Рэспубліка Конга

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Рэспубліка Конга
République du Congo (фр.) 
Flag of the Republic of the Congo.svg Герб Рэспублікі Конга
Сцяг Рэспублікі Конга Герб Рэспублікі Конга

Каардынаты: 0°50′00″ пд. ш. 15°08′00″ у. д. / 0.833333° пд. ш. 15.133333° у. д. (G) (O) (Я)

Location Republic of the Congo AU Africa.svg
Дэвіз: «Unité, Travail, Progrès»
Гімн: «La Congolaise»
Дата незалежнасці 15 жніўня 1960 (ад Францыі)
Афіцыйныя мовы французская (кітуба — нацыянальная, лінгала — нацыянальная)
Сталіца Бразавіль
Найбуйнейшы горад Бразавіль
Форма кіравання Рэспубліка
Прэзідэнт Дэні Сасу-Нгесо
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
64-я ў свеце
342 000 км²
3.3
Насельніцтва
• Ацэнка (2005)
Шчыльнасць

3 999 000 чал. (125-я)
12 чал./км²
ВУП
  • Разам (2005)
  • На душу насельніцтва

$4,585  (154-ы)
$1369
Валюта Франк КФА
Інтэрнэт-дамен .cg
Тэлефонны код +242
Часавыя паясы +1

Конга, Рэспубліка Конга (фр.: République du Congo) — дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы, на поўнач і поўдзень ад экватара. Выцягнута з поўначы на поўдзень уздоўж берагоў рэк Конга і Убангі. Мяжуе на поўначы з Камерунам, Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікай, на ўсходзе і поўдні з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга, на поўдні з Анголай (паўанклаў Кабінда), на захадзе з Габонам, на паўднёвым захадзе абмываецца Атлантычным акіянам. Плошча 342 тыс.км². Насельніцтва — 2,7 млн.чалавек. Дзяржаўная мова — французская. Сталіца — Бразавіль.

Дзяржаўны лад[правіць | правіць зыходнік]

Дэманстрацыя каля парламента ў Бразавілі

Рэспубліка Конга — рэспубліка. Дзейнічае канстытуцыя, зацверджаная на рэферэндуме ў 1992 годзе. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, выбіраецца насельніцтвам на 5 гадоў. Заканадаўчая ўлада належыць двухпалатнаму парламенту (Палата прадстаўнікоў і Сенат), які выбіраецца насельніцтвам на 5 гадоў. Выканаўчую ўладу ажыццяўляе ўрад на чале з прэм'ер-міністрам, прызначаным прэзідэнтам ад партыі, што атрымала большасць галасоў на парламенцкіх выбарах.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

У рэльефе дамінуюць плато і невысокія (да 1040 м) горы на поўдні, плоскія алювіяльныя раўніны на поўначы. Карысныя выкапні: нафта, прыродны газ, калійная соль, свінцовыя, цынкавыя, медныя руды, невялікія радовішчы фасфарытаў, золата, алмазаў, жалезных, алавяных і вальфрамавых руд. Клімат гарачы, на поўначы экватарыяльны, пастаянна вільготны з 2 максімумамі ападкаў (сакавік-май, верасень-лістапад), на поўдні субэкватарыяльны з сухім сезонам (чэрвень-верасень). Сярэдняя тэмпература самага цёплага месяца (красавік, радзей сакавік) 24-27 °C, самага халоднага (ліпень, радзей жнівень) 20-25 °C. Ападкаў 1500—2000 мм за год, на крайнім поўдні 1200—1300 мм.

Рачная сетка густая і мнагаводная. Рака Конга і яе галоўныя правыя прытокі Убангі, Санга, Ліквала, Аліма суднаходныя; на поўдні басейн ракі Куілу. Значныя запасы гідраэнергіі. Возера Малеба. У расліннасці пераважаюць экватарыяльныя і лістападна-вечназялёныя субэкватарыяльныя лясы (каля 50% тэрыторыі). Пераважна на поўдні - другасныя высокатраўныя саванны (каля 40% тэрыторыі). Жывёльны свет: малпы, леапарды, пантэры, на поўначы афрыканскія сланы, у рэках бегемоты і кракадзілы. Нацыянальны парк Адзала, некалькі рэзерватаў.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Настаўніца са школьнікамі

Амаль усё насельніцтва належыць да моўнай групы банту. На поўдні жывуць народы падгрупы конга (баконга, басунды, бакуньі, бавілі, баёмбэ і іншыя; каля 50 % насельніцтва краіны). У сярэдняй частцы народ тэке (17 %) і блізкія да яго народы. На поўначы найбольш шматлікі народ мбошы (12 %). У трапічных лясах плямёны пігмеяў. У гарадах невялікія групы еўрапейцаў, пераважна французы. Сярод вернікаў пераважаюць хрысціяне (50 %, пераважна каталікі) і прыхільнікі мясцовых культаў (48 %). Сярэдні прырост 2,8 %. Сярэдняя шчыльнасць насельніцтва каля 8 чал./км². У гарадах 59 % насельніцтва (1997) Найбуйнейшыя гарады: Бразавіль, Пуэнт-Нуар. У сельскай гаспадарцы занята 49 % працаздольнага насельніцтва, у прамысловасці — 15 %, у сферы абслугоўвання — 36 %.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паравоз на вакзале Бразавіля (1932)

Найбольш старажытным насельніцтвам на тэрыторыі Рэспублікі Конга былі плямёны пігмеяў. У пачатку нашай эры тут пасяліліся плямёны банту, якія займаліся земляробствам і рамёствамі. Пазней на тэрыторыі краіны існавала Каралеўства Конга. Першыя еўрапейцы з'явіліся ў 1482 годзе, пазней тэрыторыя Рэспублікі Конга стала адным з галоўных раёнаў гандлю рабамі. У 1880 годзе кіраўнік французскага пратэктарату П.дэ Браза прапанаваў правадыру народнасці батэке дагавор аб французскім пратэктараце, заснаваў умацаваны пост Нкуна (цяпер горад Бразавіль). Берлінская канферэнцыя 1884-85 гадоў вызначыла межы французскіх уладанняў у басейне ракі Конга і была створана калонія Французскае Конга (у 1903 годзе перайменавана ў Сярэдняе Конга). З 1910 года ў складзе федэрацыі Французская Экватарыяльная Афрыка. У жніўні 1940 года Конга адна з першых калоній падтрымала рух «Свабодная Францыя». З 1946 года — заморская тэрыторыя Францыі, з 28 лістапада 1958 года — аўтаномная рэспубліка ў складзе Французскай супольнасці. 15 жніўня 1960 года абвешчана незалежнасць. Першым яе прэзідэнтам у снежні 1959 года выбраны кіраўнік Дэмакратычнага саюза абароны афрыканскіх інтарэсаў Фюльбер Юлу, які аб'яднаў пераважна прадстаўнікоў народа баконга. Карупцыя, цяжкае эканамічнае становішча сталі прычынай масавых пратэстаў у 1963 годзе, пад націскам якіх Юлу падаў у адстаўку. Прэзідэнтам стаў Альфонс Масамба-Дэба, пад кіраўніцтвам якога быў створаны Нацыянальны Рэвалюцыйны рух (НРР з 1974 года адзіная легальная партыя краіны). У 1966 годзе абвешчаны курс на пабудову сацыялістычнага грамадства. Намаганні Масамба-Дэба ўсталяваць рэжым асабістай улады прывялі да выступлення арміі ў ліпені-жніўні 1968 года, у выніку чаго ўлада перайшла да Нацыянальнага савета рэвалюцыі на чале з Марыянам Нгуабі (з 1969 года прэзідэнт). У снежні 1969 года адбыўся 1-ы з'езд Кангалезскай партыі працы (КПП, пераемніца НРР), а краіна перайменавана ў Народную Рэспубліку Конга. Усталяваны цесныя сувязі з СССР і іншымі сацыялістычнымі краінамі. Пасля забойства Нгуабі ў 1977 годзе прыпынена дзейнасць канстытуцыі, створана ваенны камітэт КПП на чале з Жаакімам Іомбі-Апанга. У красавіку 1979 года прынятая новая канстытуцыя, прэзідэнтам выбраны Д.Сасу-Нгесо, які захаваў сувязі з сацыялістычнымі краінамі і палепшыў адносіны з краінамі Захаду, што паспрыяла хуткаму эканамічнаму росту. З сярэдзіны 1980-х гадоў эканамічныя цяжкасці паглыбіліся. Пачалася паступовая ліберызацыя ўнутранай палітыкі. У 1990 годзе КПП адышла ад марксісцкай ідэалогіі і прыняла сацыял-дэмакратычную праграму, у студзені 1991 годзе ўведзена шматпартыйнасць. На першых шматпартыйных выбарах у Нацыянальную Асамблею ў маі 1992 года перамог Панафрыканскі саюз за сацыялістычную дэмакратыю, кіраўнік якога Паскаль Лісуба ў жніўні 1992 года выбраны прэзідэнтам Рэспублікі Конга. Адначасова Сасу-Нгесо захаваў узброеныя атрады, спроба раззброіць якія прывяла да грамадзянскай вайны ў маі-жніўні 1997 года. Пры падтрымцы Анголы прэзідэнтам зноў стаў Сасу-Нгесо. Рэспубліка Конга — член ААН (з 1960), Арганізацыі афрыканскага саюза.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]