Інстытут хіміі АН БССР

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Інстытут хіміі АН БССР — першая ў Беларусі акадэмічная ўстанова ў галіне хімічных навук, дала пачатак Аддзяленню хіміі і навук аб Зямлі. Інстытут быў утвораны 2 снежня 1929 года ў складзе Беларускай акадэміі навук. 3 1936 года - у складзе Аддзялення матэматычных і прыродазнаўчых навук АН БССР, з 1940 — у Аддзяленні тэхнічных навук, з 1947 па 1958 уключна — у Аддзяленні фізіка-матэматычных і тэхнічных навук.

Найбольш значныя дасягненні[правіць | правіць зыходнік]

1955 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • Па праблеме "Даследаванне лесахімічнай сыравіны і распрацоўка метадаў яе комплекснага выкарыстання" скончана тэма "Вывучэнне хімічнага складу драўніны глыбіннага асмольвання і распрацоўка тэхналогіі яго выкарыстання". Праведзены працы па даследаванні шкіпінару з лёгкага масла і фіхтэлітавага масла, што былі атрыманы з хваёвых пнёў глыбіннага асмольвання рознага ўзросту. Матэрыялы даследаванняў у далейшым былі выкарыстаны ў вытворчасці спірту і шкіпінару.
  • Па тэме "Даследаванне велічыні рэактыўных паверхняў каталізатараў" распрацаваны новы метад вызначэння велічыні рэакцыйнай паверхні каталізатараў па адсорбцыі радыеактыўнай вуглекіслаты, які даў магчымасць вызначыць паверхню каталізатараў і, натуральна, іх актыўнасць.

1956 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • Па праблеме "Даследаванне хімізму і кінетыкі вадкафазнага аўтаакіслення прыродных і сінтэтычных вуглевадародаў і іншых арганічных рэчываў" скончана праца па даследаванні звязанага вадкафазнага аўтаакіслення вуглевадародаў. Атрыманцыя дадзеныя мелі практычны ўжытак для выбарнага акіслення кампанентаў складаных дамешкаў пры перапрацоўцы нафты.
  • Скончана праца па аўтаакісленні вытворных цыклагексену і тэтраліну. У выніку распрацаваны новыя метады атрымання двухзамешчаных вытворных цыклагексену і атрыманы гідраперакісы паравытворных тэтраліну, якія ў далейшым знайшлі ўжытак у якасці ініцыятараў палімерызацыйных працэсаў. Распрацаваны новы метад атрымання цыклагексадыену, які стаў зыходным прадуктам для атрымання пластычных мас новага тыпу.
  • Па праблеме "Фізіка-хімічнае даследаванне прыродных солей і солевых раўнаваг" выканана работа па фізіка-хімічнай характарыстыцы калійных адкладаў БССР. Даследаваны ўмовы крышталізацыі солей пры выпарэнні, усталяваны парадак вылучення солей, іх прырода. Створана простая і эфектыўная тэхналагічная схема абагачэння сільвінітавай руды Старобінскага радовічша. Паказана магчымасць ужывання двухкратнай сепрацыі ў гідрацыклоне для абагачэння сільвінітавай руды, якая падвышае колькасць хлорыстага калію ў канцэнтраце да 89% з адначасовым паніжэннем яго колькасці ў хвастах да 1,5% пры сумарным атрыманні KCl 96%. Таксама была даказана мэтазгодным ужываць фотаметрычны метад для вызначэння калію і натрыю ў мінеральных солях замест спектральнага, што дало ў выніку 40-50-разовы рост прадукцыйнасці аналізу і яго дакладнасці.

1957 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • Па праблеме "Фізіка-хімічнае даследаванне прыродных солей і солевых раўнаваг" вывучаны мінералагічны і хімічны склад парод сільвінітавай сыравіны Старобінскага радовішча. Устаноўлена, што ў адрозненні сільвінітавай сыравіны ўральскіх радовічшаў сільвінітавая парода Старобінскага радовішча ўтрымлівае каля 0,5% нерастваральнай у вадзе рэшты, што ў далейшым мела важнае значэнне пры распрацоўцы тэхналагічных працэсаў вытворчасці калійных угнаенняў. Праведзена спектральнае і фотаметрычнае вызначэнне макра- і мікраэлементаў у калійных солях Старобінскага радовішча, ўсталявана колькаснае ўтрыманне цырконію, тытану, стронцыю і марганцу ў калійных солях і іх размеркаванне паміж растваральнай і нерастваральнай часткамі пробы. Праведзены якасны аналіз проб на ўсіх гарызонтах на ўтрыманне вальфраму, малібдэну, берылію, германію, ніобію, гафнію. Метадам палыменнай фотаметрыі вызначаны ўплыў хлорыстага натрыю на дакладнасць вызначэння калію і наадварот, а таксама кальцыю і магнію на дакладнасць вызначэння кожнага з іх.

1958 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • Па праблеме "Фізіка-хімічнае даследаванне прыродных солей і іх выкарыстанне ў народнай гаспадарцы" праведзены фотаэлектрычнае і спектральнае вызначэнне элементаў рэдкіх зямель у калійных солях Старобінскага радовішча. Шляхам колькаснага аналізу проб на ўтрыманне рэдкіх зямель устаноўлена, што апошнія канцэнтруюцца ў асноўным у гліністым глеі, дзе іх утрыманне мізэрнае; яшчэ меней іх у вапнавым шламе, а найменш - у солевых пробах. Таму як крыніца рэдкіх зямель калійныя руды далей не разглядаліся, а пры разліках мікраэлементаў пры ўнясенні калійных угнаенняў у глебу рэдкія землі не ўлічваліся.
  • Па рэкамендацыі Дзяржплану СССР і паводле Пастановы Савета Міністраў БССР выканана праца па вывучэнні перспектыў развіцця хімічнай прамысловасці ў БССР на 19591965 гг. У прыватнасці, быў праведзены тэхніка-эканамічны аналіз і паказана мэтазгоднасць будаўніцтва ў БССР азотнатукавага, суперфасфатнага заводаў і калійнага камбінату. Для кожнага з названых прадпрыемстваў быў праведзены выбар сыравіны, спосабу вытворчасці і відаў гатовай прадукцыі.

Рэарганізацыя[правіць | правіць зыходнік]

21 лістапада 1958 Прэзідыўм АН БССР пастанавіў стварыць на базе Інстытута хіміі АН БССР з 1 студзеня 1959 два самастойныя інстытуты - Інстытут фізіка-арганічнай хіміі і Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі. Рашэнне Прэзідыўма набыло моц 1 студзеня 1959 г., а ў сярэдзіне 1959 г. названыя інстытуты ў выніку падзелу Аддзялення фізіка-матэматычных і тэхнічных навук на Аддзяленне фізіка-матэматычных, хімічных і геалагічных навук і Аддзяленне тэхнічных навук увайшлі ў склад Аддзялення фізіка-матэматычных, хімічных і геалагічных навук АН БССР.

Гістарычная значнасць Інстытута[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы, створаныя пры непасрэдным навукова-практычным суправаджэнні Інстытута[правіць | правіць зыходнік]

Новыя гарады, якія ўзніклі пры прадпрыемствах[правіць | правіць зыходнік]

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

  • Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1955 г. - Мн., 1956.
  • Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1956 г. - Мн., 1957.
  • Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1957 г. - Мн., 1958.
  • Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1958 г. - Мн., 1959.
  • Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1959 г. - Мн., 1960.