Горад Светлагорск

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Светлагорск
Svetlahorsk, Homieĺ Voblaść, Belarus.JPG
У цэнтры горада
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Краіна
Статус
горад раённага падпарадкавання
Вобласць
Раён
Каардынаты
Заснаваны
Першае згадванне
Ранейшыя назвы
Шацілінскі Востраў, Шацілавічы, Шацілкі
Горад з
Плошча
НУМ
131 м
Насельніцтва
69 011 чалавек[1] (2016)
Шчыльнасць
2796 чал./км²
Нацыянальны склад
Канфесійны склад
Часавы пояс
Тэлефонны код
Паштовы індэкс
24743х (руск.) 
Паштовыя індэксы
Аўтамабільны код
3
Афіцыйны сайт
http://svetlogorsk.by  (руск.) 
Рака
Чыгуначная станцыя
Светлагорск-на-Бярэзіне
Аўтобусная станцыя
Светлагорск Р82
Горад Светлагорск (Беларусь)
Горад Светлагорск
Горад Светлагорск (Гомельская вобласць)
Горад Светлагорск

Светлаго́рск (афіц. транс.: Svietlahorsk; да 29 ліпеня 1961 года — Шаці́лкі) — горад раённага падпарадкавання ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр раёна. Знаходзіцца на раўніне Гомельскае Палессе, сярэдняя тэмпература паветра студзеня −6,6 ºС, ліпеня 18,4 ºС, ападкаў 602 мм/год. Прыстань на р. Бярэзіна. У 90 км ад г. Гомеля; на аўтамабільнай дарозе Парычы — Рэчыца, адлегласць да Гомеля па аўтадарозе — 113 км (праз г. Рэчыцу). Чыгуначная станцыя на лініі Жлобін — Калінкавічы[2].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Дакумент пра Шацілінскі Востраў 1560 г.

Паводле археалагічных раскопак, паселішча на месцы сучаснага горада існавала з VI — VII ст., а з XIII ст. існуе непарыўна[3]. Па пісьмовай крыніцы населены пункт вядомы з 15 ліпеня 1560 г. як маёнтак Шацілінскі Востраў[4]. У 1639 годзе сяло Шацілавічы[5] мела 17 сялянскіх двароў. У 1744 г. у спісе каталіцкіх парафій згадваюцца Шацілкі[6]. З 20 жніўня 1924 года мястэчка Шацілкі — цэнтр сельскага Савета (да 1960 г.) у створаным Парыцкім раёне[7]. 30 снежня 1956 г. вёска Шацілкі пераўтворана ў гарадскі пасёлак[8], з 9 чэрвеня 1960 — цэнтр Парыцкага раёна. 29 ліпеня 1961 года гар. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад Светлагорск[9], а Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі[10].

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

XX стагоддзе

XXI стагоддзе

  • 2001 — 73,4 тыс. чал.[15]
  • 2006 — 70,2 тыс. чал.
  • 2008 — 69,5 тыс. чал.
  • 2009 — 69,3 тыс. чал.
  • 2010 — 69,9 тыс. чал.
  • 2012 — 69,2 тыс. чал.
  • 2015 — 68 593 чал.[21]
  • 2016 — 69 011 чал.[1]

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Чыгуначная станцыя

Буйнейшыя прадпрыемствы:

  • вытворчае аб'яднанне «Хімвалакно»
  • цэлюлозна-кардонны камбінат
  • цеплаэлектрацэнтраль
  • завод жалезабетонных вырабаў і канструкцый
  • домабудаўнічы камбінат

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

12 агульнаадукацыйных школ, міжшкольны вучэбна-вытворчы камбінат, 2 прафесійна-тэхнічныя навучальныя ўстановы, індустрыяльны каледж.

Спорт[правіць | правіць зыходнік]

Гарадскі лес

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Помнікі

Помнік Раману Шацілу. Скульптар Эдуард Астаф'еў.
  • Помнік Раману Шацілу — першаму вядомаму з пісьмовых крыніц шацілкаўцу, у яго вобразе ўшанаваны заснавальнікі Шацілавічаў. Ля Цэнтральнай плошчы, адчынены 16 верасня 2006 г. пры святкаванні 45-годдзя ператварэння г. п. Шацілкі ў горад. Раман Шаціла паказаны ў парадным шляхецкім адзенні І-ай паловы XVI ст., у руцэ трымае дакумент на валоданне маёнткам Шацілінскі Востраў. На грудзях — медальён з выявай сонца (з сучаснага герба Светлагорска, што сімвалізуе сувязь часоў). У 2008 г. да пастамента прымацавана шыльда, стылізаваная ў форме старадаўняга дакумента, на ёй рэльефны малюнак конніка, які трымае шчыт з выявай сонца, і надпіс: «Раман Шаціла. 1560». Скульптар — Эдуард Астаф'еў, (г. Мінск).
  • Манумент «Маўклівы звон» на брацкай магіле савецкіх воінаў, якія загінулі пры вызваленні Шацілак у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг. (на Старой плошчы, ля наберажнай); помнікі на месцах пахаванняў савецкіх воінаў і партызан, якія загінулі ў Вялікай Айчыннай вайне.
  • Алея (скульптурныя бюсты) Герояў Савецкага Саюза, якія ўдзельнічалі ў вызваленні тэрыторыі раёна ў Вялікай Айчыннай вайне (насупраць гарадскога цэнтра культуры).
  • Помнік землякам, якія загінулі ў розных войнах (ля набярэжнай).

Галерэя

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

У адукацыі, культуры і мастацтве

А. В. Ціханаў.
М. Р. Шыкаў.

Спартсмены. Сярод ураджэнцаў Светлагорска, выхаванцаў спартыўных школ горада, шмат спартсменаў, якія дасягнулі высокіх вынікаў. Ніжэй падаюцца звесткі пра чэмпіёнаў і ўладальнікаў кубкаў у дарослых спаборніцтвах, шырэйшых за тэрыторыю Беларусі, а таксама пра спартсменаў, аб якіх ёсць асобныя старонкі ў «Вікіпедыі».

Чэмпіёны па веславанні

Радыёспартсмены

Іншыя спартсмены

Г. П. Блізнюк.

Герой Сацыялістычнай Працы Героі Сацыялістычнай Працы

Сцяг Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Навукоўцы

Іншыя вядомыя асобы

А. В. Бяляцкі.
А. М. Мельнікаў

Партнёрскія гарады і акруга[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа. (руск.) 
  2. Гомельская область. Общегеографический атлас. Мн., 2005, с. 1. ISBN 985-6625-22-Х. (руск.) 
  3. РАССАДИН С. Е. О некоторых находках 2008 г. на Шатилинском Острове // Исследования по истории Восточной Европы: научный сборник. Вып. 1. Мн., 2008, с. 234—236. (руск.) 
  4. МАСЛЮКОЎ Т. В. З гісторыі Шацілавічаў // Гомельшчына: старонкі мінулага. II выпуск. Гомель, 1996, с. 22 — 26.
  5. бел.: шаць — добрае, прыгожае месца, у слоўніку рус. мовы Ул. Даля — «гара сярэдняй велічыні».
  6. Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego. (польск.) 
  7. КАМІНСКІ М. І., ПЯТРОСАВА А. Ю. Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. Мн., 1985, с. 334.
  8. Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілкі Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».
  9. Цяперашняя назва — ад «святло» і «горад».
  10. Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».
  11. У ваколіцы (вёсцы), маёнтку і чыгуначнай станцыі разам.
  12. ХОМІЧ А. М., РАБЯНОК П. П. Светлагорск у рыштаваннях // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. Мн., 2003, с. 541 — 555. ISBN 985-01-0255-1.
  13. Численность наличного населения городов и других поселений, районов, районных центров и крупных сельских населённых мест на 15 января 1959 года по республикам, краям и областям. Белорусская ССР. (руск.) 
  14. Светлогорск // Краткая географическая энциклопедия. Т. 3. М., 1962. (руск.) 
  15. 15,0 15,1 15,2 Светлагорск // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14. Мн., 2002, с. 253. ISBN 985-11-0238-5.
  16. Светлогорск // Большая Советская энциклопедия. (руск.) 
  17. Светлогорск // Советский энциклопедический словарь. Мн., 1985, с. 1173. (руск.) 
  18. Светлогорск // Большой энциклопедический словарь. (руск.) 
  19. Светлагорск // Памяць: Светлагорск і Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. Мн., 2000, с. 19.
  20. Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. Мн., 2001, с. 257.
  21. Статистический бюллетень «Численность населения на 1 января 2015 г. и среднегодовая численность населения за 2014 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа».
  22. У Беларусі для абанентаў ByFly сайт даступны па гасцявым падключэнні.
  23. Ураджэнка Светлагорска здымецца ў некалькіх мастацкіх фільмах // Гомель гражданский. 2014.01.22

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • МАЛІШЭЎСКІ, У. А. Нашы гарады / У. А. Малішэўскі, П. М. Пабока. — Мн., 1991. ISBN 5-341-00240-7.
  • Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мн., 2000. ISBN 985-01-0254-3.
  • Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. — Мн., 2003. ISBN 985-01-0255-1.
  • РАССАДЗІН, С. Я.. Гербы і сцягі гарадоў і раёнаў Беларусі / С. Я. Рассадзін, А. М. Міхальчанка. — Мн., 2005. ISBN 985-01-0530-5.
  • Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мн., 2001, с. 257. ISBN 985-11-0214-8.
  • СЦЕПУК У. Светлагорск / У. Сцепук, Я. Савасценка. — Мн., 1966.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]