Лабірынт фаўна

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Лабірынт фаўна
ісп.: El Laberinto del Fauno
Постар фільма
Жанр

фэнтэзі, драма

Рэжысёр

Гільерма дэль Тора

Прадзюсар

Гільерма дэль Тора
Берта Навара
Альфонса Куарон
Фрыда Торэсбланка
Альвара Агусцін

Аўтар
сцэнарыя

Гільерма дэль Тора

У галоўных
ролях

Івана Бакера
Серхі Лопес
Марыбэль Верду
Даг Джонс
Арыядна Хіль
Алекс Ангула

Аператар

Гільерма Навара

Кампазітар

Хаўер Наварэтэ

Кінакампанія

Telecinco Cinema
Estudios Picasso
Tequila Gang
Esperanto Filmoj
Sententia Entertainment

Працягласць

119 хв.

Бюджэт

$19 млн.[1]

Зборы

$83 млн.[1]

Краіна

Сцяг Іспаніі Іспанія
Сцяг Мексікі Мексіка

Мова

іспанская

Год

2006

Папярэдні фільм

Хрыбет д’ябла

IMDb

ID 0457430

«Лабіры́нт фа́ўна» (ісп.: El Laberinto del Fauno) — іспанска-мексіканскі[2] фільм у жанры цёмнага фэнтэзі[3], зняты ў 2006 годзе мексіканскім кінарэжысёрам Гільерма дэль Тора па ўласным сцэнарыі.

Дзеянне фільма разгортваецца ў Іспаніі ў маі-чэрвені 1944 года, праз пяць гадоў пасля Грамадзянскай вайны, у пачатку франкісцкага перыяду. Змрочная рэальнасць Іспаніі часоў Грамадзянскай вайны пераплятаецца з не менш змрочным і небяспечным чароўным светам. Гісторыя разварочваецца вакол зарослага закінутага лабірынта і загадкавага фаўна, якога сустракае галоўная гераіня фільма — Афелія. Тым часам як айчым Афеліі, фалангіст капітан Відаль, палюе на іспанскіх партызан, што змагаюцца супраць рэжыму Франсіска Франка, а цяжарная маці Афеліі ўсё больш жорстка пакутуе з-за хваробы, Афелія сустракае дзіўных міфічных істот, якія праводзяць яе праз шэраг выпрабаванняў.[4]

Аўтар сцэнарыя і рэжысёр Гільерма дэль Тора сцвярджае, што ён лічыць гэтую гісторыю прытчай, якая ўзнікла пад уплывам казак. Паводле каментарыяў Дэль Тора «Лабірынт фаўна» тэматычна звязаны з яго ранейшым фільмам «Хрыбет д’ябла» (2001) і з’яўляецца яго духоўным пераемнікам. Арыгінальная іспанская назва фільма адносіць гледачоў да фаўнаў Рымскай міфалогіі, у той час як англійская, нямецкая і французская назвы адсылаюць гледача да фаўнападобнага грэцкага бажаства Пана. Тым не менш, Дэль Тора сцвярджае, што фаўн у фільме не з’яўляецца Панам.

Прэм’ера фільма адбылася 27 мая 2006 года на Канскім кінафестывалі. Упершыню фільм з’явіўся ў шырокім пракаце ў Іспаніі 11 кастрычніка 2006 года, пасля чаго ў Мексіцы — 20 кастрычніка. «Лабірынт фаўна» атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў і мноства міжнародных узнагарод, сярод якіх тры прэміі «Оскар», тры ўзнагароды «BAFTA», у тым ліку за лепшы неангламоўны фільм. Фільм быў намінаваны на «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафестываля.

Сюжэт[правіць | правіць зыходнік]

Паданне сцвярджае, што здавён-даўна ў падземным царстве, дзе не было ні хлусі, ні болю, жыла прынцэса Маана, якая марыла патрапіць у свет людзей. Яна марыла аб блакіце нябёсаў, лёгкім ветрыку і сонечным святле. Аднойчы, уцёкшы ад аховы, прынцэса збегла. Выйшаўшы на паверхню, яна была аслеплена сонцам, якое сцерла з яе памяці ўсе ўспаміны. Прынцэса забылася, хто яна і адкуль прыйшла. Яе цела пакутавала ад холаду, хвароб і болю, і ўрэшце рэшт яна памерла. Аднак яе Айцец кароль заўжды ведаў, што душа прынцэсы вернецца, магчыма ў іншым целе, у іншым месцы і ў іншы час.

1944 год. Пасляваенная Іспанія пад уладай Франсіска Франка. Тым не менш, асобныя групы партызан працягваюць барацьбу з дыктатурай. Для іх ліквідацыі ўлады ствараюць спецыяльныя карныя атрады. Адзін з такіх атрадаў узначальвае капітан Відаль. Ён і яго людзі размясціліся на старым млыне ў правінцыяльнай глыбінцы. Відаль заўзяты фалангіст. Жорсткі і бязлітасны, ён ставіць перад сабой мэту любой цаной знайсці і вынішчыць партызан, што хаваюцца ў гарах.

Па патрабаванні Відаля да яго едзе цяжарная жонка Кармэн са сваёй дачкой Афеліяй, бацька якой загінуў на вайне. Дарогай Афелія заўважае вялікае насякомае, якое яна прымае за фею. Па прыездзе Афелія зноў сустракае фею і, ідучы за ёй, апынаецца ля ўваходу ў старадаўні каменны лабірынт. Там яе пераймае Мерсэдэс, хатняя прыслужніца Відаля, і папярэджвае, што хадзіць у лабірынт небяспечна, можна заблукаць. Той жа ноччу насякомае з’яўляецца ў спальні Афеліі, дзе прымае выгляд феі, і кліча дзяўчынку за сабой у лабірынт. У цэнтры лабірынта Афелія сустракае старога фаўна, які абвяшчае ёй, што яна — прынцэса Маана. Яна можа вярнуцца да свайго Айца ў падземнае царства, але каб упэўніцца, што яна не стала звычайнай смяротнай, яна мусіць прайсці тры выпрабаванні да наступлення поўні. Фаўн дае ёй чароўную кнігу, якая мусіць накіроўваць яе.

Першае выпрабаванне — уратаваць зачахлую смакоўніцу ад вялізарнай жабы, што пасялілася ў яе каранях. Для гэтага Афелія павінна скарміць жабе тры чароўныя каменьчыкі. На наступны дзень на млыне плануецца сустрэча важных гасцей. Пакуль свецкае грамадства святкуе, Афелія тайком збягае з дому. Чароўная кніга паказвае ёй шлях да смакоўніцы. Прабраўшыся праз трэшчыну ў ствале, Афелія патрапляе да каранёў дрэва, дзе сутыкаецца з вялізарнай жабай, і, перахітрыўшы яе, дае ёй з’есці каменьчыкі. Тады жабу літаральна выварочвае і яна памірае. Афелія здабывае ключ, які быў у жабы ў жываце.

Капітан Відаль, праследуючы партызан, знаходзіць ампулу з антыбіётыкамі і пачынае падазраваць, што паўстанцам дапамагае нехта з яго людзей. Тым часам маці Афеліі становіцца горш, і дзяўчынка адмаўляецца выконваць наступнае заданне. Каб супакоіць яе, Фаўн дае Афеліі корань мандрагоры. Яна мусіць пакласці яго ў місу з малаком пад ложкам у маці і штодня капаць туды дзве кроплі крыві. Нечакана Кармэн становіцца значна лепей. Доктар Ферэйра, які лечыць Кармэн, не можа знайсці тлумачэння такому хуткаму выздараўленню.

Надыходзіць час другога задання. Фаўн дае Афеліі чароўную крэйду і адпраўляе яе ў надзвычай небяспечнае месца, дзе жыве «не чалавек». Фаўн дае ў дапамогу Афеліі трох фей. Афелія малюе крэйдай на сцяне дзверы і ўваходзіць у калідор, у канцы якога знаходзіцца зала з доўгім сталом, поўным ежы. У галаве стала́ сядзіць страшэнная бледная істота без вачэй, вочы ляжаць перад ёй на блюдзе. На сценах залы адлюстраваны сцэны, дзе Бледны чалавек забівае дзяцей. Збоку ляжыць гара дзіцячых пантофляў. Феі нагадваюць Афеліі пра заданне. Яны ўказваюць ёй на адну з трох дзверцаў у сцяне — сярэднюю. Дзяўчынка дастае ключ, аднак адчыняе іншую дзверцу — левую. Там Афелія знаходзіць кінжал. Не гледзячы на папярэджанне Фаўна нічога не піць і не есці, яна спакушаецца і з’ядае некалькі вінаградзін, што ўмомант абуджае Бледнага Чалавека. Ён зжырае дзвюх фей і кіруецца ўдагонку за Афеліяй, і ёй ледзьве ўдаецца ўцячы. Раззлаваўшыся на яе непаслушэнства, Фаўн адмаўляецца даць Афеліі трэцяе заданне.

На наступны дзень паўстанцы пускаюць пад адхон цягнік, і пакуль капітан Відаль даследую справу з цягніком, рабуюць яго склад. Вярнуўшыся, Відаль знаходзіць склад разрабаваным, але дзверы — непашкоджанымі. Ён канчаткова ўпэўніваецца, што побач з ім здраднік. Між тым яму ўдаецца ўзяць у палон аднаго паўстанца. Відаль катуе палоннага мяцежніка, пасля чаго выклікае доктара Ферэйра, каб той прывёў таго да прытомнасці, але доктар робіць палоннаму смяротную ін’екцыю. Відаль забівае доктара Ферэйра як здрадніка. У той жа дзень Відаль знаходзіць Афелію, якая клапоціцца пра корань мандрагоры пад ложкам у маці. Кармэн не верыць тлумачэнням Афеліі і выкідае мандрагору ў агонь, дзе тая выгінаецца і курчыцца ў агоніі. Знянацку Кармэн апаноўвае моцны боль, і яна памірае, нараджаючы сына. Неўзабаве пасля гэтага, Відаль выяўляе, што яго хатняя прыслужніца Мерсэдэс за адно з паўстанцамі, і што праз яе паўстанцы атрымалі ключ ад склада. Ён вядзе Мерсэдэс на катаванне. Аднак, як толькі яны застаюцца адзін на адзін, Мерсэдэс удаецца вызваліцца, ударыць Відаля нажом і ўцячы. Яна далучаецца да атрада паўстанцаў.

Нечакана за дзень да поўні Фаўн вяртаецца да Афеліі, замкнёнай у пакоі, і дае ёй яшчэ адзін шанец. Трэцяе выпрабаванне заключаецца ў тым, што Афелія мусіць прынесці свайго маленькага брата ў лабірынт. Афелія выбіраецца з замкнёнага пакою пры дапамозе чароўнай крэйды і выкрадае немаўля, але Відаль заўважае гэта і праследуе яе да цэнтра лабірынта. У цэнтры лабірынта Афелію сустракае Фаўн і гаворыць ёй, што адкрыццё партала ў іншы свет патрабуе крыві нявіннага. Фаўн дастае кінжал, здабыты Афеліяй у логаве Бледнага Чалавека, і прапануе ўзяць кроў яе малодшага брата. Афелія ж катэгарычна адмаўляецца пашкодзіць брату; калі яна не падпарадкоўваецца яго загаду, Фаўн адмаўляецца дапамагаць ёй.

Відаль даганяе Афелію і бачыць, што тая размаўляе з кімсьці, але нікога апроч Афеліі не бачыць. Ён забірае немаўля і страляе ў Афелію. На выхадзе з лабірынта яго акружаюць паўстанцы. Ведаючы, што будзе забіты, ён аддае дзіцяці на рукі Мерсэдэс, патрабуючы, каб яна сказала яго сыну дакладны час смерці бацькі. Мерсэдэс жа адказвае, што дзіця і імя яго не даведаецца. Яе брат Пэдра забівае Відаля.

Мерсэдэс уваходзіць у лабірынт і суцяшае паміраючую дзяўчынку, спяваючы ёй калыханку. Кроплі крыві Афеліі падаюць у цэнтр каменнай спіральнай лесвіцы на алтар. Нечакана Афелія знаходзіць сябе ў залатым тронным зале. Кароль падземнага свету кажа, што яна прайшла апошняе, трэцяе выпрабаванне, праліўшы сваю кроў замест крыві свайго маленькага брата. Фаўн, які стаіць побач з тронам, ухваляе яе ўчынак і звяртаецца да яе са словамі «ваша вялікасць». Каралева падземнага свету запрашае дачку Маану сесці побач з Айцом. Паміраючы ў каменным лабірынце, Афелія ўсміхаецца.

Паданне сцвярджае, што прынцэса Маана вярнулася ў сваё каралеўства і кіравала ім доўга і з мудрасцю, і што на зямлі засталіся непрыкметныя сляды яе жыцця, якія могуць убачыць тыя, хто ведае, куды глядзець. На старой смакоўніцы распускаецца кветка.

У ролях[правіць | правіць зыходнік]

Вытворчасць[правіць | правіць зыходнік]

Ідэя фільма і праца над сцэнарыем[правіць | правіць зыходнік]

Ідэя фільма «Лабірынт фаўна» нарадзілася на старонках нататнікаў Гільерма дэль Тора, запоўненых, па яго словах, «крамзолямі, ідэямі, малюнкамі і дробязямі сюжэту», якія ён занатоўваў на працягу дваццаці гадоў. Аднаго разу падчас вытворчасці фільма, ён забыўся нататнік у лонданскім таксі і быў моцна засмучаны, але таксіст вярнуў яму нататнік праз два дні.[5]

Твар фаўна з «Лабірынта фаўна»

Першапачаткова гэта была гісторыя пра сямейную пару: цяжарная жонка трапляла ў лабірынт і ўлюблялася ў фаўна. Фаўн казаў ёй: «Калі ты аддасі мне сваё дзіця і даверышся мне, каб я забіў яго, ты знойдзеш нас абодвух — яго і мяне — па іншы бок, і лабірынт зноў заквітнее», і яна здзяйсняла гэты скачок веры. Паводле слоў Дэль Тора, гэта была «шакіруючая гісторыя», якая аднак у яго выкананні цалкам змянілася.[6]

Серхі Лопес распавядае, што Дэль Тора апісаў яму канчатковую версію сюжэта за палтара годы да здымкаў: «за дзве з паловай гадзіны ён патлумачыў мне цалкам фільм з усімі падрабязнасцямі, гэта было неверагодна. Калі ён скончыў, я запытаўся, ці ёсць у яго сцэнарый? Ён адказаў: „Не, нічога не напісана“». Лопес пагадзіўся здымацца і атрымаў сцэнарый праз год. «Гэта было дакладна тое самае, гэта было нешта неверагоднае. У сваёй маленькай галаве ён трымаў усю гісторыю з вялікай колькасцю дробных дэталяў, з мноствам персанажаў, як быццам, калі вы зараз глядзіце фільм, то бачыце менавіта тое, што было ў яго галаве».[7]

Дэль Тора сцвярджае, што пачэрпнуў ідэю фаўна з дзіцячых «усвядомленых сноў». Першапачаткова, фаўн павінен быў быць класічным паўчалавекам паўказлом. Але ў выніку фаўн стаў істотай з казліным тварам, якая амаль цалкам складаецца з зямлі, імху, лазы і кары дрэў. Ён стаў загадкавай, чымсці падазронай істотай, якая адначасова пакідае ўражанне надзейнасці і ў той жа час дае прычыны яму наогул не давяраць.

Падбор акцёраў і праца над ролямі[правіць | правіць зыходнік]

Дэль Тора распавядае, што вельмі нерваваўся з-за кастынгу на галоўную ролю, і што знайшоў 10-гадовую іспанскую актрысу чыста выпадкова. (Фільм здымаўся з чэрвеня па кастрычнік 2005 года, калі ёй было 11). «Гераіня, якую я апісаў першапачаткова, была маладзейшай, каля 8 або 9 гадоў, а Івана была крыху старэйшай за свой персанаж, з кучаравымі валасамі, якіх я зусім не ўяўляў у сваёй гераіні. Але мне спадабалася яе першае чытанне, жонка плакала, і аператарка плакала пасля яе чытання, і было нескладана зразумець, што Івана самая лепшая актрыса з праслуханых, але я ведаў, што мне прыйдзецца змяніць сцэнарый, улічыўшы яе ўзрост».[8] Бакера кажа, што Дэль Тора паслаў ёй шмат коміксаў і казак, каб дапамагчы «паглыбіцца ў атмасферу Афеліі і ў тое, што яна адчувае». Івана кажа, што фільм паводле яе меркавання «дзівосны», і што «ён адначасова можа прынесці вам і боль, і смутак, і спалох, і шчасце».

Дэль Тора сустрэўся з Лопесам у Барселоне за палтара гады да пачатку здымкаў, каб прапанаваць яму ролю Відаля. У Іспаніі, Лопес лічыўся меладраматычным і камедыйным акцёрам, і прадзюсеры папярэдзілі Дэль Тора: «Вы павінны быць вельмі асцярожным, бо не ведаеце некаторых рэчаў, так як Вы мексіканец, але гэты хлопец не справіцца з гэтай працай»; Дэль Тора адказаў: «Гэта не тое, чаго я не ведаю, гэта тое, што мяне не хвалюе».[9] Наконт свайго персанажа Лопес гаворыць: «Ён самы злы персанаж з усіх, што я іграў за сваю кар’еру. Яго немагчыма ўдасканаліць, настолькі цвёрды характар ён мае і так добра напісаны. Відаль — шалёны псіхапат, якога немагчыма абараняць. Не гледзячы на тое, што асоба яго бацькі мела вызначальную ролю ў яго жыцці — і, безумоўна, гэта з’яўляецца адной з прычын яго псіхічнага растройства — гэта не можа служыць апраўданнем. Было б вельмі цынічна выкарыстоўваць гэта, каб апраўдваць або тлумачыць яго жорсткія і баязлівыя учынкі. Я лічу, гэта выдатна, што фільм не дае ніякага апраўдання фашызму».

На ролю спагадлівай рэвалюцыянеркі Мерсэдэс Дэль Тора абраў актрысу Марыбэль Верду, таму што ён «убачыў у ёй смутак, які, на яго думку, ідэальна падыходзіў для гэтай ролі».

Хваёвы лес непадалёк ад Cеговіі, у якім была знята большая частка фільма

Даг Джонс, які зыграў у фільме адразу дзве ролі — Фаўна і Бледнага Чалавека — ужо раней працаваў з Дэль Тора над некалькімі фільмамі і распавядае, што рэжысёр адправіў яму электронны ліст, у якім было сказана: «Ты павінен быць у гэтым фільме. Ніхто не зможа зыграць гэтую ролю, акрамя цябе». Джонс з энтузіязмам успрыняў англійскі пераклад сцэнарыя, але потым даведаўся, што фільм будзе на іспанскай мове, якой ён не валодаў. Джонс быў у жаху і Дэль Тора прапанаваў вывучыць сцэнарый на слых, але Джонс адмовіўся, вырашыўшы самастойна вывучыць неабходную лексіку. Ён распавядае: «Я сапраўды, сапраўды закасаў рукавы і ўзяў на сябе абавязак вучыць слова за словам, і ў мяне ўжо было напаўправільнае вымаўленне, калі мы пачалі працу». Джонсу прыходзілася грыміравацца на працягу пяці гадзін штодня, і ён практыкаваўся ўвесь гэты час, пры гэтым грымёры папраўлялі яго, калі той памыляўся.[10] Пазней Дэль Тора вырашыў дубліраваць Джонса голасам Пабла Адана, «аўтарытэтнага тэатральнага акцёра», але намаганні Джонса ўсё адно мелі каштоўнасць, бо Адану было значна прасцей чытаць тэкст так, каб ён адпавядаў рухам вуснаў Джонса.[11]

Здымкі[правіць | правіць зыходнік]

Фільм быў зняты ў хваёвым лесе, што знаходзіцца ў Сьера-дэ-Гуадарама, Цэнтральная Іспанія. Аператар Гільерма Навара кажа, што «пасля працы ў Галівудзе над іншымі фільмамі і ў іншых рэжысёраў, праца на сваёй мове і ў розных дэкарацыях дапамагла мне вярнуцца да тых першапачатковых прычын, з-за якіх я хацеў здымаць кіно. У асноўным гэта жаданне распавядаць гісторыі цалкам свабодна, дазваляючы відэашэрагу сапраўды спрыяць расповеду».[12]

Візуальныя эфекты[правіць | правіць зыходнік]

Казачны свет «Лабірынта фаўна» і істоты, якія яго насяляюць, часткова былі створаны пры дапамозе камп’ютарнай графікі, але ў асноўным пры дапамозе працы грымёраў і аніматронікі. Стварэннем візуальных эфектаў для фільма займалася прадпрыемства па вытворчасці візуальных эфектаў «Cafe FX been».[13]

Вобразы і ўплывы[правіць | правіць зыходнік]

Ф. Гоя. «Сатурн, які пажырае сваіх дзяцей»

Дэль Тора заявіў, што «Лабірынт фаўна» моцна тэматычна звязаны з фільмам «Хрыбет д’ябла», і што яго варта разглядаць як нефармальны сіквэл, які працягвае падымаць пэўныя пытанні. Фернанда Т’ельвэ і Іньіга Гарсэс, якія зыгралі галоўных герояў у «Хрыбце д’ябла», з’явіліся ў «Лабірынце фаўна» у другарадных ролях салдат-партызан. Сярод некаторых іншых прац, з якіх Дэль Тора чэрпаў натхненне, варта адзначыць кнігі Льюіса Кэрала пра Алісу, збор апавяданняў Хорхе Луіса Борхеса «Вымыслы», творы Артура Мейчэна «Вялікі бог Пан» і «Белыя людзі», «Блаславенне Пана» Лорда Дансені, «Сад Пана» Альджэрнана Блэквуда, а таксама працы Франсіска Гоі. У 2004 годзе, Дэль Тора адзначыў: "Пан — арыгінальная гісторыя. Некаторыя з маіх улюбёных пісьменнікаў (Борхес, Блэквуд, Мейчэн, Дансені) даследавалі вобраз бога Пана і сімвал лабірынта. Гэтыя рэчы я лічу надзвычайнымі і спрабую змешваць іх і гуляцца з імі".[14] Таксама адным з вытокаў натхнення пры стварэнні «Лабірынта фаўна» былі ілюстрацыі Артура Рэкхэма.[15]

Вобраз вачэй, якія знаходзяцца ў далонях Бледнага Чалавека, узяты ад японскай міфалагічнай пачвары Тэномэ (Tenome). Te-no-me азначае "вочы на руках".[16]

Дэль Тора хацеў уключыць у фільм сцэну, дзе Афелія распавядае свайму яшчэ ненароджанаму браціку казку пра цмока. У гэтай казцы цмок па імені Вараніум Сілекс ахоўвае гару, акружаную цернямі, на вяршыні якой расце сіняя ружа, здольная дараваць несмяротнасць. Цмок і церні адпужвалі ад ружы многіх людзей, якія больш жадалі пазбегнуць болю, чым атрымаць несмяротнасць. Хоць сцэна была тэматычна важнай, яна не была знята з-за недахопу бюджэту.[17]

Існуюць розныя думкі наконт рэлігійных уплываў у фільме. Сам Дэль Тора сцвярджаў, што лічыць «Лабірынт фаўна» «чыста свецкім фільмам, імправізацыяй міраніна на тэму каталіцкіх догмаў», але яго сябар Алехандра Гансалес Іньярыту апісаў яго як «сапраўдны каталіцкі фільм».

У дачыненні да таго, ці з’яўляецца падземнае царства ў фільме рэальнасцю ці фантазіяй Афеліі, Дэль Тора заявіў у інтэрв’ю, што, хоць ён лічыць яго рэальным, аднак фільм «павінен успрымацца кожным па-свойму. Гэта мусіць быць пытаннем для асабістага абмеркавання». Між тым ён згадаў, што ў фільме ёсць некалькі намёкаў, якія ўказваюць на сапраўднасць падземнага царства.

Параўнанне з іншымі іспанскімі фільмы[правіць | правіць зыходнік]

Дэль Тора сам зазначыў, што «Лабірынт фаўна» мае падабенства з «Духам вулля» (1973, рэж. Віктар Эрысэ), знятым у франкісцкай Іспаніі.[18] Прынамсі адзін крытык знайшоў паралелі «Лабірынта фаўна» з іншым іспанскім фільмам часоў Франка — «Выкармі ворана» (1975, рэж. Карлас Саура). Даг Камінгс наступным чынам вызначае сувязь паміж «Выкармі ворана», «Духам вулля» і «Лабірынтам фаўна»: "крытыкі часта ўзгадваюць «Духам вулля» (1973) у водгуках на «Лабірынт фаўна», але фільм Сауры — які мае вялікае падабенства да класічнай працы Эрысэ як па тэме і настроі, так і ў тым, што галоўную ролю выконвае адна і тая ж акторка (Ана Торэнт) — не менш багаты кропкамі судатыкнення".[19]

Параўнанне з неіспанскімі фільмамі[правіць | правіць зыходнік]

У інтэрв’ю 2007 года Дэль Тора адзначыў дзіўнае падабенства паміж сваім фільмам і «Хронікамі Нарніі»: дзеянне абодвух фільмаў адбываецца прыблізна ў той жа час, маюць падобных па ўзросце галоўных герояў, якія сустракаюцца з міфічнымі істотамі (у прыватнасці, з фаўнам), а таксама фільмы яднаюць тэмы «непаслушэнства і выбару». На самай справе, Дэль Тора было прапанавана зрэжысіраваць фільм «Хронікі Нарніі: Леў, вядзьмарка і гардэроб been», але ён адхіліў прапанову дзеля «Лабірынта фаўна». Апроч «Хронік Нарніі» «Лабірынт фаўна» часта параўноўваюць з фільмамі «Лабірынт», «Люстэркавая маска», «Знесеныя прывідамі» і «Мост у Тэрабітыю».[20][21]

Пракат і прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

Івана Бакера і Гільерма дэль Тора ў Elgin Theatre у Таронта.

Прэм’ера «Лабірынта фаўна» адбылася 27 мая 2006 года ў межах конкурснай праграмы Канскага кінафестывалю. Пасля прэм’ернага паказу фільм быў ушанаваны 22-хвіліннай авацыяй стоячы, адной з самых працяглых авацый у гісторыі кінафестывалю.[22][23] 10 верасня 2006 года фільм быў сустрэты авацыяй стоячы на Міжнародным кінафестывалі ў Таронта been[24], дзе адбыўся яго першы паказ на Амерыканскім кантыненце.

У шырокі пракат стужка ўпершыню трапіла 11 кастрычніка 2006 года ў Іспаніі, услед за тым 20 кастрычніка ў Мексіцы. Напрацягу лістапада прэм’еры адбыліся ў Францыі, Сербіі, Бельгіі, Вялікабрытаніі, Ірландыі, Італіі, Паўднёвай Карэі, Расіі і Сінгапуры. У ЗША фільм спачатку быў выпушчаны ў абмежаваны пракат 29 снежня 2006 года, а калі 19 студзеня 2007 года пачаўся шырокі пракат, то фільм быў паказаны ў 1143 кінатэатрах.[1]

Прэм’ера фільма ў Беларусі адбылася 12 студзеня 2007 года ў межах праекту «Канаманія» ў Мінску ў кінатэатры «Дом кіно». Фільм ішоў у абмежаваным пракаце з 12 па 21 студзеня.[25]

12 сакавіка 2007 года фільм быў выпушчаны на DVD у Вялікабрытаніі фірамай Optimum Releasing спецыяльным двухдыскавым выданнем. Выпуск дыска ў ЗША здзейсніла фірма New Line Home Entertainment 15 мая 2007 года. Гэты выпуск быў прадстаўлены як у аднадыскавай версіі, так і ў спецыяльнай двухдыскавай з дадатковай DTS-ES аўдыядырожкай, якой не было ў брытанскім выданні.

Высокаякасная версія «Лабірынта фаўна» была выпушчана ў снежні 2007 года на Blu-ray дысках і ў HD DVD фармаце.

Саўндтрэк[правіць | правіць зыходнік]

Лабірынт фаўна
Вокладка альбома Хаўера Наварэтэ «Лабірынт фаўна» (2006)
Саўндтрэк Хаўера Наварэтэ
Дата выпуску

19 снежня 2006

Жанр

Акадэмічная музыка

Працягласць

73:44

Краіна

Flag of Spain.svg Іспанія
Flag of Mexico.svg Мексіка
Flag of the United States.svg ЗША

Лэйбл

Milan Entertainment been

Саўндтрэк да фільма «Лабірынт фаўна», напісаны іспанскім кампазітарам Хаўерам Наварэтэ, быў выпушчаны 19 снежня 2006 года.[26] За музыку да фільма Наварэтэ быў намінаваны на «Оскар».[27] Саўндтрэк быў цалкам пабудаваны вакол простай калыханкі, якую ў фільме Мерсэдэс спявае Афеліі. Не гледзячы на тое, што вялікая частка напісанай музыкі была апушчана ў працэсе вытворчасці, Дэль Тора настаяў на поўным яе выкарыстанні.

Назва Працягласць
1. «Даўным-даўно» (англ.: Long, Long Time Ago; ісп.: Hace mucho, mucho tiempo) 2:14
2. «Лабірынт» (англ.: The Labyrinth; ісп.: El laberinto) 4:07
3. «Ружа, цмок» (англ.: Rose, Dragon; ісп.: La rosa y el dragón) 3:36
4. «Фея і лабірынт» (англ.: The Fairy and the Labyrinth; ісп.: El hada y el laberinto) 3:36
5. «Тры выпрабаванні» (англ.: Three Trials; ісп.: Las tres pruebas) 2:06
6. «Паміраючае дрэва і жаба» (англ.: The Moribund Tree and the Toad; ісп.: El árbol que muere y el sapo) 7:12
7. «Партызаны» (англ.: Guerrilleros; ісп.: Guerrilleros) 2:06
8. «Кніга крыві» (англ.: A Book of Blood; ісп.: El libro de sangre) 3:47
9. «Калыханка Мерсэдэс» (англ.: Mercedes Lullaby; ісп.: Nana de Mercedes) 1:39
10. «Прытулак» (англ.: The Refuge; ісп.: El refugio) 1:32
11. «Не чалавек» (англ.: Not Human; ісп.: El que no es humano) 5:55
12. «Рака» (англ.: The River; ісп.: El río) 2:50
13. «Гісторыя» (англ.: A Tale; ісп.: Un cuento) 1:55
14. «Глыбокі лес» (англ.: Deep Forest; ісп.: Bosque profundo) 5:48
15. «Вальс мандрагоры» (англ.: Waltz of the Mandrake; ісп.: Vals de la mandrágora) 3:42
16. «Пахаванне» (англ.: The Funeral; ісп.: El funeral) 2:45
17. «Мерсэдэс» (англ.: Mercedes; ісп.: Mercedes) 5:37
18. «Фаўн і поўня» (англ.: Pan and the Full Moon; ісп.: La luna llena y el fauno) 5:08
19. «Афелія» (англ.: Ofelia; ісп.: Ofelia) 2:19
20. «Прынцэса» (англ.: A Princess; ісп.: Una princesa) 4:03
21. «Калыханка лабірынта фаўна» (англ.: Pan's Labyrinth Lullaby; ісп.: Nana del laberinto del fauno) 1:47

Крытыка[правіць | правіць зыходнік]

Рэйтынгі
Выданне Адзнака
AllMovie 5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд[28]
Empire 5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд5 з 5 звёзд[29]
Internet Movie Database 8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 звёзд8.2 з 10 зорак8.2 з 10 зорак[30]
Metacritic 9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 звёзд9.8 з 10 зорак[31]
Roger Ebert 4 з 4 звёзд4 з 4 звёзд4 з 4 звёзд4 з 4 звёзд[32]
Rolling Stone 4 з 4 звёзд4 з 4 звёзд4 з 4 звёзд4 з 4 звёзд[33]
Rotten Tomatoes 9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 звёзд9.5 з 10 зорак[34]

«Лабірынт фаўна» атрымаў практычна ўсеагульнае прызнанне крытыкаў.

Паводле дадзеных агрэгатара крытычных аглядаў «Rotten Tomatoes» сярод 229 рэцэнзентаў 217 далі станоўчую ацэнку фільму, што складае 95%.[34] Абагуленае меркаванне крытыкаў, апублікаванае на сайце гучыць наступным чынам:

«Лабірынт фаўна» — гэта «Аліса ў краіне цудаў» для дарослых, у якой жахі рэальнасці і фантазіі зліліся ў адно неверагоднае заварожваючае паданне.[34]

Іншы папулярны агрэгатар крытычных аглядаў, «Metacritic», дае фільму ўсярэдненую ацэнку ў 98 балаў са 100 магчымых на аснове 37 рэцэнзій[31], што робіць яго 10-ым у рэйтынзе лепшых фільмаў усіх часоў паводле ацэнкі гэтага сайта[35].

Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт у сваім аглядзе назваў «Лабірынт фаўна» «адным з найлепшых фэнтэзі-фільмаў», адзначыўшы яго чатырма зоркамі з чатырох магчымых і занёсшы ў свой спіс «Вялікіх фільмаў» (англ.: Great Movies). Падводзячы вынік, Роджэр Эберт сцвярджае: «На маю думку, такое магуцце „Лабірынту фаўна“ надае тое, што Дэль Тора яднае ў адно дзве відавочна не сумяшчальныя матэрыі і настойвае на праўдзівасці абедзвюх да самага канца. Тут няма месца кампрамісу, няма шляху для адступлення, небяспекі прысутныя ў адным свеце заўжды прысутнічаюць і ў іншым».[32] Пазней Роджэр Эберт аддаў 1-е месца «Лабірынту фаўна» ў сваім спісе лепшых фільмаў 2006 года, адзначыўшы, што хоць яшчэ не скончыў агляд усіх фільмаў гэтага года, аднак практычна перакананы, што ніводзін фільм не прымусіць яго перамяніць меркаванне, што лепшым фільмам быў «Лабірынт фаўна».[36]

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

«Лабірынт фаўна» быў уганараваны больш чым 100 кінапрэміямі[37], сярод якіх 3 прэміі «Оскар», 3 прэміі BAFTA, 7 іспанскіх прэмій «Гоя» і 8 мексіканскіх прэмій «Арыэль».

Кінапрэмія / Кінафестываль Дата і месца Катэгорыя / Узнагарода Намінант Вынік Сп.
59-ы Канскі кінафестываль 17–28.05.2006
Каны
«Залатая пальмавая галіна» «Лабірынт фаўна» Намінацыя [38][39]
41-я прэмія
Нацыянальнага таварыства кінакрытыкаў ЗША
06.01.2007 Лепшы фільм «Лабірынт фаўна» Перамога [40][41]

[42][43]

Лепшы рэжысёр Гільерма дэль Тора Намінацыя
Лепшы аператар Гільерма Навара Намінацыя
64-я прэмія «Залаты глобус» 15.01.2007
Лос-Анджэлес
Лепшы драматычны фільм на замежнай мове «Лабірынт фаўна», Мексіка Намінацыя [44]
21-я прэмія «Гоя» 28.01.2007
Мадрыд
Лепшы фільм «Лабірынт фаўна», Гільерма дэль Тора Намінацыя [45]
Лепшы рэжысёр Гільерма дэль Тора Намінацыя
Лепшы акцёр Серхі Лопес Намінацыя
Лепшая актрыса Марыбэль Верду Намінацыя
Лепшы дэбют актрысы Івана Бакера Перамога
Лепшы арыгінальны сцэнарый Гільерма дэль Тора Перамога
Лепшая арыгінальная музыка Хаўер Наварэтэ Намінацыя
Лепшая аператарская праца Гільерма Навара Перамога
Лепшы мантаж Бернат Вілаплана Перамога
Лепшая праца мастака-пастаноўшчыка Эўхеніа Кабальера Намінацыя
Лепшы грым і прычоскі Хасэ Кетглас, Бланка Санчэс Перамога
Лепшы гук Мігель Пола, Марцін Эрнандэз Перамога
Лепшыя спецэфекты Дэвід Марці, Монцэ Рыбэ, Рэес Абадэс, Эверэт Барэл, Эдвард Ірасторза, Эміліа Руіс дэль Рыа Перамога
60-я прэмія BAFTA 11.02.2007
Лондан
Лепшыя дасягненні ў вобласці спецыяльных візуальных эфектаў Эдвард Ірасторза, Эверэт Барэл, Дэвід Марці, Монцэ Рыбэ Намінацыя [46]
Лепшая аператарская праца Гільерма Навара Намінацыя
Лепшы дызайн касцюмаў Лала Уэтэ Перамога
Лепшы неангламоўны фільм Альфонса Куарон, Альвара Аўгусцін, Гільерма дэль Тора Перамога
Лепшы грым і прычоскі Хасэ Кетглас, Бланка Санчэс Перамога
Лепшы арыгінальны сцэнарый Гільерма дэль Тора Намінацыя
Лепшая праца мастака-пастаноўшчыка Эўхеніа Кабальера, Пілар Рэвуэлта Намінацыя
Лепшы гук Марцін Эрнандэз, Хаймэ Бакшт, Мігель Пола Намінацыя
79-я прэмія «Оскар» 25.02.2007
Лос-Анджэлес
Лепшая праца мастака-пастаноўшчыка Эўхеніа Кабальера (мастак-пастаноўшчык), Пілар Рэвуэлта (мастак па дэкарацыях) Перамога [47]
Лепшая аператарская праца Гільерма Навара Перамога
Лепшы фільм на замежнай мове «Лабірынт фаўна», Мексіка Намінацыя
Лепшы грым Дэвід Марці, Монцэ Рыбэ Перамога
Лепшая музыка Хаўер Наварэтэ Намінацыя
Лепшы арыгінальны сцэнарый Гільерма дэль Тора Намінацыя
27-ы кінафестываль «Fantasporto» 03.03.2007
Порту
Гран-пры Fantasporto за лепшы фільм «Лабірынт фаўна», Гільерма дэль Тора Перамога [48][49]
Лепшы акцёр Серхі Лопес Перамога
49-я прэмія «Арыэль» 20.03.2007
Мехіка
Лепшы фільм «Лабірынт фаўна» Перамога [50]
Лепшы рэжысёр Гільерма дэль Тора Перамога
Лепшая актрыса Марыбэль Верду Перамога
Лепшы акцёр другога плана Алекс Ангула Намінацыя
Лепшая аператарская праца Гільерма Навара Перамога
Лепшы мантаж Бернат Вілаплана Намінацыя
Лепшая музыка Хаўер Наварэтэ Перамога
Лепшая праца мастака-пастаноўшчыка Эўхеніа Кабальера, Пілар Рэвуэлта, Рамон Моя Перамога
Лепшы дызайн касцюмаў Лала Уэтэ Перамога
Лепшыя спецэфекты Рэес Абадэс, Анхель Алонса, Дэвід Марці, Монцэ Рыбэ Перамога
Лепшы гук Марцін Эрнандэз, Хаймэ Бакшт, Мігель Пола Намінацыя
Лепшы грым Хасэ Кетглас, Бланка Санчэс Перамога
33-я прэмія «Сатурн» 10.05.2007
Лос-Анджэлес
Лепшы міжнародны фільм «Лабірынт фаўна» Перамога [51]
Лепшы акцёр другога плана Серхі Лопес Намінацыя
Лепшы малады акцёр/актрыса Івана Бакера Перамога
Лепшы рэжысёр Гільерма дэль Тора Намінацыя
Лепшы сцэнарый Гільерма дэль Тора Намінацыя
Лепшы грым Дэвід Марці, Монцэ Рыбэ Намінацыя
1-я прэмія «Constellation» 07.07.2007
Таронта
Лепшы навукова-фантастычны фільм,
тэлевізійны фільм або міні-серыял
«Лабірынт фаўна» Перамога [52]

Адменены сіквел[правіць | правіць зыходнік]

Паводле слоў Гільерма дэль Тора «Лабірынт фаўна» з’яўляецца другой часткай іспанамоўнай трылогіі, фільмы якой аб’яднаны тэматыкай Грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

Падчас Канскага кінафестывалю ў маі 2006 года, Гільерма дэль Тора абвясціў, што збіраецца працягнуць працу над «іспанскай» трылогіяй, дзвюма першымі часткамі якой з’яўляюцца фільмы «Хрыбет д’ябла» (2001) і «Лабірынт фаўна» (2006). Для завяршаючай часткі трылогіі Гільерма дэль Тора абраў сцэнарый маладога іспанскага сцэнарыста Серхіа Санчэса пад назвай «3993».[53] Дзеянне гэтага фільма павінна было адбывацца ў двух часавых пласкасцях, адлюстоўваючы фантастычную сувязь Іспаніі 1993 года з Іспаніяй часоў Грамадзянскай вайны ў 1939 годзе.[53]

Тым не менш, Дэль Тора адмовіўся ад праекта дзеля здымкаў фільма «Хэлбой II: Залатая армія».

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 Pan's Labyrinth (2006): Box Office Mojo (англ.) . «Box Office Mojo». Праверана 17 красавіка 2018.
  2. Іспанская вытворчасць — 78%, мексіканская — 22% El Laberinto del Fauno (англ.) . Міністэрства культуры Іспаніі. Праверана 16 красавіка 2018.
  3. Spelling, Ian. Guillermo del Toro and Ivana Baquero escape from a civil war into the fairytale land of Pan's Labyrinth , Science Fiction Weekly (25 December 2006). Праверана 27 студзеня 2007.
  4. Mark Kermode 'Pain should not be sought - but it should never be avoided' (англ.) . The Guardian (5 кастрычніка 2006). Праверана 12 красавіка 2018.
  5. John Horn Almost a horror story: Guillermo del Toro put all his ideas for `Pan's Labyrinth' in a notebook -- then lost it. (англ.) . «Los Angeles Times» (5 лістапада 2006). Праверана 15 красавіка 2018.
  6. Steve 'Frosty' Weintraub Guillermo Del Toro Interviewed – ‘Pan’s Labyrinth’ (англ.) . «Collider» (3 студзеня 2007). Праверана 16 красавіка 2018.
  7. Topel, Fred. Sergi Lopez on Pan's Labyrinth , CanMag (2 January 2007). Праверана 27 студзеня 2007.
  8. Paul Fischer Del Toro's 'Labrynth' (англ.) . «FilmMonthly» (27 верасня 2006). Праверана 17 красавіка 2018.
  9. Stone, Sasha. Pan's Labyrinth: A Story that Needed Guillermo Del Toro (11 January 2007). Праверана 27 студзеня 2007.
  10. Topel, Fred. Doug Jones En Espanol , CanMag (27 December 2006). Праверана 27 студзеня 2007.
  11. Eisner, Ken. Labyrinth’s faun unmasked , straight.com (11 May 2016). Праверана 11 мая 2016.
  12. Fear and Fantasy , American Cinematographer (January 2007). Праверана 17 чэрвеня 2007.
  13. Craig Shafer [https://www.newtimesslo.com/sanluisobispo/amazing-journey/Content?oid=2950435 Amazing journey: Fantasy both frightening and beautiful lurks in this award-winning labyrinth] (англ.) . «New Times» (18 студзеня 2007). Праверана 16 красавіка 2018.
  14. Del Toro message board, Answers Archive Wed Nov 24, 2004 1:27 am, repost from elsewhere; Retrieved on 20 August 2007.
  15. del Toro, Guillermo. Pan's people , The Guardian (17 November 2006). Праверана 9 ліпеня 2007.
  16. Pale Man (11 мая 2008). Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2009.
  17. Guillermo del Toro Svnt Dracones. John Howe's official website (15 кастрычніка 2008). Архівавана з першакрыніцы 3 мая 2014. Праверана 15 кастрычніка 2008.
  18. Outside The Frame: Guillermo Del Toro Interview Part 1. ThePhoenix.com (11 студзеня 2007). Архівавана з першакрыніцы 19 студзеня 2008. Праверана 28 студзеня 2007.
  19. Cummings, Doug Cria cuervos. Film Journey (31 сакавіка 2007). Праверана 23 жніўня 2010.
  20. Walters, Ben Pan's Labyrinth Film Review. Time Out (21–28 November 2006). Праверана 24 студзеня 2007.
  21. Bridge to Terabithia a Pan's Labyrinth for Kids. Праверана 23 лютага 2007.
  22. Larry Carroll Scariest Film Of The Year? 'Pan's Labyrinth' Director Spills His Guts (англ.) . «MTV» (26 кастрычніка 2006). Праверана 17 красавіка 2018.
  23. Rene Rodriguez Director keeps Hollywood out of “Pan’s Labyrinth” (англ.) . «The Seattle Times» (16 студзеня 2007). Праверана 17 красавіка 2018.
  24. Alex Billington Pan's Labyrinth Receives Standing Ovation at Toronto Film Fest (англ.) . «First Showing» (11 верасня 2006). Праверана 17 красавіка 2018.
  25. На "Канномании" в Минске показали фильм Гильермо дель Торо "Лабиринт Фавна" (руск.) . БелаПАН (13 студзеня 2007). Праверана 17 красавіка 2018.
  26. [Лабірынт фаўна(англ.)  на сайце Allmusic Pan's Labyrinth soundtrack overview]. Allmusic.com. Праверана 4 лютага 2007.
  27. 79th Annual Academy Awards Nominees and Winners. Academy Awards. Архівавана з першакрыніцы 1 мая 2007. Праверана 23 мая 2007.
  28. Pan's Labyrinth (2006) (англ.) . AllMovie. Праверана 12 красавіка 2018.
  29. Kim Newman Pan's Labyrinth Review: Empire (англ.) . Empire (27 кастрычніка 2006). Праверана 12 красавіка 2018.
  30. El laberinto del fauno: IMDb (англ.) . IMDb. Праверана 12 красавіка 2018.
  31. 31,0 31,1 Pan's Labyrinth Reviews: Metacritic (англ.) . «Metacritic». Праверана 12 красавіка 2018.
  32. 32,0 32,1 Роджэр Эберт Pan's Labyrinth Movie Review & Film Summary (2006): Roger Ebert (англ.) . Роджэр Эберт (25 жніўня 2007). Праверана 13 красавіка 2018.
  33. Peter Travers Pan's Labyrinth: Rolling Stone (англ.) . Rolling Stone (29 снежня 2006). Праверана 12 красавіка 2018.
  34. 34,0 34,1 34,2 Pan's Labyrinth (2006): Rotten Tomatoes (англ.) . «Rotten Tomatoes». Праверана 12 красавіка 2018.
  35. Best Movies of All Time: Metacritic (англ.) . «Metacritic». Праверана 13 красавіка 2018.
  36. Роджэр Эберт The best movies of 2006: Roger Ebert's Journal (англ.) . Роджэр Эберт (22 лістапада 2007). Праверана 13 красавіка 2018.
  37. El laberinto del fauno — Awards — IMDb (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  38. El laberinto del fauno — Festival de Cannes (International Film Festival) (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  39. Official Selection 2006 : In Competition (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  40. Past Awards — National Society of Film Critics (англ.) . Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША. Праверана 7 красавіка 2018.
  41. Steven Zeitchik ‘Labyrinth’ wins National Society of Film Critics award (англ.) . «Variety» (6 студзеня 2007). Праверана 7 красавіка 2018.
  42. Eugene Hernandez The Critics Have Spoken (Again); National Society Chooses “Pan’s Labyrinth” As Best Film of 2006 (англ.) . «Indie Wire» (7 студзеня 2007). Праверана 7 красавіка 2018.
  43. National Society of Film Critics: 'Pan's Labyrinth' is best pic (англ.) . «Los Angeles Times» (6 студзеня 2007). Праверана 7 красавіка 2018.
  44. Pan's Labyrinth — Golden Globes (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  45. Premios Goya 2007 (ісп.) . El Mundo. Праверана 7 красавіка 2018.
  46. Film in 2007 — BAFTA Awards (англ.) . BAFTA. Праверана 7 красавіка 2018.
  47. The 79th Academy Awards — 2007 (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  48. Winners Fantasporto. Fantasporto. Праверана 7 красавіка 2018.
  49. Vitor Pinto Pan's Labyrinth gets top Fantasporto prize (англ.) . Cineuropa (5 сакавіка 2007). Праверана 7 красавіка 2018.
  50. Andre Soares Ariel Awards: Fantasy in Times of Fascim (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  51. 33rd Saturn Awards (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  52. Looking Back At... The 2007 Constellation Awards (англ.) . Праверана 7 красавіка 2018.
  53. 53,0 53,1 John Hopewell, Anna Marie De La Fuente Del Toro returns to Spanish trio (англ.) . «Variety» (21 мая 2006). Праверана 10 красавіка 2018.

Знешнія спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Wikiquote-logo.svg
У Вікіцытатніку ёсць старонка па тэме Лабірынт фаўна