Швейцарыя ў Першай сусветнай вайне

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Швейцарыя падчас як Першай, так і Другой сусветнай вайны займала пазіцыю ўзброенага нейтралітэту, што запатрабавала ад краіны асаблівага напружання ўнутраных сіл і правядзення вялікай дыпламатычнай працы.

Нейтралітэт Швейцарыі ў Першай сусветнай вайне[правіць | правіць зыходнік]

Альянсы ў Еўропе ў 1915 годзе. Швейцарыя (жоўтая), абложаная супрацьстаючымі бакамі.
Баракі швейцарскіх афіцэраў на перавале Умбраіль.

З моманту пачатку вайны ў жніўні 1914 года ў Швейцарыі была праведзена мабілізацыя, якая дазволіла паставіць пад ружжо каля 250 000 чалавек у страявых і 200 000 чалавек ва дапаможных часцях. Такім чынам, швейцарцы мелі падставу лічыць свае межы прыкрытымі практычна на працягу ўсёй вайны і не баяцца перанясення баявых дзеянняў на сваю тэрыторыю.

Пры гэтым асноўным раёнам засяроджвання войскаў была мяжа з Францыяй, пасля ўступлення ў вайну ў 1915 годзе Італіі некаторая колькасць войскаў была сканцэнтравана таксама і на італьянскай мяжы. Швейцарыя з яе 70 % нямецкамоўнага насельніцтва сімпатызавала Цэнтральным дзяржавам, і мяжа з Германіяй была прыкрыта войскамі ў найменшай ступені.

Як толькі стала ясна, што ні Антанта, ні Цэнтральныя дзяржавы парушаць нейтралітэт Швейцарыі не маюць намер, колькасць войскаў на мяжы стала паступова зніжацца, і да лістапада 1916 года дасягнула 38 000 чалавек.

Копія швейцарскага агляднага паветранага шара часоў Першай сусветнай вайны.

У той жа час нават такая колькасць адмабілізованых стварала пэўнае напружанне ў эканоміцы і сацыяльнай сферы. Знаходзячыяся на ваеннай службе гублялі дараванне, якое яны атрымлівалі на ранейшых працоўных месцах, што прыводзіла да росту незадаволенасці насельніцтва. З-за забастовак да канца вайны швейцарская армія панізіла колькасць прызваных у свае шэрагі да 12 500 чалавек.

У ходзе вайны больш за ўсё інцыдэнтаў з пераходамі мяжы Швейцарыі ваюючымі бакамі (каля 1000 раз) прыйшлося на раён перавала Пасі Стэльвіё (італ.: Passo dello Stelvio; ням.: Stilfser Joch) у Усходніх Альпах, дзе адбываліся сутыкненні паміж італьянскімі і аўстрыйскімі войскамі. Аднак у выніку з часам удалося ўсё ж такі заключыць трохбаковае пагадненне не весці баявых дзеянняў у непасрэднай блізкасці да швейцарскай тэрыторыі.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Hans Rudolf Fuhrer, Mauro Cerutti, Marc Perrenoud, Markus Bürgi: Weltkrieg, Erster. Гістарычны швейцарскі слоўнік.(ням.) 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]