Горад Барысаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Барысаў
Borisov-prince-monument-and-church.jpg
Помнік князю Барысу Усяслававічу
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Краіна
Вобласць
Раён
Каардынаты
Плошча
45,97 км²
Насельніцтва
143 919 чалавек[1] (2016)
Часавы пояс
Тэлефонны код
0177 (7ХХХХХ)
Аўтамабільны код
5
Горад Барысаў (Беларусь)
Горад Барысаў
Горад Барысаў (Мінская вобласць)
Горад Барысаў

Бары́саў (афіц. транс.: Barysaŭ) — горад у Мінскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Барысаўскага раёна, на р. Бярэзіна. За 71 км на паўночны ўсход ад Мінска; чыгуначная станцыя на лініі Мінск — Орша, на аўтадарозе Мінск — Масква. Насельніцтва 143 919 чал. (2016)[1].

Герб і сцяг[правіць | правіць зыходнік]

Герб: у срэбным полі «барочнага» шчыта на траве срэбная брама паміж дзвюма вежамі пад чырвоным дахам, над якімі на срэбным воблаку стаіць Святы Пётр з дзвюма ключамі ў руцэ.

Сцяг: прамавугольнае палотнішча з адносінамі шырыні і даўжыні як 1:2, якое складаецца з трох гарызантальных палосаў: чырвонай, у адну чвэрць шырыні, белай (срэбнай), у дзве чвэрці і зялёнай, у адну чвэрць; пасярэдзіне вонкавага боку — выява Святога Пятра з ключамі ў руцэ.

Вядомы зараз гістарычны герб Барысава быў дараваны гораду 14 чэрвеня 1792 г. каралём Станіславам Аўгустам Панятоўскім.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паводле археалагічных даследаванняў, узнік у пач. 12 ст., паводле сведчання В. Тацішчава заснаваны ў 1102 полацкім князем Барысам Усяславічам, паводле іншых неверагодных звестак — у 1032 вял. кн. кіеўскім Яраславам Уладзіміравічам. Гарадзішча старажытнага Барысава размяшчалася на левым беразе р. Бярэзіна. Упершыню згадваецца ў Лаўрэнцеўскім летапісе пад 1127. У 13—14 ст. тут быў пабудаваны замак.

Верагодна, у першай палове 14 ст. адбыўся перанос Барысава з першапачатковага месца (зараз — гарадзішча ў вёсцы Старабарысаў) на новае, у 4 км ніжэй па цячэнні Бярэзіны. Драўляны замак быў пабудаваны на востраве ў пойме ракі, злева ад яе галоўнага рэчышча, прыблізна ў 1,5 км на паўночны захад ад сучаснага аўтамабільнага моста.

У канцы 14 ст. Барысаў разам з навакольнай воласцю падпарадкоўваўся непасрэдна вялікаму князю Вітаўту. Апошні ў 1396 выдаў «борысовцам» адмысловы прывілей, у якім вызначаў парадак прыёмкі і ўліку мядовай даніны.

Горад моцна пацярпеў у выніку вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667.

У 1563 Барысаў атрымаў магдэбургскае права. У 1563—1569 цэнтр староства, належаў Агінскім, Радзівілам. З 1569 у Аршанскім павеце Віцебскага ваяводства.

З 1793 у складзе Расійскай імперыі, з 1795 цэнтр павета. У 1796 атрымаў герб. У вайну 1812 (26-29.11.1812) каля Барысава быў нанесены значная параза французскай арміі падчас яе пераправы праз р. Бярэзіна.

У 1905 заснаваны Барысаўскі шкло-хрустальны купецкі завод.

З 1924 цэнтр раёна, у 1924—1927 — акругі. З 27.9.1938 — горад абласнога падпарадкавання.

У Вялікую Айчынную вайну Барысаў акупанты на тэрыторыі горада 6 лагераў смерці, дзе знішчылі больш 33 тыс. чалавек. (Гл. таксама Абарона Барысава (1941))

3 ліпеня 1944 года 35-я гвардзейская танкавая брыгада, якой камандаваў Герой Савецкага Саюза Азі Асланаў, вызваліла Барысаў[2].

У 2006 адбылося аб'яднанне горада Барысава і Барысаўскага раёна ў адзіную адміністрацыйную структуру — Барысаўскі раён з адміністрацыйным цэнтрам у г. Барысаве.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

XX стагоддзе

  • 1997 — 159,3 тыс. чал.

XXI стагоддзе

  • 2005 — 150 тыс. чал.
  • 2006 — 149,9 тыс. чал.
  • 2007 — 149,7 тыс. чал.
  • 2009 — 147 381 чал. (перапіс)[3]
  • 2013 — 145,7 тыс. чал.
  • 2016 — 143 919 чал.[1]

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы лясной, дрэваапрацоўчай, машынабудаўнічай і металаапрацоўчай, харчовай, швейнай, хімічнай і хіміка-фармацэўтычнай прамысловасці, па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў і інш. Гасцініцы: «Бярэзіна», ААТ «БАТЭ», РУП «Барысаўскі завод агрэгатаў», «Экран».

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Барысаўскі аб'яднаны музей. Дзейнічае народны тэатр.

Спорт[правіць | правіць зыходнік]

ФК БАТЭ — шматразовы чэмпіён Беларусі па футболу. Гарадскі стадыён у Барысаве акрэдытаваны для правядзення міжнародных матчаў па футболу.

СМІ[правіць | правіць зыходнік]

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Уваскрасенскі сабор

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons