй. У ноч з 31 кастрычніка на 1 лістапада 1918 г. ў горадзе адбыўся Лістападаўскі чын, які прывёў да адукацыі Заходне-ўкраінскай народнай рэспублікі са сталіцай у Львове. З першых дзён існавання новаўтвораная Другая Рэч паспалітая абвясціла вайну ЗУНР: Львоў быў захоплены польскімі войскамі ўжо 21 лістапада, горад стаў адміністрацыйным цэнтрам Львоўскага ваяводства.
У 1939 г. паводле пакта Молатава-Рыбентропа Львоў увайшоў у склад Савецкага Саюза, а менавіта, Украінскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Горад стаў адміністрацыйным цэнтрам Львоўскай вобласці. У чэрвені 1941 г. Львоў быў акупаваны нацысцкімі войскамі Гітлера. 30 чэрвеня Арганізацыя Украінскіх Нацыяналістаў абвясціла ў Львове Акт аднаўлення Украінскай дзяржавы, аднак гэта ініцыятыва натыкнулася на незадаволенасць нямецкай адміністрацыі і яе ініцыятары былі арыштаваны. 27 ліпеня 1944 Чырвоная Армія заняла Львоў. Пры прыналежнасці горада да Савецкага Саюза тут дзейнічаў магутны нацыянальна-вызваленчы рух. У 1991 г. Львоў увайшоў у склад Незалежнай Украіны.
Гістарычны цэнтр [правіць]
| Гістарычны цэнтр* | |
|---|---|
| ** | |
| Сусветная спадчына ЮНЕСКА | |
|
|
|
| Краіна | |
| Тып | Культурны |
| Крытэры | II, V |
| Спасылка | 865 |
| Рэгіён*** | Еўропа і Паўночная Амерыка |
| Гісторыя ўключэння | |
| Уключэнне | 1998 (22-а сесія) |
| * Міжнародная канвенцыя «ЮНЕСКА» ** Назва ў афіцыйным англ. спісе *** Рэгіён па класіфікацыі ЮНЕСКА |
|
Ансамбль гістарычнага цэнтра Львова займае цэнтральную тэрыторыю горада, якая занесена ў Сусветную спадчыну ЮНЕСКА.
На 22-й канферэнцыі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, які праходзіў у Кіёта (Японія) з 30 лістапада па 5 снежня 1998 г., Львоў быў прыняты ў Сусветную спадчыну.
Тэрыторыя ансамбля гістарычнага цэнтра складаецца з 120 га старажытнарускай і сярэднявечнай часткі горада Львова, а таксама тэрыторыі сабора Святога Юрыя на Святаюрскай гары. Буферная зона Ансамбля гістарычнага цэнтра вызначана межамі гістарычнага арэала і складае каля 3000 га.
Гарады-партнёры [правіць]
Баня-Лука, Боснія і Герцагавіна
Будапешт, Венгрыя
Рочдэйл, Вялікабрытанія
Фрайбург, Германія
Кутаісі, Грузія
Рышон-ле-Цыён, Ізраіль
Вініпег, Канада
Люблін, Польшча
Перемышль, Польшча
Вроцлав, Польшча
Лодзь, Польшча
Кракаў, Польшча
Жэшув, Польшча
Санкт-Пецярбург, Расія
Нові-Сад, Сербія
Самарканд, Узбекістан[1]
Выбітныя ўраджэнцы і жыхары [правіць]
- Рыгор Аракеловіч
- Рыгор Пірамовіч
- Станіслаў Лем
- Раман Вікцюк
- Раман Шухевіч
- Леапольд фон Захер-Мазох
- Станіслаў Ежы Лец
- Пол Муні
Славутасці [правіць]
Гл. таксама [правіць]
Спасылкі [правіць]
- Адпачынак у Львове: гасцініцы, рэстараны, турызм (рус)
- ДОстопримeчательности Львове: фатаграфіі, апісанне(рус)
- Гістарычны цэнтр (укр)
- даведнік Львова (укр/рус)
Зноскі
| Трэба вікі-аформіць
Адсутнічаюць або замала спасылак на іншыя артыкулы, хаця менавіта яны з'яўляюцца
адной з пераваг Вікіпедыі. Як рабіць вікі-разметку гл.: вікі-фарматаванне. |
