Інтэрвенцыя ў Лівіі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Інтэрвенцыя ў Лівіі
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Лівіі
Coalition action against Libya-en.svg
Ваенныя дзеянні кааліцыі
Дата 19 сакавіка 201131 кастрычніка 2011[1]
Месца Лівія
Прычына Грамадзянская вайна ў Лівіі
Вынік Звяржэнне і забойства Муамара Кадафі, скасаванне Джамахірыі, абвяшчэнне Лівійскай Рэспублікі
Праціўнікі
Арганізацыя Паўночнаатлантычнага дагавора НАТА:

Катар Катар
Аб'яднаныя Арабскія Эміраты ААЭ


Саюзнікі:
Сцяг Лівіі Нацыянальны пераходны савет Лівіі
Егіпет Егіпет[3]
Туніс Туніс

Заходнія ваенныя інструктары[4]
Замежныя найміты

Лівія Прыхільнікі Муамара Кадафі
Саюзнікі:

Зімбабвэ Зімбабвэ[5]
Flag of Belarus.svg Беларусь[6][7][8]
Сірыя Сірыя[9]
Flag of Algeria.svg Алжыр[10]

Камандуючыя
Арганізацыя Паўночнаатлантычнага дагавора Шарль Бушар[11]
Францыя Нікаля Сарказі
Францыя Франсуа Фіён
Францыя Эдуар Гіё
Вялікабрытанія Дэвід Кэмеран
Вялікабрытанія Дэвід Рычардс
Злучаныя Штаты Амерыкі Барак Абама
Злучаныя Штаты Амерыкі Картэр Хэм
Злучаныя Штаты Амерыкі Сэмюэл Лаклір
Лівія Муамар Кадафі
Лівія Хаміс аль-Кадафі
Лівія Саіф аль-Іслам Кадафі
Лівія Абу-Бакр Юніс Ябр
Страты
1 F-15E (небаявая страта)[12], 1 беспілотнік MQ-8 збіты[13], 21-35 забітых байцоў SAS[14][15], 3 галандскіх ваеннаслужачых былi ўзяты ў палон[16] 1.900 адзінак тэхнікі знішчаны або пашкоджаны, 600 адзінак артылерыі знішчаны або пашкоджаны, 16 адзінак авіяцыі знішчаны або пашкоджаны, каля 440 будынкаў уключаючы грамадзянскія знішчаны пры налётах, вялікая колькасць забітых сярод салдат рэгулярнай арміі, апалчэнцаў і мірных жыхароў.[17][18]
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы
 
Грамадзянская вайна ў Лівіі
Бенгазі (1) Эз-Завія (1) Місурата Нафус Брэга (1) Рос-Лануф Бін-Джавад Брэга (2) Адждабія Бенгазі (2) Вазін (англ.) • Брэга (3) Эз-Завія (2) Бін-Джавад (2) Трыпалі Бені-Валід Сірт Гадамес

Інтэрвенцыя ў Лівію:
Харматан (англ.) • Эламі (англ.) • Світанак адысеі Мабайл Саюзны абаронца (англ.)

Інтэрвенцыя ў Лівіі — ваеннае ўмяшанне сіл міжнароднай кааліцыі ў грамадзянскую вайну ў Лівіі ў 2011 г., санкцыянаванае Рэзалюцыяй Савета Бяспекі ААН 1973, прынятай 17 сакавіка 2011 года[19], якая дэкларуе абарону мірных жыхароў як мэту ўмяшання (гл. Гуманітарная інтэрвенцыя) і дае права знішчаць любыя войскі, што ўяўляюць пагрозу для паўстанцаў, толькі з дапамогай удараў з паветра.[20].

Віцэ-адмірал ВМС ЗША Уільям Гортні заявіў, што амерыканская частка аперацыі будзе мець назву «Світанак адысеі» (англ.: «Odyssey Dawn»). Іншыя дзяржавы на фоне аперацыі кааліцыйных сіл праводзяць свае (нацыянальныя) аперацыі.[21]

31 кастрычніка 2011 года ваенная аперацыя сіл НАТА ў Лівіі была афіцыйна завершана.[1]

Зараджэнне інтэрвенцыі[правіць | правіць зыходнік]

21 лютага 2011
Пасол Лівіі Ібрагім Дабашы, які перайшоў на бок апазіцыі ўлады Кадафі, звярнуўся да ААН з просьбай ўстанавіць забарону на палёты на тэрыторыі Лівіі, каб адрэзаць Трыпалі (галоўны горад сіл Кадафі) ад паставак зброі і наймітаў, а таксама засцерагчы грамадзянскае насельніцтва ад паветраных удараў[22].

28 лютага 2011
Прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі Дэвід Кэмеран выступіў з ідэяй стварэння беспалётнай зоны над Лівіяй для прадухілення перакідання наймітаў Кадафі і выкарыстання самалётаў і верталётаў супраць грамадзянскага насельніцтва[23].

1 сакавіка 2011
Караблі ВМС ЗША «Энтерпрайз» і «Маунт-Уітні» змянілі сваю дыслакацыю, узяўшы курс да Лівіі. Палкоўнік Дэйв Лапа, прадстаўнік Пентагона, паведаміў, што войскi праводзіць перадыслякацыю сіл для таго, каб быць гатовымі да магчымай аб’явы беспалётнай зоны[24].

7 сакавіка 2011
Прадстаўнік ад ЗША ў НАТА Іва Далдэр заявіў, што НАТА будзе сачыць за баявымі дзеяннямі ў Лівіі кругласутачна з дапамогай самалётаў Boeing E-3 Sentry. У той жа дзень ананімны крыніца заявіў, што Вялікабрытанія і Францыя ўжо склалі рэзалюцыю аб стварэнні беспалётнай зоны, якая будзе разглядацца ў ААН у той жа тыдзень. Савет супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Персідскага заліва таксама заклікаў Савет Бяспекі ААН ўжыць усе меры для абароны грамадзянскага насельніцтва Лівіі.

9 сакавіка 2011
Мустафа Мухамад Абд-аль-Джаліль, які ўзначальвае Нацыянальны Пераходны Савет Лівіі, папрасіў сусветнаю супольнасць неадкладна стварыць беспалётную зону над Лівіяй, сказаўшы, што любое прамаруджванне павялічвае колькасць ахвяр[25]. Праз тры дні ён заявіў, што калі зона не будзе ўстаноўлена, то ў Лівіі здарыцца катастрофа. Войскi Кадафі возьмуць ў Бенгазі і знішчыць паўмільёна чалавек[26].

12 сакавіка 2011
Ліга арабскіх дзяржаў таксама заклікала ААН да стварэння беспалётнпй зоны для абароны грамадзянскага насельніцтва.

15 сакавіка 2011
Пасол Лівана ў ААН Наваф Салам унёс на разгляд рэзалюцыю, падтрыманую Вяффлікабрытаніяй і Францыяй[27].

16 сакавіка 2011
Лівійскае кіраўніцтва заявіла, што адвернецца ад супрацоўніцтва з заходнімі кампаніямі ў нафтавай сферы[28], тады як мяцежнікі заявілі пра тое, што яны аддадуць нафту сваім замежным саюзнікам[29].

17 сакавіка 2011
Савет Бяспекі прыняў рэзалюцыю дзесяццю галасамі «за» пры пяці ўстрымаліся (Бразілія, Расія, Кітай, Індыя і Германія). Бразілія, Расія, Кітай і Індыя не падтрымлівалі ваенную аперацыю супраць суверэннай краіны, тады як ФРГ не хацела ўдзельнічаць у якой бы там ні было ваеннай аперацыі супраць Лівіі, але лічыла, што нешта варта рабіць[30][31][32]. Найбольш актыўнымі ў прыняцці рэзалюцыі ў тэрміновым парадку апынуліся Францыя і Вялікабрытанія, таксама ішла падтрымка ад ЗША і Лівана[33][34].

Падрыхтоўка[правіць | правіць зыходнік]

Начальнік штаба ВМС ЗША адмірал Гэры Рафхед адзначыў, што да моманту прыняцця СБ ААН рэзалюцыі аб абароне грамадзянскага насельніцтва Лівіі амерыканскі флот ўжо быў гатовы да правядзення баявых аперацый[35]:

«Да прыкладу, на першых этапах ўзнікла патрэба ў ударах ракетамі «Тамагаўк» тым больш, што караблі ВМС ЗША ўжо былі на месцы. На іх борце ўжо былі ракеты, усё гэта было, паколькі мы чакалі такога развіцця падзей»

24 сакавіка ЗША пачалі перакідку больш за 4 тысячы марскіх пяхотнікаў ў раён Міжземнага мора — амфібійна-дэсантная група пастаяннай гатоўнасці Bataan і 22-й экспедыцыйны Корпус марской пяхоты ЗША[36].

У канцы сакавіка ў расiйскіх СМІ друкавалася заява неназванай крыніцы ў расійскай выведцы пра тое, што наземная аперацыя можа пачацца ў канцы красавіка ці пачатку мая[37].

Аперацыя па ўвядзенні беспалётнай зоны актыўна абмяркоўвалася ў НАТА Вялікабрытаніяй і Францыяй у канцы лютага—пачатку сакавіка.

ЗША выступілі ў падтрымку магчымай рэзалюцыі значна пазней, спачатку не жадаючы ўмешвацца ў сітуацыю вакол Лівіі з-за складаных адносін з арабскімi краiнамi. Аднак пасля таго, як Ліга арабскіх дзяржаў выступіла за стварэнне беспалётнпй зоны (у прыватнасці, ідэю падтрымалі Ліван, ААЭ і Катар), ЗША сталі прымаць больш актыўны ўдзел у абмеркаванні магчымай аперацыі.

Міністр абароны ЗША Роберт Гейтс заявiў[38]:

«Стварэнне зоны пачынаецца з знішчэння СПА суперніка ... і пасля гэтага можна не хвалявацца, што нашы хлопцы будуць збітыя. Але ўсё менавіта так пачынаецца»

19 сакавіка пачалася французская аперацыя па стварэнні беспалётнпй зоны, адразу пасля гэтага пачалі дзейнічаць і іншыя краіны кааліцыі.

Iнтэрвенцыя[правіць | правіць зыходнік]

19 сакавіка ў 16:00 па GMT 19 самалётаў ВПС Францыі вылецелі ў зону горад Бенгазі з заяўленай мэтай «абароны насельніцтва горада ад сіл Кадафі». У 16:45 і 16:59 самалёты знішчылі некалькі адзінак бронетэхнікі, пачаўшы аперацыю. Францыя дзейнічае ў двух галінах: па-першае, каб «забяспечыць беспалётную зону», па-другое, каб «абараніць ад нападаў грамадзянскае насельніцтва»[39]. У той жа дзень баявыя вылеты пачалі здзяйсняць амерыканскія і брытанскiя самалёты. Абстрэл ракетамі Тамагаўк (114 штук) па сістэмах СПА таксама здзейснілі брытанскiя і амерыканскія караблі і падлодкі[40]. Удары кааліцыі нанесены па грамадзянскіх і ваенных аб’ектах у буйных гарадах, у тым ліку Трыпалі, Бенгазі, Сірт, Тархуна, Мамура, Зуварэ, і нафтасховішчаў ў раёне Місраты, у выніку чаго там ўспыхнулі пажары.

20 сакавіка ВПС заходняй кааліцыі нанеслi авіяўдары і ракетныя ўдары па сталіцы Лівіі — Трыпалі. Таксама амерыканскія і брытанскія самалёты працягнулі бамбіць войскі Кадафі, паведамляецца пра знішчэнне 70 адзінак баявой тэхнікі. Сярод забiтых ёсць i грамадзянскія асобы. У аперацыях 20 сакавіка таксама прынялі ўдзел самалёты Італіі і Даніі.

Тым часам была усталявана марская блакада Лівіі шляхам пастаноўкі на рэйд больш за 20 баявых караблёў і падводных лодак краін заходняй ваеннай кааліцыі[41].

21 сакавіка да інтэрвенцыі далучылiся Іспанія i Канада, чые баявыя самалёты здзейснілі ў той дзень свае першыя авiяналёты[42][43]. Таксама з амерыканскіх караблёў было здзейснена больш за дзесяць залпаў ракетамi. Адна з ракет знішчыла рэзідэнцыю Кадафі ў Трыпалі. Аднак самаго Кадафі там не было.

21 сакавіка французскі авіяносец прыбыў у зону баявых дзеянняў, палубныя самалёты пачалі здзяйсняць баявыя вылеты. Францыя пашырыла свой кантынгент накіраваўшы дадатковыя 2 самалёта Mirage 2000-5 і 2 Mirage 2000D на ваенную базу ў Італіі.

Вечарам гэтага дня, знішчальнік-бамбардзіроўшчык ВПС ЗША F-15E, які выляцеў з авіябазы Авіяна, Італія, пацярпеў крушэнне з-за механічнай няспраўнасці ў 40 кіламетрах на паўднёвы-захад ад горада Бенгазі. Абодва члена экіпажа катапультаваліся. Пiлотаў хутка эвакуiравалi.

23 сакавіка 2011 года камандуючы ВПС Вялікабрытаніі Грэг Бэгвел заявіў, што ВПС Лівіі больш не існуюць як баяздольная арганізацыя. Неглядзячы на гэтае паведамленне лiвiйская авiацыя яшчэ працягвала выконваць баявыя задачы[44].

У ноч з 23 па 24 сакавіка, сіламі 6 знішчальнікаў (2х Rafale і 4х Mirage 2000D) ВПС і ВМС Францыі, ўзброенымі ракетамі SCALP GP, праведзены налёт на лiвiйскую авіябазу ў 250 кіламетрах на поўдзень ад узбярэжжа Міжземнага мора[45]. Каля 14:30 CET самалётамі Rafale і Mirage 2000 у ходзе патрулявання паветранай прасторы Лівіі быў знойдзены самалёта лівійскай ВПС Г-2 Галеб. Адразу пасля яго прызямлення на авіябазе блізу горада Місурата ён быў знішчаны ракетай «паветра-зямля». Тым часам ВПС Нарвегіі далучыліся да аперацыі «Рассвет Адысеі» і перадалі пад аператыўнае кіраўніцтва ВПС ЗША шэсць знішчальнікаў F-16, якія базуюцца на авіябазе Суда, Крыт, Грэцыя. У той жа дзень ВМФ Вялікабрытаніі нанeслi ракетамі «Тамагаўк», запушчанымі з борта падлодкі HMS Triumph, удары па мэтам СПА Лівіі[46]. Таксама самалёты кааліцыі нанеслі бомбавы ўдар па авіябазе Себха ў 620 кіламетрах на поўдзень ад Трыпалі[47].

На наступны дзень два Tornado ВПС Вялікабрытаніі і знішчальнікі ВПС Францыі сумесна знішчылі 7 танкаў Т-72 сіл лаяльных Муамару Кадафі блізу горада Альджабія. Катарскіе Mirage 2000, якія далучыліся да аперацыі «Світанак адысеі» і самалёты французскіх ВПС здзейснілі сумесныя выведвальныя палёты ў раёне гарадоў Місурата, Эль-Зінтан, Сірт і Альджабія. Чатыры Mirage 2000Ds ВПС Францыі ажыццявілі знішчылі артылерыйскую батарэю сіл лаяльных Муамару Кадафі ў раёне горада Альджабія. 3 бомбы з лазерным навядзеннем былі скінутыя з двух F-16 ВПС Нарвегіі супраць лівійскіх танкаў.

26 сакавіка ВПС Францыі нанеслі некалькі паветраных удараў па мэтам ў раёне гарадоў Эль-Зінтан і Місурата, знішчыўшы на стаянках па меншай меры 5 лёгкіх штурмавікоў Г-2 Галеб і два ўдарныя верталёты Ми-35.

27 сакавіка знішчальнікі F-16 ВПС Даніі знішчылі некалькі установак САУ на поўдзень ад Трыпалі. Тым часам чатыры CF-18 Hornet ВПС Канады знішчылі склад з узбраеннем ў 92 кіламетрах на поўдзень ад Місураты.

Раніцай 28 сакавіка знішчальнікі Panavia Tornado ВПС Вялікабрытаніі знішчылі два лівійскіх танка і дзве бронемашыны каля Місураты. На працягу раніцы самалёты ВПС Вялікабрытаніі атакавалі склады з узбраеннем каля горада Себха на поўдні Лівіі[48].

29 сакавіка цяжкаўзброены AC-130 і штурмавік A-10 Thunderbolt II, ўключыліся ў аперацыю «Світанак Адысеі», атакаваўшы наземныя сілы Муамара Кадафі. Акрамя таго, два бамбавіка B-1 ВПС ЗША вылецелі з авіябазы Элсварт i нанеслі ўдар па невядомых мэтам ў Лівіі[49].

30 сакавіка самалёты міжнароднай кааліцыі нанеслі ўдар па калоне лівійскіх урадавых войскаў, якія надыходзялi ў напрамку горада Адждабiя. Паўстанцы, якія спяшаліся схавацца ад суперніка ў Адждабii, убачыўшы наступствы авіяўдару, пачалі святкаваць і страляць у паветра[50].

2 красавіка заходняя кааліцыя выпадкова нанесла авіяўдар па групе апазіцыянераў на ўсходняй ускраіне лівійскага горада Марса-эль-Брэг, знішчыўшы пры гэтым не менш за дзесяць праціўнікаў урада Кадафі[51].

8 красавіка самалёты НАТА нанеслі ракетныя ўдары па ваенных арсеналаў, якія належаць лаяльным Муамару Кадафі сілам. Бамбардзіроўцы падвергнуліся ваенныя склады, размешчаныя ў 15 кіламетрах на паўднёвы ўсход ад горада Зінтан. Як паведаміў адзін з жыхароў горада, у раёне ваенных складоў адбылося не менш за 14 выбухаў, паўстаў моцны пажар. Пасля ракетнага ўдару, нанесенай авіяцыяй НАТА, паўстанцы паспрабавалі наблізіцца да складоў, каб ацаніць вынікі бамбардзіроўкі, аднак лаяльныя Кадафі вайскоўцы не далі ім наблізіцца, адкрыўшы агонь з гранатамётаў[52].

10 красавіка авіяцыя краін НАТА падбіла 25 танкаў урадавых войскаў у Лівіі.

25 красавіка, у выніку бамбаванняў авіяцыяй НАТА Трыпалі, пашкоджана рэзідэнцыя Кадафі[53].

У ноч з 30 красавіка на 1 мая малодшы сын Кадафі Сейф аль-Араб і трое ўнукаў, загінулі 2011 года ў выніку авіяўдару ВПС НАТА па яго дома ў Трыпалі[54][55].

5 мая, у выніку налёту авіяцыі НАТО, было знішчана некалькі верталётаў узброеных сіл Лівіі падчас іх перавозкі[56].

10 мая ў 2 гадзіны ночы па мясцовым часе авіяцыя НАТА нанесла серыю ўдараў па Трыпалі. Паведамлялася, што меркаванай мэтай авіяўдараў была рэзідэнцыя Кадафі. У выніку бамбаванняў былі пашкоджаныя некалькі будынкаў, якія не маюць ваеннага прызначэння[57].

Ноччу 20 мая сілы НАТА нанеслі авіяўдар па 8 караблям, якія знаходзяцца ў партах Трыпалі, Аль-Хумса і Сірта. Праз два днi авіяцыя паўночнаатлантычнага альянсу рэалізавала авіяўдары па порце Трыпалі і па раёне Баб аль-Азіза[58].

24 мая авіяцыя НАТА правяла ў Трыпалі шырокамаштабнае бамбаванне, паведамляецца аб мінімум 20 авіяўдараў і 150 пацярпелых. Увечары таго ж дня ў Трыпалі былі чутныя выбухі ад яшчэ 6 авіяўдараў. Наступныя авіяўдары па сталiцы краiны былi здейснены 28 мая i 2 чэрвеня.

4 чэрвеня ў 18:30 ВПС НАТА нанеслі авіяўдары па ўсходнім прыгарадзе Лівіі — Таджура, дзе знаходзіцца ваенная база Кадафі[59].

7 чэрвеня інтэрвентамі было здзейснена каля 60 авіаналетаў на Трыпалі[60]. У гэты дзень Кадафi выступіў са зваротам да народу[61]. На наступны дзень прашлі новыя бамбардзіроўкі сталіцы[62].

15 чэрвеня, пасля перапынку, пачаліся новыя бамбардзіроўкі Трыпалі[63].

16 чэрвеня заходняя кааліцыя выпадкова нанесла ўдар па сілах паўстанцаў[64].

19 чэрвеня, падчас чарговай бамбардзіроўкі Трыпалі сіламі заходняй кааліцыі, загінула 7 мірных жыхароў[65].

28 чэрвеня ўлады ФРГ заявілі, што гатовы пастаўляць НАТА для вайны ў Лівіі дэталі для бомбаў, боепрыпасы і тэхнічныя сродкі[66].

1 жніўня Нарвегія спыняе свой удзел у ваеннай аперацыі ў Лівіі.

20 кастрычніка адбылася забойства Муамара Кадафі.

31 кастрычніка абвешчана аб завяршэнні ваеннай аперацыі НАТА і яго саюзнікаў на тэрыторыі Лівіі.

Выкарыстанне зброі з збедненым уранам[правіць | правіць зыходнік]

У ліпені 2018 урад нацыянальнай згоды Лівіі абвінаваціла блок НАТА ў выкарыстанне зброі з збедненым уранам, калi лівійскія медыкі высветлілі, што за апошнія гады ў краiне рэзка вырасла колькасць анкалагічных захворванняў менавіта ў тых месцах, якія падвяргаліся бамбаванням ў 2011 годзе[67]. Улады маюць намер звярнуцца ў МАГАТЭ і іншыя міжнародныя арганізацыі па дапамогу ў правядзенні дбайных даследаванняў прысутнасці збедненага ўрану і ў раёнах Лівіі, якія падвергліся бамбаванням.

Першыя паведамленні аб выкарыстанні збяднёнага ўрану ў лівійскім канфлікце з'явіліся яшчэ ў красавіку 2011. Па сведчанні незалежнай групы навукоўцаў, якія тады працавалi ў Лівіі, у гэтай краіне былі знойдзеныя сляды збедненага ўрану. Імі быў зафіксаваны павышаны ўзровень радыяцыі ў варонках ад бомбаў і на аскепках снарадаў, якія заставаліся пасля авіяўдараў НАТА[68].

Афіцыйныя прадстаўнікі Паўночнаатлантычнага альянсу абвяргаюць любую інфармацыю пра ўжыванне забароненых рэчываў у канфлікце ў Лівіі.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 НАТО завершает миссию в Ливии.
  2. Нарвегія завяршыла сваё ўдзелы ў ваеннай аперацыі НАТО ў Лівіі — Навіны Палітыкі. Навіны@Mail.ru
  3. Egypt Said to Arm Libya Rebels — WSJ.com
  4. Тэлежурналісты выкрылі Захад: насуперак забароне ААН, у Лівіі дзейнічае яго спецпрызн
  5. В Ливии на стороне правительства воюет немало зимбабвийцев // KP.RU
  6. Белорусские военные позволяют армии Каддафи противостоять НАТО//Forex Step Ltd
  7. На стороне Каддафи воюют белорусские партизаны — Комсомольская правда, 6 апреля 2011
  8. Летало ли белорусское оружие в Ливию и Кот-д'Ивуар? — Tut.by, 2 марта 2011
  9. СМИ: Сирия шлет Каддафи оружие и боеприпасы — Сирия, Ливия, Каддафи, оружие — Новости Санкт-Петербурга и Москвы, новости Украины и Кавказа, мировые новости, новости эконо …
  10. Algeria May have Violated UN Resolution By Providing Weapons to Libya, US State Dept
  11. Canadian to lead NATO’s Libya mission — World — CBC News
  12. Американский истребитель F-15E разбился в Ливии / Forbes
  13. U.S. Navy Drone Missing over Libya Was 'Shot Down' by Gaddafi's Forces , Daily Mail (8 June 2011). Праверана 7 жніўня 2011.
  14. Спецназ войск НАТО активно действует в Дамаске и Алеппо
  15. Дорогой британский спецназ возвращается домой. Потери признаны «неприемлемыми»
  16. Three Dutch Marines Captured During Rescue in Libya , BBC News (3 March 2011). Праверана 11 мая 2011.
  17. NATO — NATO and Libya: Operational Media Update, 25-Oct.-2011
  18. NATO: Gadhafi forces caught mining Misrata port — USATODAY.com
  19. Security Council Approves ‘No-Fly Zone’ over Libya, Authorizing ‘All Necessary Measures’ to Protect Civilians, by Vote of 10 in Favour with 5 Abstentions
  20. UN no-fly zone over Libya: what does it mean?
  21. Gunfire, explosions heard in Tripoli — CNN.com
  22. На улицах Триполи - настоящая война. Праверана 30 чэрвеня 2018.
  23. США передислоцируют флот и авиацию вокруг Ливии, Британия говорит о начале военной операции , RUS Delfi (1298915522). Праверана 11 верасня 2018.
  24. Пентагон направил в сторону Ливии "Энтерпрайз" и "Маунт-Уитни". vesti.ru. Праверана 30 чэрвеня 2018.
  25. Rebel Leader Calls for 'Immediate Action' on No-Fly Zone , CNN (9 March 2011). Праверана 10 сакавіка 2011.
  26. McGreal, Chris. Gaddafi's Army Will Kill Half a Million, Warn Libyan Rebels , The Guardian (12 March 2011). Праверана 12 сакавіка 2011.
  27. Denslow, James Lebanon's role in a U.N. security council resolution against Libya is evidence of unfinished business between the two countries. The Guardian (16 сакавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 26 ліпеня 2012. Праверана 20 сакавіка 2011.
  28. Каддафи обещает отдать все нефтяные контракты российским, китайским и индийским компаниям , NEWSru.com . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  29. Оппозиция: Нефть Ливии достанется странам, помогавшим в борьбе с Каддафи (руск.) . www.vz.ru. Праверана 30 чэрвеня 2018.
  30. U.N. authorises no-fly zone over Libya , Al Jazeera (2011-03-17). Праверана 17 сакавіка 2011.
  31. Mark Mardell. Libya: U.N. backs action against Colonel Gaddafi , BBC News (2011-03-17). Праверана 17 сакавіка 2011.
  32. U.N. Security Council approves no-fly zone over Libya. CNN (17 сакавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 26 ліпеня 2012. Праверана 17 сакавіка 2011.
  33. UK prepares for Libya no-fly zone (en-GB), BBC News (2011-03-18). Праверана 30 чэрвеня 2018.
  34. Sly, William Branigin, Liz. Obama demands pull-back of Libyan troops; Tripoli declares cease-fire (en-US), Washington Post (2011-03-18). Праверана 30 чэрвеня 2018.
  35. США заранее готовили ВМС для военной операции в Ливии - Пентагон. www.oilru.com. Праверана 30 чэрвеня 2018.
  36. США начали переброску морской пехоты к берегам Ливии (руск.) , РИА Новости (20110324T0840+0300Z). Праверана 30 чэрвеня 2018.
  37. Российская разведка узнала о плане наземной операции в Ливии , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  38. U.S. Mulling Military Options in Libya , CNN (2 March 2011). Праверана 10 сакавіка 2011.
  39. ВВС Франции нанесли первый удар по ливийской военной технике (руск.) , РИА Новости (20110319T1958+0300Z). Праверана 30 чэрвеня 2018.
  40. Британская подлодка выпускает ракеты "Томагавк" по ливийским системам ПВО - Минобороны (руск.) , РИА Новости (20110320T0130+0300Z). Праверана 30 чэрвеня 2018.
  41. Коалиция установила морскую блокаду Ливии , utro.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  42. Spanish fighter jets carry out first patrols over Libya - Region - World - Ahram Online (англ.) . english.ahram.org.eg. Праверана 30 чэрвеня 2018.
  43. Commons unanimously backs Canada's deployment to Libya - The Globe and Mail (26 сакавіка 2011). Праверана 30 чэрвеня 2018.
  44. Libya air force 'unable to fight' (en-GB), BBC News (2011-03-23). Праверана 30 чэрвеня 2018.
  45. Libye : point de situation opération Harmattan n°6
  46. British submarine launches further strikes on Libyan air defence systems (англ.) , GOV.UK . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  47. Targets deep within Libya hit; fewer US jets used , MSNBC (March 24, 2011).
  48. March 28th Updates. LibyaFeb17.com (28 сакавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 23 жніўня 2011.
  49. Ellsworth Airmen join Operation Odyssey Dawn , Rapid City Journal (March 29, 2011).
  50. Коалиция нанесла новый удар по наступающим войскам Каддафи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  51. Западная коалиция нанесла авиаудар по группе ливийских оппозиционеров - Новости Политики - Новости Mail.Ru
  52. Авиация НАТО разбомбила военные склады сил Каддафи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  53. Резиденция Каддафи повреждена в результате бомбардировки , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  54. В результате авианалета погибли сын и трое внуков Каддафи (руск.) , NEWSru.com .
  55. Убит один из сыновей Каддафи (руск.) , "Лента.Ру (01.05.2011).
  56. Натовцы разбомбили ливийские вертолеты , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  57. Авиация НАТО нанесла новую серию ударов по Триполи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  58. НАТО нанесло новые удары по порту Триполи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  59. Авиация НАТО нанесла удары по Триполи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  60. НАТО отметило день рождения Каддафи бомбардировкой Триполи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  61. ВВС НАТО провели бомбардировку Триполи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  62. НАТО возобновило бомбардировки Триполи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  63. ВВС НАТО возобновили бомбардировки Триполи , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  64. НАТО призналось в ошибочном нападении на ливийских повстанцев , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  65. Ливийские власти обвинили НАТО в убийстве семи мирных жителей , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  66. ФРГ поможет войскам НАТО в Ливии военной техникой и боеприпасами , lenta.ru . Праверана 30 чэрвеня 2018.
  67. РИА НОВОСТИ: Ливия обвинила НАТО в применении оружия с обедненным ураном
  68. Армейский вестник: Урановая нанопыль засеяла ливийские города

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]