Рудзенск

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Гарадскі пасёлак
Рудзенск
Rudensk.jpg
Чыгуначная станцыя
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Гарадскі пасёлак з
Насельніцтва
2 714 чалавек[1] (2017)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1713
Паштовы індэкс
222850
Аўтамабільны код
5
Рудзенск на карце Беларусі ±
Рудзенск (Беларусь)
Рудзенск
Рудзенск (Мінская вобласць)
Рудзенск

Ру́дзенск[2] (трансліт.: Rudziensk, руск.: Руденск) — гарадскі пасёлак у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Знаходзіцца за 22 км ад Мар'інай Горкі, 41 км ад Мінска. Насельніцтва 2 714 чал. (2017)[1].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пад уладай Расійскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

Упершыню Рудзенск успамінаецца ў XIX ст. як вёска Цітвянскай воласці Ігуменскага павета. У XIX стагоддзі вёска, з пабудовай Лібава-Роменскай чыгункі — станцыя з пасёлкам. Аднак на карце 1800 года на месцы сучаснага пасёлка існавала паселішча «Руденок», якое і магло быць сённяшнім Рудзенскам з глыбейшай гісторыяй.

Найноўшы час[правіць | правіць зыходнік]

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёск абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года адпаведнасці з пастановай І з'езду КП(б) Беларусі вёска увашла у склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

12 лютага 1935 г. быў утвораны Рудзенскі раён з цэнтрам Рудзенск. 6 ліпеня 1935 г. перайменаваны ў Смілавіцкі, які з 11 лютага 1938 г. атрымаў ранейшую назву.

27 верасня 1938 года Ўказам Прэзідыума Вярхоўнай Рады БССР Рудзенску прысвоены статус гарадскога пасёлка.

Пад час 2-й сусветнай вайны немцы акупіравалі Рудзенск 30 чэрвеня 1941. З 1941 па 1944 года Рудзенскі раён страціў 4,7 тыс. чал., Рудзенск — 560 чал.

20 студзеня 1960 г. Рудзенскі раён скасаваны, Смілавіцкі сельсавет перададзены Чэрвеньскаму, Навапольскі, Шацкі — Уздзенскаму, Голацкі, Дрычынскі, Дукорскі, Пярэжырскі, Сяргеевіцкі, Цітвянскі і г.п. Рудзенск — Пухавіцкаму раёнам.

29 чэрвеня 2010 г. Савет Міністраў на чале з С. Сідорскім прынялі пастанову № 976 «Аб дзяржаўнай праграме будаўніцтва буйных жылых раёнаў для жыхароў Мінска ў гарадах-спадарожніках і вынасу (пераносу) са сталіцы ў населеныя пункты рэспублікі некаторых вытворчых аб'ектаў» згодна якой гарадскі пасёлак прэтэндэнт на статус горада-спадарожніка г. Мінска[3].

Яўрэі[правіць | правіць зыходнік]

У 1939 годзе у Рудзенску жыло 176 яўрэяў. У 1913 годзе яўрэям належала 9 крам (у т.л. усе 3 бакалейныя, абедзве галантарэйныя, адзіная піўная). У 1-й палове жніўня 1915 года адбыўся пагром, учынены навабранцамі з рускага войска, да якіх далучыліся чыгуначныя службоўцы. Восенню 1915 года ў Рош-гашана ў Рудзенску адбыўся яшчэ адзін пагром, учынены салдатамі рускага войска. У 1922 годзе ў Рудзенску 41 чалавек падпісаў пратэст супраць пераследу на рабінаў і меламедаў. Летам 30 чэрвеня 1941 года Рудзенск занялі часці вермахта. Пасля акупацыі было створана гета. У кастрычніку 1941 года гета ліквідавана. У 1955 на магіле расстраляных яўрэяў пастаўлены абеліск.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Дэмаграфічныя дадзеныя[правіць | правіць зыходнік]

  • 1888 — 14 двароў
  • 1897 — 318 чал. (37 двароў, 167 жыхароў. Урочышча — 7 двор, 52 жыхароў і чыгуначнай станцыя, 4 двары, 44 жыхары).
  • пачатак XX ст. — 50 двароў, 204 жыхары. У маёнтку — 1 двор, 3 жыхары і чыгуначнай станцыя, 32 двары, 174 жыхары.
  • 1959 — 5761 жыхар
  • 2000 — 2,8 тыс. чал.
  • 1 студзеня2002 — 3,0 тыс. чал.
  • 2006 — 2,9 тыс. чал.
  • 2009 — 2,8 тыс. чал.
  • 2011 — 2 748 чал.
  • 2016 — 2 725 чал.[4]
  • 2017 — 2 714 чал.[1]

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

У 2010 годзе пачалося будаванне царква прападобнай Ефрасінні Полацкай, на данны момант ідуць працы па ўзвядзенні падмуркавых сцен храма. Наватворны прыход атрымаў сведчанне пра дзяржаўную рэгістрацыю 29.12.2003.[5]

Побач са старым паркам нядаўна пабудаваны касцёл. У метрах 50 ад яго ёсць баптысцкая царква [6].

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

  • Прадпрыемствы харчовай.
  • ААТ«Рудзенск» . Гісторыя прадпрыемства пачынаецца ў 1928 годзе, калі на базе цагельні стварыўся Рудзенскі прамкамбінат, дзе асноўнымі выглядамі дзейнасці былі будматэрыялы, швейная галантарэя, металаапрацоўка. У 60-я гады ўкараняецца ў вытворчасць выпуск вырабаў з пластмас, а ўжо ў 80-я гады Рудзенскі завод пластмасавых вырабаў уяўляе сабою спецыялізаванае прадпрыемства па выпуску тавараў народнага спажывання, дзіцячай цацкі, вырабаў з плёнкі, крэму для абутку. З сярэдзіны 90-х гадоў пасля рэканструкцыі на прадпрыемстве распачаты выпуск святлотэхнічных вырабаў для аўтатрактарнай прамысловасці. У 1995 годзе Рудзенскі завод пластмасавых вырабаў быў ператвораны ў адкрытае акцыянернае таварыства (ААТ «Рудзенск»).[7]

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Чыгуначны[правіць | правіць зыходнік]

Праз тэрыторыю гарадскога пасёлка праходзіць Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі Мінск — Гомель. Знаходзіцца станцыя Рудзенск

Аўтамабільны[правіць | правіць зыходнік]

Сацыяльная сфера[правіць | правіць зыходнік]

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

1884 год у пачала функцыянаваць школа граматы, якая праіснавала да 1917 года. 1939 год – у тыповым будынку пачатку працаваць Рудзенская сярэдняя школа. У 1924 годзе адкрылася Рудзенская пачатковая школа ў вёсцы Анятова. 1964 год – пабудаваны новы сучасны будынак школы, у якім і сёння функцыянуе дзяржаўную ўстанову адукацыі «Рудзенская сярэдняя школа».[8]

Медыцына[правіць | правіць зыходнік]

Медыцынскія паслугі надае гарадская бальніца. Бальніца разлічана на 25 тэрапеўтычных ложкаў. Колькасць абслугоўваных пацыентаў складае – 95 чалавек у змену.[9]

На 1 студзеня 2018 года Рудзенская ГБ абслугоўвае 5434 чалавекі, з іх дарослае насельніцтва — 4402, дзіцячае — 1032. Радыус абслугоўвання — 30 кіламетраў, абслугоўвае 37 вёсак. Для медычнага забеспячэння ёсць санітарны аўтатранспарт.

Перспектыўны план будавання горада-спадарожніка Рудзенск (разліковая колькасць 67000 чалавек) уключае будаванне бальнічнага комплексу, што складаецца са стацыянара з кругласуткавым знаходжаннем пацыентаў на 600 ложкаў, паліклінікі на 1400 наведанняў у змену, стварэнне шасці брыгад хуткай медычнай дапамогі, а таксама дапаможныя падраздзяленні (гараж, цэнтральнае стэрылізацыйнае аддзяленне, кацельня, пральня і г.д.).[10]

Культура і грамадства[правіць | правіць зыходнік]

Дзейнічаюць 3 бібліятэкі, дом культуры. У доме культуры дзейнічае ансамбль народнай песні «Крынічанька».

Спорт[правіць | правіць зыходнік]

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Капліца на могілках (разбурана ў савецкі час);
  • Помнік Леніну (1947). Дэмантаваны. Скульптура захоўваецца на тэрыторыі гаспадарчага двара былога саўгаса «Рудзенскі» (цяпер — гаспадарка належыць «Мінскметрабуд»[11];
  • Чыгуначная станцыя (пабудова пач. XX ст.);
  • Брацкая магіла (1941—1944 гады).

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2017 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2016 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (29 сакавіка 2017). Праверана 3 красавіка 2017.
  2. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт Рудзе́нск
  3. Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 29.06.2010 N 976 "О Государственной программе строительства крупных жилых районов для жителей г. Минска в городах-спутниках и выноса (переноса) из столицы в населенные пункты республики некоторых производственных объектов"
  4. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2016 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2015 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (30 сакавіка 2016). Праверана 3 красавіка 2017.
  5. http://sobornevsky.by/blagochinie/hram-prepodobnoj-efrosinii-polockoj/
  6. https://realty.tut.by/news/building/578566.html
  7. http://rudensk.com/company/o-kompanii/
  8. https://rudensk.schools.by/
  9. http://mgorka-crb.by/o-bolnice/
  10. http://www.gorka.by/?p=41408
  11. Дым, М., Зеневіч, М. Рудзенск у мроях: Штрых-партрэт аднаго з гарадоў-спадарожнікаў Мінска / Мікалай Дым, Мікалай Зеневіч // Народная воля. — 2017. — № 17 (4166). — 28 лютага. — С. 3.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А.Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. - Мінск : Беларусь, 2003. - 748, [1] с. - 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]