Хойніцкі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Хойніцкі раён
Герб
Герб
Краіна
Уваходзіць у Гомельская вобласць
Адміністрацыйны цэнтр Хойнікі
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 81,11 %, руская 16,9 %
Размаўляюць дома: беларуская 46,6 %, руская 42,76 %[1]
Насельніцтва (2009)
22 412 чал,[1] (13-е месца)
Шчыльнасць 11,04 чал./км² (18-е месца)
Нацыянальны склад беларусы — 92,28 %,
рускія — 5,23 %,
украінцы — 1,49 %,
іншыя — 1,0 %[1]
Плошча 2 027,74[2] км²
(8-е месца)
Вышыня
над узроўнем мора
145 м[3]
Хойніцкі раён на карце
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Хойніцкі раён на Вікісховішчы

Хойніцкі раёнраён у складзе Гомельскай вобласці. Мяжуе з Калінкавіцкім, Рэчыцкім, Брагінскім, Лоеўскім, Нараўлянскім і Мазырскім раёнамі Гомельскай вобласці. На поўдні мяжуе з Іванкаўскім (да 1988 года Чарнобыльскім) раёнам Украіны. Адміністрацыйным цэнтрам з'яўляецца горад Хойнікі.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Плошча раёна складае 202,8 тыс. га, з іх лясы — 58,2 тыс. га. Пераважна хваёвыя, бярозавыя, дубовыя, асінавыя віды дрэў. Агульная плошча сельгасугоддзяў складае 45,9 тыс. га, у тым ліку ворыва — 23,0 тыс. га, асушаныя землі — 18,9 тыс. га, 3,4 % тэрыторыі знаходзіцца пад балотамі, што складае 6,9 тыс. га.

Тэрыторыя раёна знаходзіцца ў межах Мазырскага Палесся. Паверхня раўнінная, цэнтральную частку раёна займае Хойніцка-Брагінскае ўзвышша. Практычна ўся паверхня (98 %) знаходзіцца на вышыні 110—140 м. Каля вёскі Стралічаў знаходзіцца самы высокі пункт раёна — 160 м.

З карысных выкапняў ёсць торф, будаўнічыя пяскі, нафта, радовішча якой пачалі распрацоўваць ў 2004 годзе.

У студзені сярэдняя тэмпература паветра складае −6,6 градусаў Цэльсія, у ліпені +18,6 градусаў Цэльсія. За год ўпадае 565 мм ападкаў. Працягласць вегетацыйнага перыяду 195 сутак.

На тэрыторыі раёна працякае Прыпяць з прытокамі Віць і Тур’я, знаходзяцца некалькі азёр — Жартай, Ломыш, Стараселле, Масцішча, вадасховішчы Вялікаборскае, Віць, Судкоў, Уласы.

На тэрыторыі раёна размешчаны Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалагічны запаведнік, куды ўвайшлі землі, выведзеныя з карыстання ў выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС. Плошча запаведніка складае 215 тыс. га. У ім жыве 54 віды млекакормячых, каля 80 відаў птушак, 25 — рыб. Расце 1250 відаў раслін. У 1996 годзе было завезена 15 белавежскіх зуброў, цяпер іх колькасць складае 40 асобін. У Чырвоную Кнігу Рэспублікі Беларусь занесены 43 віды фауны, 19 відаў флоры запаведніка.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары[правіць | правіць зыходнік]

  • Караль Прозар, маршалак Галоўнага Трыбуналу ВКЛ 1787 г., апошні вялікі абозны ВКЛ, "рэдкі грамадзянін", паводле Тадэвуша Касцюшкі, ды "в числе первейших бунтовщиков почитаемый", як характарызавала яго імператрыца Кацярына ІІ; адзін з арганізатараў паўстання 1794, сябра Патрыятычнага таварыства
  • Ян Ксенафонт Мікалай Ястржэмбскі, інжынер-палкоўнік, вучоны і педагог, укладальнік першага рускамоўнага дапаможніка па практычнай механіцы, лаўрэат палавіннай Дзямідаўскай прэміі РАН, аўтар праектаў мастоў праз Дняпро і Заходнюю Дзвіну, бясспрэчна таленавіты літаратурны містыфікатар што да твору "Мёртвыя душы" М. В. Гогаля
  • Іосіф Антонавіч Гашкевіч, першы консул Расійскай імперыі ў Японіі, вучоны-натураліст і мовазнаўца-паліглот, аўтар першага "Японска-Рускага слоўніка", лаўрэат поўнай Дзямідаўскай прэміі РАН
  • Аляксандр Уладзіслававіч Аскерка, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў, паўстанцкі начальнік Вільні (1863)
  • Фёдар Ігнатавіч Стравінскі, знакаміты оперны бас, артыст Марыінскага тэатру ў Пецярбургу, бацька сусветнага ўзроўню і вядомасці кампазітара XX ст. Ігара Стравінскага
  • Часлаў Пяткевіч, аўтар найкаштоўнага этнаграфічнага твору "Рэчыцкае Палессе" у трох кнігах: "Матэрыяльная культура", "Духоўная культура", "Грамадская культура"; чалавек, які ўсяму свету распавёў пра традыцыйную культуру Палесся
  • Кіпрыян Трафімавіч Ярмольчык, дэпутат ІІІ Дзяржаўнай Думы Расійскай імперыі (1907 – 1912 гг.) ад Рэчыцкага павету Мінскай губерні па сялянскай курыі; трымаў пазіцыю фракцыі трудавікоў
  • Алена Яфімаўна Вяргейчык, Герой Сацыялістычнай Працы
  • Іван Паўлавіч Мележ, класік беларускай літаратуры, аўтар трылогіі «Людзі на балоце»
  • Ала Іванаўна Канапелька, беларуская паэтэса і перакладчыца
  • Алесь Шлег, беларускі празаік, паэт

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Вынікі перапісу 2009 года
  2. «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь» (па стане на 1 студзеня 2011 г.)
  3. GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.17: Хвінявічы - Шчытні / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2003. - 512 с.: іл.
  • Памяць : Гісторыка-дакументальная хроніка Хойніцкага раёна / Беларуская Энцыклапедыя ; Рэдкал.: М.А. Ткачоў (гал.рэд.) і інш.. — Мінск : БелЭн, 1993. — 383 с.