Беларуская мова ва Украіне

Распаўсюджанасць беларускай мовы ў раёнах і гарсаветах Украіны паводле перапісу 2001 года.

Найбольш распаўсюджаныя мовы беларусаў паводле рэгіёнаў Украіны. Чырвоны — рэгіёны, дзе большасць беларусаў лічыць роднай мовай рускую, зялёны — беларускую, блакітны — украінскую.

Беларусы па паветах Расійскай імперыі і камітатах Аўстра-Венгрыі ў межах сучаснай Украіны. Пры перапісе насельніцтва ў Расіі нацыянальнасць вызначалася паводле мовы, што, такім чынам, у выпадку з расійскай часткай Украіны сведчыць пра долю беларускамоўнага насельніцтва.

Белару́ская мова ва Украі́не (укр.: білоруська мова в Україні) — беларуская мова, распаўсюджаная сярод некаторае часткі прадстаўнікоў беларускай дыяспары ва Украіне, а таксама ў асяроддзі карэннай часткі ўкраінскіх беларусаў.

Статыстычныя звесткі

Паводле перапісу насельніцтва 1959 года, беларускую мову роднай назваў 108 241 чалавек або 0,26 % насельніцтва Украінскай ССР, у тым ліку 71 019 чалавек або 0,37 % гарадскога насельніцтва і 37 222 чалавекі або 0,16 % сельскага насельніцтва.

Паводле звестак Усеўкраінскага перапісу насельніцтва 2001 года беларускую мову ва Украіне назвалі роднай 56 249 асоб, у тым ліку 19,8 тысяч этнічных беларусаў. Найбольшая колькасць беларускамоўнага насельніцтва Украіны знаходзіцца ў Днепрапятроўскай вобласці, Аўтаномнай Рэспубліцы Крым і Данецкай вобласці — 6 239, 5 204 і 4 842 чалавек адпаведна. У сваю чаргу, найбольшы працэнтны паказчык беларускамоўнага насельніцтва назіраецца ў Аўтаномнай Рэспубліцы Крым, Чарнігаўскай і Днепрапятроўскай вобласцях — 0,26 %, 0,19 % і 0,18 % ад насельніцтва адпаведна.

Перапісы насельніцтва ў СССР 1979, 1989 гадоў, а таксама перапіс насельніцтва Украіны 2001 года сведчаць пра павелічэнне сярод беларусаў Украіны долі рускамоўных і ўкраінскамоўных, некаторы рост долі асоб, што размаўляе на іншых мовах і адначасова з гэтым пра скарачэнне працэнтнай долі асоб, што лічаць у якасці роднай мовы беларускую мову.

Родная мова беларусаў ва Украіне згодна з перапісамі 1979, 1989 і 2001 гадоў:

	1979	1989	2001
руская	56,0 %	55,2 %	62,5 %
беларуская	35,1 %	35,5 %	19,8 %
украінская	8,9 %	9,3 %	17,5 %
іншая	0,02 %	0,1 %	0,2 %

У параўнанні з данымі перапісу насельніцтва 1989 года скарацілася доля асоб, што ўказваюць пра сваё валоданне беларускай мовай: у 1989 годзе пра гэта ўказвала 48,5 % украінскіх беларусаў, у 2001 годзе — 31,7 %.

Населеныя пункты

Ніжэй прыведзены спіс населеных пунктаў Украіны, дзе больш за 10 % ад насельніцтва якіх пазначыла беларускую мову як родную падчас перапісу насельніцтва 2001 года. Курсівам пазначаныя населеныя пункты з насельніцтвам менш за 25 асоб.

	Знаходжанне	Доля беларускамоўных
Вясёлая Даліна	Енакіеўская гарадская рада, Данецкая вобласць	60,0 %
Ільічоўка	Светлаводскі раён, Кіраваградская вобласць	40,0 %
Красны Бор	Шацкі раён, Валынская вобласць	27,3 %
Амялуша	Ямільчынскі раён, Жытомірская вобласць	25,0 %
Ганнаўка	Прыазоўскі раён, Запарожская вобласць	19,6 %
Трудавое	Баштанскі раён, Мікалаеўская вобласць	19,1 %
Сасноўка	Золачаўскі раён, Харкаўская вобласць	15,4 %
Калашнікі	Сафіеўскі раён, Днепрапятроўская вобласць	14,3 %
Садкі	Сумскі раён, Сумская вобласць	14,3 %
Новы Мір	Крыварожскі раён, Днепрапятроўская вобласць	12,6 %
Гаркавец	Краснакуцкі раён, Харкаўская вобласць	12,5 %
Васілеўка	Беразнегувацкі раён, Мікалаеўская вобласць	12,5 %
Аленаўка	Шырокаўскі раён, Днепрапятроўская вобласць	12,0 %
Кісоўка	Каломацкі раён, Харкаўская вобласць	12,0 %
Піянер	Ахтырскі раён, Сумская вобласць	11,8 %
Дмітраўка	Каломацкі раён, Харкаўская вобласць	11,1 %
Годынь	Ратнеўскі раён, Валынская вобласць	10,0 %
Скелькі	Валкаўскі раён, Харкаўская вобласць	10,0 %
Канавалік	Ахтырскі раён, Сумская вобласць	10,0 %

Гл. таксама

• Беларусы Украіны
• Усеўкраінскі саюз беларусаў

Спасылкі

• Інтэрактыўная карта пашыранасці беларускай мовы паводле раёнаў і гарадскіх радаў Украіны (укр.). statistika.in.ua (13 красавіка 2014).