Змагары (палітычнае клішэ)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

«Змагары» (руск.: змагары, англ.: zmagars, zmagary[1]) — палітычны цэтлік, спачатку ўжываны толькі сярод малазначных, маргінальных суполак антыбеларускай прарасейскай скіраванасці[2] і некаторымі расейскімі СМІ, а з 2020 года ён загучаў на дзяржаўным тэлебачанні Беларусі.

«Змагар» з’яўляецца прыкладам беларусізма ў рускай мове[3].

Значэнне[правіць | правіць зыходнік]

Да 2020 года сярод прарасейскіх колаў «змагарамі» называлі збольшага беларускіх нацыяналістаў[4][5][6][7][8]. Нацыяналістам, якіх пазначаюць «змагарамі», прыпісваюцца русафобія, палонафілія ды «польскасць» беларускага нацыяналізму[9], празахаднасць ды падтрымка Захаду[6], а таксама тэрытэрыяльныя прэтэнзіі на забраныя этнічныя землі беларусаў[6]. Гэтак жа прыпісваецца «абеларушванне польскай гісторыі»[10] (паўстанне Каліноўскага[11] і інш.) ды «польскіх дзеячаў» (Тадэвуш Касцюшка, Кастусь Каліноўскі[12][10] і інш.).

Таксама за «змагара» могуць прызнаваць чалавека проста прабеларускай арыентацыі. Гэтая «прабеларускасць» для радыкальных прарасейскіх рэсурсаў можа значыць падтрымку герба Пагоні і бел-чырвона-белага сцяга як гістарычных беларускіх сімвалаў або штодзённае ўжыванне беларускай мовы[13] (хоць і не абавязкова[2]). Часам гэты цэтлік даецца людзям, якія, на думку такіх рэсурсаў, заслаба падтрымліваюць паглыбленне інтэграцыі з Расеяй[2].

У больш шырокім значэнні «змагары» — прадстаўнікі дэмакратычнай апазіцыі, праваабаронцы, актывісты культурнай сферы[2]. Паводле Барыса Нормана, «змагар» — гэта «апазіцыяновец, які стыхійна і агульна не прымае ўсё, што звязана з уладай»[3].

У дзяржаўных СМІ Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

Беларускія дзяржаўныя тэлеканалы «змагарамі» пачалі называць любых пратэстоўцаў, нязгодных з палітыкай Лукашэнкі[2]. Сам жа Аляксандр Лукашэнка кажа пра «змагароў» як ворагаў «якія сядзяць у цёплых замежных кабінетах» і «прадаўжаюць вынаходзіць усё новыя падкопы супраць дзяржавы»[14], якім таксама «трэба процістаяць»[15].

Дыскрэдытацыя[правіць | правіць зыходнік]

Людзей, на якіх навешваюць дадзены цэтлік, звычайна дыскрэдытуюць наступным чынам:[2]

  • Прыпісванне разумовай непаўнавартасці і негатыўных рысаў, генералізацыя.
  • Бяздоказнае прыпісванне экстрэмісцкіх і тэрарыстычных дзеянняў, генералізацыя.
  • Прыпісванне крымінальных характэрыстык праз гісторыі асобных людзей, якія нібыта прымалі ўдзел у пратэставых акцыях.
  • Несвядомыя абагульняльныя паралелі з крымінальнымі суполкамі, запісванне ў шэраг нацыянальных здраднікаў.
  • Несвядомыя паралелі з калабарацыяністамі, фашыстамі, нацыстамі.

Вытворныя словы[правіць | правіць зыходнік]

У расейскай мове ад цэтліка «змагар» утвараецца нямала словаў, напрыклад: «змагарски», «змагаризм», «змагарства», «незмагар», «антизмагар», «антизмагарства», «антизмагарский»[3], а таксама «змагаризация»[16], «змагарьё»[2].

Зноскі

  1. Andrei Yeliseyeu. “Zmagars” as a universal expression of evil: Belarusian propaganda has put a halter on a long-standing pro-Kremlin label(англ.)  // International Strategic Action Network for Security. — 09.11.2020.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Андрей Елисеев. «Змагары» как универсальное зло: беларусская пропаганда оседлала прокремлевский ярлык(руск.)  // Reform.by. — 22.10.2020.
  3. 3,0 3,1 3,2 Б. Ю. Норман. 4.4. Билингвизм и многоречие в Республике Беларусь // Русский язык в многоречном социокультурном пространстве : [монография(руск.) . — Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та, 2014. — С. 276. — 324 с. — ISBN 978-5-7996-1083-8.
  4. Александр Терехов-Круглый. Всеволод Шимов: Пресс со стороны белорусского МВД может привести к полноценной городской герилье(руск.)  // Украина.ру. — 17.10.2020.
  5. Сергей Артёменко. Жидкий слив русофобов в Белоруссии(руск.)  // Regnum. — 26 декабря 2019.
  6. 6,0 6,1 6,2 Александр Носович. Беларусь пытаются стравить с Россией украинскими методами(руск.)  // Rubaltic.ru. — 7 ноября 2016.
  7. Юрий Павловец: Кому и зачем нужен национализм в Белоруссии?(руск.)  // ВМЕСТЕ С РОССИЕЙ. — 16.07.2015.
  8. Митя Белов. Как и зачем политизируют традиционную вышиванку?(руск.)  // Чеснок. — 08.07.2016.
  9. Пиктаскоп: Змагары — это польские националисты в белорусских вышиванках Архівавана 4 чэрвеня 2021.
  10. 10,0 10,1 Кирилл Аверьянов-Минский. Зачем белорусские националисты едут в Смоленск?(руск.)  // EurAsia Daily. — 22 августа 2017.
  11. «Наша книга — удар по белорусским националистам и украинским самостийникам»(руск.)  // EurAsia Daily. — 5 июля 2018.
  12. Польский бандит Калиновский оказался «гражданином Белоруссии»(руск.)  // Regnum. — 17 ноября 2019.
  13. Андрей Геращенко: Белорусский язык нужно очистить от чужих для белорусов слов, таких как «гарбата», «шкарпэткі» и других(руск.)  // Белоруссия. — 01.03.2020.
  14. Лукашэнка: "змагары", якія сядзяць за мяжой, прадаўжаюць вынаходзіць новыя падкопы супраць нашай дзяржавы // БЕЛТА. — 30 снежня 2020.
  15. Лукашэнка пра знешнія сілы: не кіем, дык палкай хочацца расхістаць Беларусь // БЕЛТА. — 25 лютага 2021.
  16. Вадим Сидоров. Русско-беларуский диалог: ретроспектива и перспектива(руск.) . — 29.08.2020.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]