Горад Каўнас

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Каўнас
Kaunas
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Kaunas montage.jpg

Каардынаты: 54°54′00″ пн. ш. 23°56′00.24″ у. д. / 54.9, 23.9334 (G) (O) (Я)54°54′00″ пн. ш. 23°56′00.24″ у. д. / 54.9, 23.9334 (G) (O) (Я)

Краіна
Павет
Першае згадванне
Плошча
157 км²
Насельніцтва
368 917 чалавек
Часавы пояс

Каўнас (Літва)
Каўнас
Каўнас

Нёман
У цэнтры горада

Ка́ўнас, або Кя́ўнас[1] (літ.: Kaunas, польск.: Kowno), традыцыйная беларуская назва — Ко́ўна — другі па велічыні і значэнню горад Літвы, адміністрацыйны цэнтр Каўнаскага павета і Каўнаскага раёна.

Размешчаны ля ўпадзення ракі Віліі (Нярыс, літ.: Neris) у Нёман (Нямунас, літ.: Nemunas). Плошча 157 км².

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Назва (руск.: Ковно, Каўнас, літ.: Kaunas, польск.: Kowno) узводзяць да балтыйскага кораня, які азначае нізкае, гразкае, багністае месца.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першае згадванне ў пісьмовых крыніцах ставіцца да 1361. Магдэбургскія правы падараваныя вялікім князем літоўскім Вітаўтам Вялікім у 1408.

З 1842 цэнтр Ковенскай губерні.

У 19201940 «часавая сталіца» Літоўскай Рэспублікі.

Герб[правіць | правіць зыходнік]

На гарадскіх гербавых пячатках з XV стагоддзя адлюстроўваўся тур, з канца XV стагоддзя яго дапоўніў крыж. З 1843 герб Ковенскай губерні, якім карыстаўся і губернскі горад Каўнас, адлюстроўваў усталяваны на ратушнай плошчы помнік у памяць Айчыннай вайны 1812 г.

2 мая 1935 гарадская рада Каўнаса зацвердзіла герб з выявай на пурпурным фоне белага тура з залатымі капытамі, рагамі і крыжам паміж рогамі. З 1969 выкарыстоўваўся герб з выявай на чырвоным фоне белага зубра. Дэкрэтам прэзідэнта Літоўскай Рэспублікі 30 чэрвеня 1993 зацверджаны герб, які паўтарае гістарычны герб: на чырвоным шчыце белы тур з залатым крыжам паміж рогамі.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

У 1989 насельніцтва складала 418 087 чалавек, па дадзеных усеагульнага перапісу насельніцтва 2001—381 300, у 2004—368 917.

Этнічны склад[правіць | правіць зыходнік]

У адрозненні ад Вільнюса і Клайпеды, Каўнас — адзін з самых манаэтнічных гарадоў Літвы. Літоўцы складаюць амаль 93 % яго насельніцтва, найбуйнай этнічнай меншасцю з'яўляюцца рускія, украінцы і беларусы (каля 6 %). Большасць жыхароў сярэдняга і старэйшага пакаленняў валодае рускай мовай.

Этнічны склад насельніцтва Каўнаса па перапісе 2001 г.:

  1. Літоўцы 92,9 %
  2. Рускія 4,4 %
  3. Украінцы 0,5 %
  4. Палякі 0,4 %
  5. Іншыя 1,8 %

Раней у гісторыі горада, да Халакоста, найбуйнымі меншасцямі ў горадзе з'яўляліся палякі і яўрэі, на якіх у суме прыходзілася да 4/5 насельніцтвы дарэвалюцыйнага Каўнаса.

Этнічны склад насельніцтва Каўнаса па перапісе 1939 г.:

  1. Літоўцы 60 %
  2. Яўрэі 25 %
  3. Палякі 10 %
  4. Усходнія славяне 5 %

Этнічны склад насельніцтва Коўна па перапісе 1919 г.:

  1. Палякі 42 %
  2. Яўрэі 31 %
  3. Літоўцы 16 %
  4. Рускія 1,5 %
  5. Іншыя 1,0 %

(Частка моцна паланізаванай літоўскай эліты, працягвала ўлічвацца як палякі ў царскай Расіі)

Гарады-пабрацімы[правіць | правіць зыходнік]

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 187-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову»