Магілёўскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Магілёўскі раён
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Краіна Беларусь
Уваходзіць у Магілёўская вобласць
Адміністрацыйны цэнтр Магілёў
Дата ўтварэння 17 ліпеня 1924
Кіраўнік Анатоль Іванавіч Дуцько[d]
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 73,94 %, руская 24,3 %
Размаўляюць дома: беларуская 29,51 %, руская 67,35 %[1]
Насельніцтва (2009)
43 166 чал,[1] (3-е месца)
Шчыльнасць 22,63 чал./км² (5-е месца)
Нацыянальны склад беларусы — 93,07 %,
рускія — 5,02 %,
украінцы — 1,03 %,
іншыя — 0,88 %[1]
Плошча 1 895,40[2] км²
(3-е месца)
Вышыня
над узроўнем мора
167 м[3]
Магілёўскі раён на карце
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Магілёўскі раён на Вікісховішчы

Магілёўскі раён — адміністрацыйная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Магілёў. Знаходзіцца ў цэнтры Магілёўскай вобласці. Мяжуе з Чавускім, Быхаўскім, Клічаўскім, Бялыніцкім, Шклоўскім і Дрыбінскім раёнамі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Магілёўскі раён утвораны 17 ліпеня 1924 года. 26 ліпеня 1930 году акругі ў рэспубліцы былі ліквідаваны. Магілёўшчына зноў скарацілася да памераў раёна. Магілёўскі раён непасрэдна ўваходзіў у склад БССР з 26 ліпеня 1930 па 15 студзеня 1938 года.

20 лютага 1938 года пастановай Прэзыдыума ЦВК БССР вызначаны раёны, якія ўключаліся ў склад абласцей. Да Магілёўскай вобласці быў аднесены 21 раён, у тым ліку Магілёўскі.

Скасаваны 16 верасня 1959 года, адноўлены 30 ліпеня 1966 года.

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел[правіць | правіць зыходнік]

20 жніўня 1924 году Магілёўскі раён падзелены на 19 сельсаветаў: Бракаўскі, Вендаражскі, Вішоўскі, Вяліка-Бялевіцкі, Гарадзішчанскі, Гаранскі, Дабрасневіцкі, Дасовіцкі, Дашкаўскі, Карабанаўскі, Княжыцкі, Коцнеўскі, Навасёлкаўскі 1-ы, Навасёлкаўскі 2-і, Палыкавіцкі, Пашкаўскі, Рафалаўскі, Сялецкі, Цішоўскі.

21 жніўня 1925 году зменены назвы сельсаветаў: Карабанаўскі ў Краснапольскі, Коцнеўскі ў Хонаўскі, Навасёлкаўскі 1-ы ў Навасёлкаўскі, Навасёлкаўскі 2-і ў Гуслішчанскі.

24 верасня 1926 года утвораны Хрыпялёўскі нацыянальны польскі сельсавет.

У 1927 годзе утвораны Чарназёмаўскі сельсавет.

2 сакавіка 1931 года Лупалаўскі раён быў скасаваны, і частка яго сельскіх саветаў адышла да Магілёўскага раён — Амхаўскі, Грабянёўскі, Мастоцкі, Машанацкі, Махаўскі, Слабодкаўскі сельсавет, Таранаўскі, Шчэжарскі. Такім чынам, у Магілёўскім раёне стала 29 сельскіх саветаў, а агульная колькасьць насельніцтва стала больш за 145 тыс. чалавек.

У 1935 годзе пачалася новая рэформа адміністрацыйнага падзелу — разбуйненне раёнаў. У выніку рэформы быў створаны Круглянскі раён, ліквідаваны ў 1931 годзе. Круглянскі раён ўключыў частку сельсаветаў Бялыніцкага раёна, апошні стаў занадта малым па плошчы і да яго далучылі 5 сакавіка 1935 года тры сельсаветы Магілёўскага раёна — Вішоўскі, Навасёлкаўскі і Рафалаўскі.

23 жніўня 1937 года Хрыпялёўскі нацыянальны польскі сельсавет рэарганізаваны ў Хрыпялёўскі сельсавет.

На 1 студзеня 1941 году ў Магілёўскі раён уваходзіла 26 сельсаветаў.

Раён падзяляецца на 15 сельскіх саветаў: Буйніцкі, Вендаражскі, Вяйнянскі, Дашкаўскі, Заводзкаслабодскі, Кадзінскі, Княжыцкі, Мастоцкі, Махаўскі, Падгор’еўскі, Палыкавіцкі, Пашкаўскі, Семукацкі, Сідаравіцкі, Сухарэўскі.

23 снежня 2009 года ліквідаваны Брылеўскі сельсавет.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

  • 2009 год — 43 166 жыхароў[4] (без уласна Магілёва з насельніцтвам 372 тыс. чал.). Усяго налічваецца 279 сельскіх населеных пунктаў. 19,3 тыс. жыхароў (43 % ад агульнай колькасці жыхароў раёна) пражывае ў аграгарадках.
  • 2016 год — 40 234 жыхароў[5]
  • 2017 год — 40 130 жыхароў[6]

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

24 % плошчы раёна займаюць лясы. Асноўныя рэкі раёна: Дняпро з прытокамі Вільчанка, Паўна с Лазнёўкай, Дубравенка, Лахва с Лахвіцай і Жыварэзкай; Друць з прытокамі Арлянка і Грэза (вытокі); Раста з прытокам Рудзея.

На тэрыторыі раёна знаходзяцца возера Безыменнае і вадасховішча Рудзея.

Карысныя выкапні: торф, пяскі, гліны, мінеральныя воды.

Дзяржаўныя заказнікі: Варацей, Пагост, Раманькі.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Праз раён праходзяць чыгункі на Асіповічы, Оршу, Крычаў, Жлобін, аўтамагістраль на Мінск; аўтадарогі на Віцебск, Гомель, Бабруйск, Рагачоў, Слаўгарад, Чэрыкаў. Па Дняпры ажыццяўляецца суднаходства.

Культура, адукацыя, друк[правіць | правіць зыходнік]

Мясцовая прэса прадстаўлена грамадска-палітычнай газетай «Прыдняпроўская Ніва», гл. [1]. Заснавальнік — Магiлёўскi раённы выканаўчы камiтэт.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Шаблон:Магілёўская вобласць