Валерый Вільямавіч Цапкала

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Валерый Цапкала
Валерый Цапкала
Першы намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
8 жніўня 1994 — 20 студзеня 1997
Прэм’ер-міністр Міхаіл Чыгір, Сяргей Лінг
Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка
Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Злучаных Штатах Амерыкі
24 лютага 1997 — 2 красавіка 2002
Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка
Папярэднік Сяргей Мартынаў
Пераемнік Міхаіл Хвастоў
 
Адукацыя
Навуковая ступень кандыдат юрыдычных навук[d]
Дзейнасць палітык, дыпламат
Нараджэнне 22 лютага 1965(1965-02-22)[1] (55 гадоў)
Жонка Вераніка Валер'еўна Цапкала
 
Сайт tsepkalo.by

Вале́рый Ві́льямавіч Цапка́ла (часам Цэпкала[2]; 22 лютага 1965, Гродна) — беларускі палітык і дыпламат. Ініцыятар і стваральнік Беларускага Парку высокіх тэхналогій.

Выпускнік Маскоўскага інстытута міжнародных адносін. Кандыдат юрыдычных навук у галіне міжнароднага права. Уваходзіў у перадвыбарчы штаб Аляксандра Лукашэнкі на прэзідэнцкіх выбарах 1994 года, пасля яго перамогі першы намеснік Міністра замежных спраў Беларусі. Мае ранг надзвычайнага і паўнамоцнага пасла. З 24 лютага 1997 па 2 красавіка 2002 года займаў пасаду пасла Беларусі ў ЗША і Мексіцы. У 2005—2006 гадах упаўнаважаны прадстаўнік прэзідэнта ў Парламенце. З 7 кастрычніка 2005 па 2 сакавіка 2017 года быў дырэктарам Парку высокіх тэхналогій. З 2018 года прымае ўдзел у развіцці Інавацыйнага цэнтра Mirzo Ulugbek Innovation Center (MUIC).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Валерый Цапкала нарадзіўся ў 1965 годзе ў Гродне. Ягоныя бацькі — Вільям і Ніна — былі накіраваныя на захад Беларусі па размеркаванні для будаўніцтва азотнага завода. Бацька скончыў Адэскі політэхнічны, маці — Харкаўскі інжынерна-эканамічны інстытут[ru]. У выніку бацькі адпрацавалі на заводзе ўсё жыццё.

Пасля школы пайшоў вучыцца ў Мінскі тэхналагічны інстытут. У 1984 годзе пасля другога курса прызваны ў войска. У 1991 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін МЗС СССР, а ў 1992 годзе — аспірантуру гэтага ж інстытута.

У 1991 годзе быў супрацоўнікам савецкага пасольства ў Хельсінкі. Па развале СССР прыняў рашэнне вярнуцца ў Беларусь.

У 1992 годзе займаў дыпламатычную пасаду МЗС Беларусі. У 1993—1994 гадах быў саветнікам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь XII-га склікання і Выканаўчага сакратарыята Садружнасці Незалежных Дзяржаў. У снежні 1993 года разам з расійскім палітыкам Валерыем Скурлатавым[ru] увайшоў у склад праўлення міжрэгіянальнай ліберальна-патрыятычнай партыі «Возрождение»[3], якая ставіла сваёй мэтай аднаўленне СССР у межах 1945 года[4].

На прэзідэнцкіх выбарах 1994 года быў адным з кіраўнікоў перадвыбарчага штаба Аляксандра Лукашэнкі[5]. У 1994 годзе паводле ўспамінаў палітолага Аляксандра Фядуты, Валерый Цапкала арганізоўваў візіт Аляксандра Лукашэнкі ў расійскую Дзяржаўную думу. Адбывалася гэта цераз сувязі з ЛДПР, бо ў гэтай партыі таксама было дастаткова шмат выпускнікоў МДІМА[6]. Пасля перамогі Лукашэнкі на прэзідэнцкіх выбарах, з 8 жніўня 1994 да 20 студзеня 1997 года быў першым намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь[7][8]. 24 лютага 1997 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Злучаных Штатах Амерыкі і Мексіцы па сумяшчальніцтве[9], вызвалены з гэтых пасад быў 2 красавіка 2002 года[10].

З 2002 да 2005 года быў памочнікам прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі — каардынаваў аналітычную дзейнасць, не абмяжоўваючыся сферай міжнародных адносін, быў паўнамоцным прадстаўніком прэзідэнта ў Нацыянальным сходзе.

11 кастрычніка 2005 года заняў пасаду кіраўніка ДУ «Адміністрацыя Парка высокіх тэхналогій»[11]. 2 сакавіка 2017 г. распараджэннем прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі, Валерый Цапкала быў вызвалены з гэтай пасады[12].

У 2018 годзе Валерый Цапкала прадставіў свой праект Prabook.com — біяграфічную бібліятэку, якая павінна забяспечыць «лічбавую неўміручасць». Заяўлена, што база артыкулаў пра людзей ствараецца на аснове малюнкаў і тэкстаў з адкрытых крыніц, якія загружаюць у праект распрацоўшчыкі[13][14]. За парушэнне аўтарскіх праў пры капіраванні даных з Вікіпедыі Prabook уключаны ў спіс Wikipedia:Mirrors and forks.

У 2020 годзе абвясціў пра планы балатавацца ў прэзідэнты Беларусі. У маі 2020 вядомасць атрымаў інцыдэнт, калі Валерый Цапкала даў інтэрв’ю парталу Dev.by, а пасля даслаў скарочаную і адрэдагаваную версію, забараніўшы публікацыю арыгіналу[15].

Парк высокіх тэхналогій[правіць | правіць зыходнік]

Ідэя стварэння беларускага варыянту «Крамянёвай даліны» ўпершыню была выказаная кіраўніком Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам у 2003 годзе і пачала абмяркоўвацца ў 2004 годзе паводле ініцыятывы Валерыя Цапкалы і Міхаіла Мясніковіча[16].

Прэзідэнцкі дэкрэт № 12 «Аб Парку высокіх тэхналогій» ад 22 верасня 2005 года гарантаваў сектаральныя льготы IT-кампаніям[17]. Для рэалізацыі праекта ў 2005 годзе быў створаны экстэрытарыяльны Парк высокіх тэхналогій, кіраваць якім прызначылі Валерыя Цапкалу[18].

2 сакавіка 2017 указам прэзідэнта пасля 11 гадоў працы Валерый Цапкала быў вызвалены з пасады дырэктара ПВТ.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

  • Код бессмертия: тайна смерти и воскрешения человека / Валерий Цепкало. — Мн.: Харвест, 2005. — 239 c. — ISBN 985-13-4714-0.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Кто есть кто в Республике БеларусьBiałystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000. — С. 51. — 313 с. — ISBN 978-83-913780-0-7
  2. У пашпарце прозвішча Валерыя Цапкалы запісана як «Цэпкала». Ці гэта правільна?
  3. Политический экстремизм в России. — Москва, 1996. — с. 173
  4. Виктор Шнирельман. Русское родноверие. Неоязычество и национализм в современной России. — ББИ, 2012. — С. 116. — 302 с. — (Диалог). — ISBN 978-5-89647-291-9.
  5. Валерий Цепкало больше не директор ПВТ (обновлено). Праверана 27 лістапада 2018.
  6. nashaniva.by
  7. Указ Президента Республики Беларусь от 8 августа 1994 г. № 31 «О назначении первого заместителя Министра иностранных дел Республики Беларусь» (руск.) 
  8. Указ Президента Республики Беларусь от 20 января 1997 г. № 71 «Об освобождении В. В. Цепкало от должности первого заместителя Министра иностранных дел Республики Беларусь» (руск.) 
  9. Указ Президента Республики Беларусь от 24 февраля 1997 г. № 159 «О назначении В. В. Цепкало Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Соединенных Штатах Америки, Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Мексиканских Соединенных Штатах по совместительству» (руск.) 
  10. Указ Президента Республики Беларусь от 2 апреля 2002 г. № 167 «Об освобождении В. В. Цепкало от должности Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Беларусь в Соединенных Штатах Америки и по совместительству в Мексиканских Соединенных Штатах» (руск.) 
  11. Валерий Цепкало назначен директором администрации Парка высоких технологий
  12. Цапкала вызвалены ад пасады дырэктара Парка высокіх тэхналогій
  13. Создал ПВТ, помог Лукашенко, написал книгу о бессмертии. Кто такой Валерий Цепкало? (руск.) . Bel.biz (12 мая 2020).
  14. Валерий Цепкало, экс-глава ПВТ, представил свой стартап Prabook — всемирную биографическую библиотеку (руск.) . Bel.biz (23 лістапада 2018).
  15. Цепкало продал дом, чтобы баллотироваться. И запретил dev.by публиковать полную версию интервью (руск.) . Dev.by (12 мая 2020).
  16. Мясникович М.В., Национальная академия наук Беларуси; Цепкало В.В.,Парк высоких технологий; Маханёк М.М., Вальчевская Г.Ю. Национальный центр информационных ресурсов и технологий Национальной академии наук Беларуси Парк высоких технологий — от идеи к реализации (руск.)  // belisa.org.by. — 2005.
  17. Валерий Цепкало больше не директор ПВТ (обновлено) (руск.) . dev.by (2 сакавіка 2017). Праверана 27 лістапада 2018.
  18. Пять главных достижений Цепкало на посту главы ПВТ (руск.) , dev.by (2017-03-03).

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]