Светлагорск

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Светлагорск
Svetlahorsk, Homieĺ Voblaść, Belarus.JPG
У цэнтры горада
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Краіна
Статус
горад раённага падпарадкавання
Вобласць
Раён
Каардынаты
Заснаваны
Першае згадванне
Ранейшыя назвы
Шацілінскі Востраў, Шацілавічы, Шацілкі
Горад з
Плошча
НУМ
131 м
Водныя аб'екты
Насельніцтва
68 550 чалавек[1] (2017)
Шчыльнасць
2742 чал./км²
Нацыянальны склад
Канфесійны склад
Часавы пояс
Тэлефонны код
Паштовы індэкс
24743х (руск.) 
Паштовыя індэксы
Аўтамабільны код
3
Афіцыйны сайт
http://svetlogorsk.by  (руск.) 
Рака
Чыгуначная станцыя
Аўтобусная станцыя
Светлагорск Р82
Светлагорск на карце Беларусі ±
Светлагорск (Беларусь)
Светлагорск
Светлагорск (Гомельская вобласць)
Светлагорск

Светлаго́рск[2] (афіц. транс.: Svietlahorsk; да 29 ліпеня 1961 года — Шаці́лкі) — горад раённага падпарадкавання ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр раёна. Знаходзіцца на раўніне Гомельскае Палессе, сярэдняя тэмпература паветра студзеня −6,6 °С, ліпеня 18,4 °С, ападкаў 602 мм/год.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Дакумент пра Шацілінскі Востраў 1560 г.

Паводле археалагічных раскопак, паселішча на месцы сучаснага горада існавала з VIVII ст., а з XIII ст. існуе непарыўна[3]. Па пісьмовай крыніцы населены пункт вядомы з 15 ліпеня 1560 г. як маёнтак Шацілінскі Востраў[4]. У 1639 годзе сяло Шацілавічы[5] мела 17 сялянскіх двароў. У 1744 г. у спісе каталіцкіх парафій згадваюцца Шацілкі[6]. З 20 жніўня 1924 года мястэчка Шацілкі — цэнтр сельскага Савета (да 1960 г.) у створаным Парыцкім раёне[7]. 30 снежня 1956 г. вёска Шацілкі пераўтворана ў гарадскі пасёлак[8], з 9 чэрвеня 1960 — цэнтр Парыцкага раёна. 29 ліпеня 1961 года гар. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад Светлагорск[9], а Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі[10].

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Унутрані падзел горада[правіць | правіць зыходнік]

Жыла планіроўка горада складаецца з наступных часта: Шацілкі - уздоўж р. Бярэзіна, з пераважна індывідуальна забудова, Ніжнія Шацілкі - усходняя частка ад пл. Пераможцаў, Верхнія - на захад ад плошчы; г. зв. Стары горад - кварталы ў асноўным з 2-3-павярховымі будынкамі 1950-х - пачатку 1960-х гг.; пасёлак Будаўнікоў - 1-павярховая забудова ў лясным масіве ля 3га мікрараёна;

Горад складаецца з 7 мікрараёнаў, якія складаюць асноўную частку горада (гл. ніжэй); пасёлак Нафтавікоў - 2-3-павярховых забудова 1960-х гг.; пасёлак Светач - былая вёска Какаль і тэрыторыя панскага дома Еленполь, далучаныя да горада. Астатнія месцы, Хто мае ў асноўным індывідуальна забудова - уздоўж чыгункі, а таксама прылеглыя да пас. Нафтавікоў - няма маюць цалкам склаліся найменні, хоць у дачыненні да апошніх часам ўжываецца назва «Стары аэрадром".

Мікрараёны маюць наступныя назвы:

  • MA Route 1.svg Кастрычніцкі
  • MA Route 2.svg Першамайскі
  • MA Route 3.svg Маладзёжны
  • MA Route 4.svg Юбілейны
  • MA Route 5.svg Шацілкі
  • MA Route 6.svg Бярэзіна
  • MA Route 6A.svg Палессе
  • MA Route 8.svg Паўднёвы

Выкарыстоўваюцца таксама прыведзеныя нумары, але як неафецыйная форма імёнаў. Мікрараён Шацілкі прылягае да Шацілках - старадаўняя часткі паселішча.

Ва ўсходняй частцы горада знаходзіцца прамысловая зона.

End of the village - panoramio.jpg
Wall paintings - panoramio.jpg
New buldings being painted - panoramio.jpg
"Рэшта" Шацілак (вул. Дарожная) Стары горад (скрыжаванне вул. Леніна і Мірашнічэнка) Мірараён Палессе (вул. Леніна)

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Намотка тэрмаўстойлівай ніткі Арселон вытворчасці ААТ "СветлагорскХімвалакно"

Буйнейшыя прадпрыемствы:

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Чыгуначная станцыя

Маецца прыстань на р. Бярэзіна. За 90 км ад г. Гомеля; на аўтамабільнай дарозе ПарычыРэчыца, адлегласць да Гомеля па аўтадарозе — 113 км (праз г. Рэчыцу). Чыгуначная станцыя на лініі ЖлобінКалінкавічы[22]. Насельніцтва 68 550 чал. (2017)[1].

Гарадскі аўтобус

У горадзе дзейнічае 12 аўтобусных маршрутаў.

  • MA Route 1.svg Аграсэрвіс — Вакзал
  • MA Route 1A.svg Аграсэрвіс — Хлебазавод (могілкі)
  • MA Route 2.svg Хімвалакно — вул. Прывакзальная
  • MA Route 3.svg ЗПТН — мікрараён Палессе
  • MA Route 4.svg ЦКК — вул. Прывакзальная
  • MA Route 5A.svg ЦКК — Гандлёвы цэнтр (Туды па вул. Свярдлова, назад па вул. Леніна)
  • MA Route 5.svg ЦКК — Гандлёвы цэнтр
  • MA Route 5.svgЭ ЦКК — Гандлёвы цэнтр
  • MA Route 6.svg пас. Нафтавікоў — Індустрыяльны каледж
  • MA Route 7.svg Аграсэрвіс — пасёлак «Светач»
  • MA Route 8.svg ВакзалМядкоў (або да в. Расава)
  • MA Route 8A.svg Хімвалакно (ці ад Аўтастанцыі або ЦКК) — Мядкоў
  • MA Route 9.svg Аўтастанцыя — Якімава Слабада
  • MA Route 10.svg Аўтастанцыя — Вакзал
  • MA Route 11.svg Аграсэрвіс — вул. Азалава
  • MA Route 11A.svg Аўтастанцыя — вул. Прывакзальная
  • MA Route 11.svgБ Аграсэрвіс — вул. Азалава
  • MA Route 12.svg Аўтастанцыя — пас. Нафтавікоў
  • MA Route 12.svgБ Аўтастанцыя — вул. Багдановіча
  • MA Route 15.svg Аўтастанцыя — Індустрыяльны каледж


Культура[правіць | правіць зыходнік]

Дом культуры энeргетыкаў

У 2017 годзе горад быў адабраны для ўдзелу ў ініцыятыве "Крэатыўныя гарады і рэгіёны".

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

1У горадзе працуюць 12 агульнаадукацыйных школ, гімназія; міжшкольны вучэбна-вытворчы камбінат; 1 прафесійна-тэхнічнае ўстанову; індустрыяльны каледж.

Ёсць дом дзіцячай і юнацкай творчасці, дзіцячая мастацкая школа і дзіцячая школа мастацтваў.

Маюцца спартыўны комплекс, плавальны басейн, 3 стадыёна, тэнісны корт.

Спорт[правіць | правіць зыходнік]

Гарадскі лес

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Помнікі

Помнік Раману Шацілу. Скульптар Эдуард Астаф'еў.
  • Помнік Раману Шацілу — першаму вядомаму з пісьмовых крыніц шацілкаўцу, у яго вобразе ўшанаваны заснавальнікі Шацілавічаў. Ля Цэнтральнай плошчы, адчынены 16 верасня 2006 г. пры святкаванні 45-годдзя ператварэння г. п. Шацілкі ў горад. Раман Шаціла паказаны ў парадным шляхецкім адзенні І-ай паловы XVI ст., у руцэ трымае дакумент на валоданне маёнткам Шацілінскі Востраў. На грудзях — медальён з выявай сонца (з сучаснага герба Светлагорска, што сімвалізуе сувязь часоў). У 2008 г. да пастамента прымацавана шыльда, стылізаваная ў форме старадаўняга дакумента, на ёй рэльефны малюнак конніка, які трымае шчыт з выявай сонца, і надпіс: «Раман Шаціла. 1560». Скульптар — Эдуард Астаф'еў, (г. Мінск).
  • Манумент «Маўклівы звон» на брацкай магіле савецкіх воінаў, якія загінулі пры вызваленні Шацілак у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг. (на Старой плошчы, ля наберажнай); помнікі на месцах пахаванняў савецкіх воінаў і партызан, якія загінулі ў Вялікай Айчыннай вайне.
  • Алея (скульптурныя бюсты) Герояў Савецкага Саюза, якія ўдзельнічалі ў вызваленні тэрыторыі раёна ў Вялікай Айчыннай вайне (насупраць гарадскога цэнтра культуры).
  • Помнік землякам, якія загінулі ў розных войнах (ля набярэжнай).


Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Герой Сацыялістычнай Працы Героі Сацыялістычнай Працы

Дзеячы адукацыі, культуры і мастацтва

Спартсмены. Сярод ураджэнцаў Светлагорска, выхаванцаў спартыўных школ горада, шмат спартсменаў, якія дасягнулі высокіх вынікаў. Ніжэй падаюцца звесткі пра чэмпіёнаў і ўладальнікаў кубкаў у дарослых спаборніцтвах, шырэйшых за тэрыторыю Беларусі, а таксама пра спартсменаў, аб якіх ёсць асобныя старонкі ў «Вікіпедыі».

Чэмпіёны па веславанні

Радыёспартсмены

Іншыя спартсмены

Г. П. Блізнюк.

Сцяг Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Навукоўцы

Іншыя вядомыя асобы

А. В. Бяляцкі.
А. М. Мельнікаў

Партнёрскія гарады і акруга[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2017 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2016 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (29 сакавіка 2017). Праверана 3 красавіка 2017.
  2. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
  3. РАССАДИН С. Е. О некоторых находках 2008 г. на Шатилинском Острове // Исследования по истории Восточной Европы: научный сборник. Вып. 1. Мн., 2008, с. 234—236. (руск.) 
  4. МАСЛЮКОЎ Т. В. З гісторыі Шацілавічаў // Гомельшчына: старонкі мінулага. II выпуск. Гомель, 1996, с. 22 — 26.
  5. бел.: шаць — добрае, прыгожае месца, у слоўніку рус. мовы Ул. Даля — «гара сярэдняй велічыні».
  6. Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego. (польск.) 
  7. КАМІНСКІ М. І., ПЯТРОСАВА А. Ю. Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. Мн., 1985, с. 334.
  8. Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілкі Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».
  9. Цяперашняя назва — ад «святло» і «горад».
  10. Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».
  11. ХОМІЧ А. М., РАБЯНОК П. П. Светлагорск у рыштаваннях // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. Мн., 2003, с. 541 — 555. ISBN 985-01-0255-1.
  12. Численность наличного населения городов и других поселений, районов, районных центров и крупных сельских населённых мест на 15 января 1959 года по республикам, краям и областям. Белорусская ССР. (руск.) 
  13. Светлогорск // Краткая географическая энциклопедия. Т. 3. М., 1962. (руск.) 
  14. 14,0 14,1 14,2 Светлагорск // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14. Мн., 2002, с. 253. ISBN 985-11-0238-5.
  15. Светлогорск // Большая Советская энциклопедия. (руск.) 
  16. Светлогорск // Советский энциклопедический словарь. Мн., 1985, с. 1173. (руск.) 
  17. Светлогорск // Большой энциклопедический словарь. (руск.) 
  18. Светлагорск // Памяць: Светлагорск і Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. Мн., 2000, с. 19.
  19. Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. Мн., 2001, с. 257.
  20. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2015 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2014 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (31 сакавіка 2015). Праверана 3 красавіка 2017.
  21. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2016 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2015 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (30 сакавіка 2016). Праверана 3 красавіка 2017.
  22. Гомельская область. Общегеографический атлас. Мн., 2005, с. 1. ISBN 985-6625-22-Х. (руск.) 
  23. У Беларусі для абанентаў ByFly сайт даступны па гасцявым падключэнні.
  24. Ураджэнка Светлагорска здымецца ў некалькіх мастацкіх фільмах // Гомель гражданский. 2014.01.22

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • МАЛІШЭЎСКІ, У. А. Нашы гарады / У. А. Малішэўскі, П. М. Пабока. — Мн., 1991. ISBN 5-341-00240-7.
  • Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мн., 2000. ISBN 985-01-0254-3.
  • Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. — Мн., 2003. ISBN 985-01-0255-1.
  • РАССАДЗІН, С. Я.. Гербы і сцягі гарадоў і раёнаў Беларусі / С. Я. Рассадзін, А. М. Міхальчанка. — Мн., 2005. ISBN 985-01-0530-5.
  • Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мн., 2001, с. 257. ISBN 985-11-0214-8.
  • СЦЕПУК У. Светлагорск / У. Сцепук, Я. Савасценка. — Мн., 1966.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]