Талергоф

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Месца, дзе праводзіліся пакаранні і экзэкуцыі. 1917.

Талерго́ф (ням.: Interniertenlager Thalerhof, 4 верасня 1914 − 10 мая 1917 г.) — канцэнтрацыйны лагер, створаны ўладамі Аўстра-Венгерскай імперыі ў першыя дні Першай сусветнай вайны. Размяшчаўся ў пясчанай даліне ля падножжа Альпаў, каля Граца, галоўнага горада правінцыі Штырыя. Адзін з першых канцэнтрацыйных лагераў у сусветнай гісторыі XX стагоддзя, першы ў Еўропе[1].

Сюды былі дэпартаваныя жыхары Галіцыі і Букавінырусіны, якія сімпатызавалі або магчыма сімпатызавалі Расіі, высланыя з сваіх абласцей па заявах палякаў і украінафілаў[2][3]. Іншым буйным канцлагерам для русафілаў быў Тэрэзін.

Гісторыя канцлагера[правіць | правіць зыходнік]

Першую партыю галічан і букавінцаў-русафілаў прыгналі ў Талергоф салдаты грацкага палка 4 верасня 1914 года.

Да зімы 1915 года ў Талергофе не было баракаў. Людзі ляжалі на зямлі пад адкрытым небам у дождж і мароз[2][4].

Па сведчанні кангрэсмена ЗША Д. М. Макорміка (англ.: Joseph McCormick), зняволеных збівалі і катавалі.[3]

У афіцыйным рапарце Шлеера ад 9 лістапада 1914 года паведамлялася, што ў Талергофе ў той час знаходзілася 5700 русафілаў. З гэтага ліку каля 1915 чалавек (па іншых дадзеных да 5 тысяч) былі лемкі з 151 вескі на Лемкаўшчыне[5].

Усяго праз Талергоф з 4 верасня 1914 года да 10 мая 1917 года прайшло не менш за 20 тысяч русафільскі настроеных галічан і букавінцаў, толькі ў першыя паўтара года загінула каля 3 тысяч зняволеных[2][4]. Па дадзеных галіцкага грамадскага дзеяча Дмітрыя Маркава, 3800 чалавек былі пакараныя толькі за першую палову 1915 года[6].

Лагер быў зачынены ў маі 1917 года па распараджэнні апошняга імператара Аўстра-Венгрыі Карла I. Баракі на месцы лагера прастаялі да 1936 года, калі іх знеслі. Пры гэтым было эксгумавана 1767 трупаў, якія перазахавалі ў агульнай магіле ў блізкай аўстрыйскай весцы Фельдкірхен (англ.: Feldkirchen)[5].

У цяперашні час былы Талергоф знаходзіцца на тэрыторыі аэрапорта Грац-Талергоф.

Пакараныя ў Талергофе. 1916.

Вядомыя вязні[правіць | правіць зыходнік]

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Помнік ахвярам Талергофа ў Львове

У 1934 годзе ў Львове на Лычакаўскіх могілках пры ўдзеле Талергофскага камітэта быў усталяваны помнік ахвярам Талергофа.

Зноскі

  1. Денисов А.
  2. 2,0 2,1 2,2 Ваврик В.
  3. 3,0 3,1 McCormick M.
  4. 4,0 4,1 Talerhof (англ.) (англ.
  5. 5,0 5,1 Bogdan Horbal Talerhof (англ.) (англ.
  6. АВПРИ. Ф. 257, Оп. 556, Д. 56, Л. 6.
  7. Лемки
  8. Пашаева Н. М., 2001, Гл. V. Между двумя мировыми войнами. 1918−1939.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]